Gaýtarmaña giýewlemäne gitmek.
Salawmaleýkum agzalar hem myhmanlar!
Şu temany açmak bilen siz bilen Gaýtarmaña giýewlemäne ýagny gaýyn öýiñe 'ogurlyga' (ogyrlyk sözi göçme manyda gelýär) barmak barada söhbet etmekçi.
Giýew-giýew ogry giýew.
Saman kepbä giren giýew.
Saman kepbäñ böwrü deşik.
Ondan çykdy ogry pişik.
(türkmen folklorundan)
Türkmenlerde köneden gelýän däp bar ýagny öýlenen oglan birnäçe günden soñ atasyöýüne gaýdyp giden gelniniñ yzyndan duşuşmana gitmeli. Men bu däbi ýerine ýetirmek hökmany hasaplaýan.
Munuñ bilen baglanşykly bir rowaýatam bar:
Ençeme ýyl biri-birini agyrtman ynjytman ýaşaşan är-aýal garranlaryndan soñ, aýalynyñ hassalykdan başy ölüm ýassygyna ýetipdip. Adamsy aýalyndan razylyk almana ýanyna barypdyr. Şonda aýaly adamsyna razydygyny ýöne gaty göwniniñ galan ýeriniñ bardygyny aýdypdyr. Adamsy muña geñ galyp içinden, 'Beh men gaty göwni galar ýaly haçan ynjytdymkam' diýip pikire batypdyr. Ýatlajak bolup geçmişine göz aýlasada, ýadyna düşmändir. Ahyry aýaly Gaýtarmaka yzyndan barmandygyny aýdypdyr.
Köne döwürde giýewlemäne barmak has kyn bolupdyr. Galyñ töläp öýlenmeli, ol döwür galyñy doly tölemäne adamlarda üýşip ýatan pul barmy näme. Gudachylykda gepleşilýär galyñy ýarsyny tölemeli, galan ýarysyny bolsa soñ töläp gaýtarmañy alyp gaýtmaly. Şeýle adat bilen gaýdyp giden gelin atasyöýünde 2-3 ýyldap gaýtarma bolup gezenlerem bolupdyr. Hemmesinde şeýle adat bolupdyr diýip deñ- aýakdan sürüp bolmaz, düşünşmek bar, her kimiñ öz çagasyda, beýle ýowuz daramazlara.
Soñam näme agzy tagam tapan körekön ýyllap öz gelinini görmezlige kanagat etýämi diýsene, aram-aram gaýynlarna "ogurlyga" gelmeli bolupdyr. Onda-da nä gelmek, ol döwürler "ogurlyga" gelen körekeni oba oglanlary tutaýsalar mazalyjy ýenjipdirler. Çeper eserlere hem folklora göz aýlasaga: Giýew gaýynlarna gelýär gelinini görmek üçin, garaöýiñ tärimini galdyryp ýarpy göresini öýiñ içine salýar, gaýyn enesine tutulýar ondan gaçybam Akbaýyñ astyna düşýär. Garaz şuña meñzeşler.
Gaýtarma modadan gaçdy diýýäñmi?
Buşlugyña sagbol, bir serpaýyñ bar.
Gaýtarma zerarly çeken jebrimi,
Megerem it görse gözleri agar.
Yzyndan bararsyñ, çyk diýseñ çykmaz,
Ejesin gujaklap ýatandyr gelniñ,
Tärimiñ astynda galmasañda sen,
Akbaýyñ astynda galarsyñ kä gün.
Indi ne tärim bar, ne-de bir Akbaý,
Ne howuz salýalar, ne-de bir eýer,
Gaýtarmaña pylan ýere çyk diýseñ,
Özüñden bir sagat öñürti geler.
Täzeden dolansak onsekiz ýaşa,
Eý keýwany niçik hezillik bolar?
Köçeleñ ugrunda jylkasyz aýnap,
Soñ buky ýerlerde bolup göz-gülban,
Ýolda fitçi gemrip, marojna çeýnäp,
Agşamam ejeñe bererdik salam.
