3-nji bölüm: Ömür kitaby. Ýazyjy Nargylyç Hojageldiýewiň Ata Gowşudowyň 'Perman' romanyna sözsoňy ýazgysy. (Gysgaça, Perman romanynyň ykbaly barada)

— 3 —

Ata Gowşudowyň «Perman» romany onuň iň köp işlän, iň naýbaşy eseridir diýip hasap edýäris. Ol ýazylyp gutarylandan kyrk ýyl geçenden soňam biziň edebiýatymyza uly hadysa bolup girdi. Romanyň tutuşlygyna «Sowet edebiýaty» žurnalynda çap edilenden soň okyjylar köpçüliginde döreden täsiri şeýle diýip tassyklamaga esas berýär.

«Perman» romany halk durmuşyny, halk häsiýetini çuňňur, her taraply, masştablaýyn görkezýänligi bilen şu günki döredilýän taryhy romanlardanam saýlanyp dur. Romanda gahrymanlaryň häsiýeti, ruhy dünýäsi dartgynly wakalar arkaly açylyp görkezilýär. Gahrymanlaryň obrazy halkyň ykbalyna ösüp geçýär.

Romanyň birinji kitaby tutuşlygyna diýen ýaly Gökdepe urşunyň wakalaryna bagyşlanýar. Diňe şu babatda ýazyjynyň iki sany düýpli meseläniň dogry çeperçilik çözgüdini tapandygyny bellemek gerek.

Birinjiden, Gökdepe wakalary barada rus dilinde juda köp ýazgy materiallary saklanyp galypdyr. Rus harby işgärleri bu barada tom-tom kitaplar ýazypdyrlar. Ýöne Gökdepe wakalary barada ýekeje türkmeniňem ýazmaça galdyran maglumaty ýok. Bu ýagdaý bolsa Gökdepe wakalaryny, türkmenleriň şol wakalara nähili garandygyny, lageriň ikinji tarapynda nämeleriň bolup geçendigini doly göz öňüne getirmäge mümkinçilik bermeýär. Aýratynam patyşa harby adamlarynyň ýazgylary türkmenleriň şol wagtky ruhy ahwalyny dogry görkezip bilmeýär. Olar öz ýatlamalarynda wakalara diňe öz garaýyşlaryny beýan edipdirler. Köp meselelere matlaplaýyn çemeleşipdirler. Onsoňam, olaryň mümkinçilikleriniňem çäkli bolandygyny nazarda tutmak gerek. Sebäbi olaryň türkmenleriň arasynda nämeleriň bolup geçýändigini jikme-jik bilip bilmejekdigi görnüp duran zat.

Romany okap gördüňizmi? Haladyňyzmy?

Hawa, okap gördüm. Biçak gowy kitap eken.(80%, 4 adam)

Ýok, okamadym. Okasymam gelenok.(20%, 1 adam)