Gaýtarmaña giýewlemäne gitmek.
Salawmaleýkum agzalar hem myhmanlar!
Şu temany açmak bilen siz bilen Gaýtarmaña giýewlemäne ýagny gaýyn öýiñe 'ogurlyga' (ogyrlyk sözi göçme manyda gelýär) barmak barada söhbet etmekçi.
Giýew-giýew ogry giýew.
Saman kepbä giren giýew.
Saman kepbäñ böwrü deşik.
Ondan çykdy ogry pişik.
(türkmen folklorundan)
Türkmenlerde köneden gelýän däp bar ýagny öýlenen oglan birnäçe günden soñ atasyöýüne gaýdyp giden gelniniñ yzyndan duşuşmana gitmeli. Men bu däbi ýerine ýetirmek hökmany hasaplaýan.
Munuñ bilen baglanşykly bir rowaýatam bar:
Ençeme ýyl biri-birini agyrtman ynjytman ýaşaşan är-aýal garranlaryndan soñ, aýalynyñ hassalykdan başy ölüm ýassygyna ýetipdip. Adamsy aýalyndan razylyk almana ýanyna barypdyr. Şonda aýaly adamsyna razydygyny ýöne gaty göwniniñ galan ýeriniñ bardygyny aýdypdyr. Adamsy muña geñ galyp içinden, 'Beh men gaty göwni galar ýaly haçan ynjytdymkam' diýip pikire batypdyr. Ýatlajak bolup geçmişine göz aýlasada, ýadyna düşmändir. Ahyry aýaly Gaýtarmaka yzyndan barmandygyny aýdypdyr.
Köne döwürde giýewlemäne barmak has kyn bolupdyr. Galyñ töläp öýlenmeli, ol döwür galyñy doly tölemäne adamlarda üýşip ýatan pul barmy näme. Gudachylykda gepleşilýär galyñy ýarsyny tölemeli, galan ýarysyny bolsa soñ töläp gaýtarmañy alyp gaýtmaly. Şeýle adat bilen gaýdyp giden gelin atasyöýünde 2-3 ýyldap gaýtarma bolup gezenlerem bolupdyr. Hemmesinde şeýle adat bolupdyr diýip deñ- aýakdan sürüp bolmaz, düşünşmek bar, her kimiñ öz çagasyda, beýle ýowuz daramazlara.
Soñam näme agzy tagam tapan körekön ýyllap öz gelinini görmezlige kanagat etýämi diýsene, aram-aram gaýynlarna "ogurlyga" gelmeli bolupdyr. Onda-da nä gelmek, ol döwürler "ogurlyga" gelen körekeni oba oglanlary tutaýsalar mazalyjy ýenjipdirler. Çeper eserlere hem folklora göz aýlasaga: Giýew gaýynlarna gelýär gelinini görmek üçin, garaöýiñ tärimini galdyryp ýarpy göresini öýiñ içine salýar, gaýyn enesine tutulýar ondan gaçybam Akbaýyñ astyna düşýär. Garaz şuña meñzeşler.
Gaýtarma modadan gaçdy diýýäñmi?
Buşlugyña sagbol, bir serpaýyñ bar.
Gaýtarma zerarly çeken jebrimi,
Megerem it görse gözleri agar.
Yzyndan bararsyñ, çyk diýseñ çykmaz,
Ejesin gujaklap ýatandyr gelniñ,
Tärimiñ astynda galmasañda sen,
Akbaýyñ astynda galarsyñ kä gün.
Indi ne tärim bar, ne-de bir Akbaý,
Ne howuz salýalar, ne-de bir eýer,
Gaýtarmaña pylan ýere çyk diýseñ,
Özüñden bir sagat öñürti geler.
Täzeden dolansak onsekiz ýaşa,
Eý keýwany niçik hezillik bolar?
Köçeleñ ugrunda jylkasyz aýnap,
Soñ buky ýerlerde bolup göz-gülban,
Ýolda fitçi gemrip, marojna çeýnäp,
Agşamam ejeñe bererdik salam.
- Esalawmaleýkum pylany daýza?