- Esalawmaleýkum pylany daýza?
- Gelewer giýewijan gelewer balam,
- Armaweri gyzymjan, gezelenç edip geldiñmi salamat,
Geldiñmi aman?
Ýok-ýok bu zeýilli onsekiz ýaşy,
Sen alsañam menä almazdym janam.
Çyn bagtyñ, çyn söýgiñ,
Çyn gözelligiñ,
Haýasy bolmaly diýipdir Sakrap,
Köp zatlar modadan gaçýanam bolsa,
Baky modasyzdyr edep diýen zat.
Indi geleliñ häzirki dörüñ gaýtarma "ogurlygyna".
Öýlenen oglanlar gürüñ berýäler, öýlenip yzyndan gelni gaýdypgideninde "Nädip 20 ýyldap sallah gezdimkäm, jaý boşap galýar, günüñ geçenok" diýişýärler. Häzirki döwür adatyça, täze gelin bolup 20-30 gün, gaýtarma bolup 1hepde-10 gün oturýalar gelinler. Şol 10 güniñ içinde azyndan 3-4 gezegä aýlanyp gaýtýalar oglanlar.
Il aýtmyşlaýyn, giýewlemekden gaýtjak bolanyñda gelendigiñi gaýynlaryña duýdurmalymyşyn, bediräni hol beýläk zyñyp, çekize (süzme) haltany ýere taşlap, jaýlarynyñ öçegini (şypyra) daşlap, şuña meñzesh ýykan-ýumranlyk bilen.
Menä mowzugymy soñladym. sizem bilýänjeleriñizi paýlasharsyñyz!
Okanyñyz üçin minnetdar!
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 29/29 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 8 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 29
Oglan dost gowy yazypsyn paylasanyna sag bol.
Ay indi 7-10 gun modadan gacan bolaymasa. Onem obadan bira irden ejesi bilen iberip agsam alyp gayt diyipdir. Indi su moda. :-) Temany haladym.
Oglan dost indi onkvler yaly 40 gvn yoga.gaty gitse 15-20 gvn. Sag bol paylshanyna haladym gowy
Begenerdik atasy öýne gelende,
Gynanardyk gaýyn öýne gaýdanda,
Obamyzda bir gaýtarma gyz bardy,
Onda-da ne gaýtarma!
Görmegeýdi. Asyllydy. Alçakdy.
Ykbal bu üç bagty berenok hemmä.
(Kä ikisin berip, birin berenok,
Käte birin berse, ikisin kemýä).
Onda şu baýlyklaň üçüsem bardy.
Ady dilindedi uludan- kiçiň.
Deň-duşlary üçin uýa bolsa ol,
Ejedi biz ýaly uşaklar üçin.
Käte kemput berip, käte gant berip,
Käte bolsa paýlap kendirli nabat,
Dilimizem, göwnümizem tapardy.
Dili-de nabatdy, ady-da Nabat.
Duldegşir goňşudyk. Olaryň öýi
Käriziň sagynda. Biziňkem çepde.
Garahassalykmy, mamamy, mergi –
O mahal her dürli keselem köpdi.
Ony dul goýupdy şo dertleň biri.
Üç ýyllap ýas tutdy başy çabytly.
Şondan bäri atasynyň öýünde.
Ol-a bir betbagtdy
Bizem bagtly.
Begenerdik atasy öýne gelende,
Gynanardyk gaýyn öýne gaýdanda.
Ynha indi ýarylyber “begen-de”
Ol gaýtarma, ol ömürlik gaýtarma!
Atasam hiç kime berenok ony.
Berjegem däl. Özem edenok meýil.
Otyr ol ak öýüň törüni saklap,
(Şeýdip diňe bagry ýaraly göýül
Oturýandyr bir oturan ýurdunda)
Iň uzak örüsi – käriz, ýeke tut.
…Ýene-de geldi ol eşik ýuwmaga,
Çabdynyň jübüsi durşuna kemput.
Edil şo mahalam bir daýaw çopan
Sowdy eşegini ýabyň boýuna.
Eňegin basdy-da käriz suwuna,
Ýene “gur-roww!” diýip, gitdi ugruna.
- Aýu, oglan, Muhtar, kemeriň galdy!
- Çopanyň yzyndan ylgady Nabat.
Näme bolanyna düşünmän galdyk
– Aýylganç gümpüldi edildi şo bat.
Ýene bir gümpüldi… Gyzyň dogany
Elinde tüpeňi, bilinde hatar,
Awdan gelýän eken. Gapdalna baksa
– Gürleşip duranmyş Nabatdyr Muhtar.
Edil şo demde-de gysylýar mäşe.
Nabat ýykylypdyr ilkinji okdan.
Çakmak çekilende ikinji sapar,
Eşekden dag ýaly gaýdypdyr çopan. ..
Müňkürlik diýen zat
Hemişe şeýdip
Ykrar etjek bolýar öz dogrulygny.
Dogra ýalan, ýagşa ýamandyr öýdüp,
Käte atýar şeýdip
Öz doganyny.
(Kerim Gurbannepesow)
bet tema gownum yetdi
Maryda Peshanaly diýip shäherche bar, düziminde birnäçe oba bar, Mary etrabyna degishli.
Peşanaly adynyñ gelip chykyşy:
Köne zamanda bir giýew gaýtarmasynyñ yzyndan gelipdir, wagt ýary gijeden agan, daşary ýatylýan tomus wagty gaýtarmasy PEŞANA (jybynda, beýleki mör-möjeklerden goranylýan hasadan we bashga matalardan ýasalýan perde) gurap ashagynda ýatan eken. Giýew geliniñ ýanyna peşanañ aşagyna giren. Muny duýan geliniñ hossarlary kowalamana başlapdyr. Giýew howlygyp tarsa ýerinden turup peşna bilen gachypdyr. Şol gaçyp barshyna özini akar ýaba urupdyr. Ony gören oba adamlary PEŞANALY diýip atgoýupdyrlar.
Şol bilen baglanshykly diýip il arasynda gürrüñ bar.
bah... Her bir zadyng ozbolushluja taryhy barow...
Yogsada Oglan dos sen edebiyat b.n gyzyklanyan oydyan edebiyat barada gyzykly temany kop achyang.
Supeg berekella dost gowy achypsyn temany.
tüweleme gaty gowy mowzuk. bilmedik zatlarymyzy şeydip yazsalar öwreniberyas. bilmeli zat kan weli, okara gowy gözbaşy bolmanson daşarda gezenimizden birhili şeyle yazgylary görsem guwanyp okayan. has hem peşanaly hekayasyny haladym. yigit pahyry kösapdirler 🙂
Gig end lol...
Gig end lol...
bäh biziňem başymyzda barmyka şu zatlar indi?
Sagbol gyzykly tema açypsyň.
Bardyr- bardyr, ýak indi heziläg
Gaty gowy mowzuk! Oglanlar ucin tolgundyryjy pursatlan biri gelninin yzyndan baryp alyp gaytmak. Yone aslynda indi 3 gunem kop goryarler. Obada bir gelin gayynlary bilen gaytarma gelip agshamlyk hem gayyn oyune gaydyp gitdi. Hokman plancha gun bolmaly diyen zat yokmuka diyan.
Bäh, mowzyk hem betinden hem gytyndan !
Ahyryma bir gyza teswir ýazdy. Beýleki gyzlaryñ bary diýen ýaly plyus goýdyda teswir ýazmadylar.
Teswiriñ üçin minnetdar!
???
Alybam gaýtýalarmy oglanlar?
sagjabol!
bu mowzugy men bookmark edip aldym, yene nesip bolsa 1-2-3 yildan okamakcy 😉
düşünmedim..