- Gelewer giýewijan gelewer balam,
- Armaweri gyzymjan, gezelenç edip geldiñmi salamat,
Geldiñmi aman?
Ýok-ýok bu zeýilli onsekiz ýaşy,
Sen alsañam menä almazdym janam.
Çyn bagtyñ, çyn söýgiñ,
Çyn gözelligiñ,
Haýasy bolmaly diýipdir Sakrap,
Köp zatlar modadan gaçýanam bolsa,
Baky modasyzdyr edep diýen zat.
Indi geleliñ häzirki dörüñ gaýtarma "ogurlygyna".
Öýlenen oglanlar gürüñ berýäler, öýlenip yzyndan gelni gaýdypgideninde "Nädip 20 ýyldap sallah gezdimkäm, jaý boşap galýar, günüñ geçenok" diýişýärler. Häzirki döwür adatyça, täze gelin bolup 20-30 gün, gaýtarma bolup 1hepde-10 gün oturýalar gelinler. Şol 10 güniñ içinde azyndan 3-4 gezegä aýlanyp gaýtýalar oglanlar.
Il aýtmyşlaýyn, giýewlemekden gaýtjak bolanyñda gelendigiñi gaýynlaryña duýdurmalymyşyn, bediräni hol beýläk zyñyp, çekize (süzme) haltany ýere taşlap, jaýlarynyñ öçegini (şypyra) daşlap, şuña meñzesh ýykan-ýumranlyk bilen.
Menä mowzugymy soñladym. sizem bilýänjeleriñizi paýlasharsyñyz!
Okanyñyz üçin minnetdar!
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 29/29 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 8 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 29
şu şäherçede meñ mamamlar yaşayar. Adynyñ şeyle gelip çykanyny şu wagt senden öwrendim. Ähli maglumatlaryñ üçin köp sagbol! 🙂
bah..
dostumyn suwa gacany yadyma dushup gitday😆
Peshanaly shäherçe diýip senden birinji sapar eshtýän.
Peshanaly shäherce däl.
Dostum men size düshindirjek bolaýyn
Dostum men size düshindirjek bolaýyn.
Peshanaly ady dowlet tarapynda resmi atdal. Ýerleshýän ýeri Mary shäherden 10 km demirgazykda, Mary etrabyna degishli, Mary etrabynyñ öz etrap merkezi ýok, degishli edaralarynyñ ýerleshýän ýerleri bolsa Mary shäherinde, Säheriñ töwereklerinde hemde Peshanalyda. Dogry Peshanaly öñ oba bolan ýöne wagtyñ gechmegi bilen shäherchä öwrüldi. Töweregindäki obalaram Peshanaly adyny göterýär, köneden gelýän ady. Meselem Peshanaly Watan > Wekilbazar etrap Watan d/b, Peshanaly Ashgabat kolhoz > Mary etrap Ashgabat d/b. Belli bir derejede Peshanaly Mary etrabynyñ merkezi hasaplanýar. Mary etrabynyñ Barlag hanasy, Uly pagta hem Bugdaý bazasy bar. Hususy eýechiligem ösen uly-uly magazinlar, toý zallar, kafelaram bar. Söwdagärler gidip öz obalarynda achmaly ekenlerdä onda dukanlaryny? Köp gelim-gidimli ýer bolansoñ achýalar.
Peshanaly>watan,moskowa,ashgabat,Mortuf,Lelin,cykal,carlak,1maý,ak altyn,akywaý we.s.m køp ol ýerde obalar men bilýän hemme obasynam öñ shäherce bolan bolmagy munkin ýöne shu wagyt däl
Bäh dosdum gepe düshmez ekeniñaý!
Men Peshanalyñ obalaryna shäherche diýemoga. Men shaherche diýip PESHANALYÑ özine diýýän. Aýlanyshdyryp görähow ynanmasañ
Men gowy bilýän diýjek bolýan Peshanalyny sen düshünmediñ.Men oñ obalaryna shäherce diýemok umumy edip alýan.Peshanalyñ ýashaýjylarynam sanap bereýinmi? Men oña belet