Hadys-2(ikinji)
MUSULMANLARYŇ SÖZSÜZ DÜŞÜNMEGI AHLAGY
Ebu Hureýra (radyýAllahu anhu) rowaýat edýär: Resulullah (sallaLlahu aleýhi we sellem) şeýle buýurýar: „Sizden biriňiz jemagata ymam bolaňyzda namazy ýeňil (gysga) okatsyn. Çünki içlerinde ejiz, hassa we garry bolanlar bardyr. Eger ýeke özüň okaýan bolsaň, näçe uzatsaň (namazy) uzadyber“. (Buhari we Müslim)
Şerhi: Bu hadysy şerh etmezden owal Jumga surasynyň 2-nji aýatyna seredeliň. „Sebäbi okama ýazmany bilmeýänleriň içinden, özlerine aýatlaryny okaýan, olary päkleýän, olara Kitaby we Hikmeti öwredýän bir Pygamber iberen Oldur (ýagny Allah j. j). şübhesiz şondan öň siz aç-açan azgynçylyk içindediňiz“. Ine bu aýatda Resulullah (sallaLlahu aleýhi we sellem) adamlara Kuranyň ýany bilen adamlara Hikmeti hem öwredipdir. Yslam-Hikmet dinidir. Ony harijiler ýaly göniden-göni, ahlaksyz, gedem we hikmetsiz şekilde berjaý etmek ýalňyş bolar. Hikmet musulmanyň nygmaty, Allah Tagala kimi halasa şoňa hikmet berer. Hikmetsiz diniň bezegi we lezzeti bolmaz, kämahal bolsa uly zyýany bolar. Bu hadysda hem biz şony görýäris. Musulman adam hatda parz ybadatyny berjaý edende hikmetli, giň garaýyşly bolmaly. Has hem adamlaryň öňünde bolup, jogapkärçiligiň bolanda hikmetli bolmaly. Iň bärkisi şu namaz meselesini alyp göreliň. Hikmetsiz we dar garaýyşly musulman jemagata ymam bolanda uzak okasam köp sogap bolar, haýyrly bolar diýip uzyn we labyzly okap başlar. Ol çyny bilen haýyr iş edýändir öýdýär, emma yzynda durany imany entek pes bolan, ymama öwrenişmedikler, ysgynsyz garrylar, ýaş çagalar, hassalar, ýadawlar onuň şol hereketine gaharlary geler we şol gahary namaz ybadatyndan sowamagyna sebäp bolar. Bir-iki günden jemagada gelýän musulmanlaryň sany azalyp başlar. Musulman giň garaýyşly bolmaly, bir meselä çemeleşende köp taraplaýyn ele almana başarmalydyrlar. Bu zatlary aýtmak gerek däl, musulman adam öz basireti we hikmeti bilen şoňa düşünmeli. Musulmanyň özüni alyp barşyny (hatda ybadatda hem) bolsa ikä aýyrmaly: Jemgyýetde we ýekelikde. Jemgyýet bilen iş salşaňda olaryň hak-hukuklaryny, hal-ýagdaýlaryny göz öňünde tutmaly. Emma ýekelikde wagtyň diňe öz ýagdaýyňy göz öňünde tutmaly. Ine şu hadysda aýdylan şol hakykat. Ýekelikde sen namazy isledigiňçe uzadyp bilersiň, sebäbi bu seniň bilen Allah (jelle jelaluhu) arasyndadaky gatnaşykdyr. Ýöne kämahal şeýle adamlara gabat gelýäris, ýekelikde amallary pesdir, köpçülikde bolsa takwa we fazylet eýesidir. Bu riýadyr we ruhy kesele yşarat edýär. Musulman adam gizlin we ýekelikdäki amallara köp üns bermegi abzaldyr, has haýyrlydyr. Şeýle amallara riýanyň aralaşmagy kyn bolýar. Mu'miniň gaçgyny bolsa amallary zaýa edýän-riýadyr. Emma mu'min köpçülikde edýän amallary yhlasly bolanda hem ol hikmetli bolmak mejburiýetindedir. Bu hadys diňe namaz barada bolsa hem, hemme meselede hem (ýagny hemme ybadatda hem) hikmetli bolmalydyr. Mysal üçin adamlara ylym bereňde hem şoňa üns bermeli we adamyň ýagdaýyna, zehinine, derejesine görä ylymy ussatlyk bilen bermeli. Şeýle etmeseň zulum etdigiň bolar. Adamlardan amal talap edeňde,Allah we Resuluna ytagatda hem şeýle bolmaly. Adamlardan göterip biljek amalyny, iman we düşünjesiniň derejesine görä talap etmäni başarmaly. Bu hem hikmetiň görnüşidir. Eger şu hususlara üns bermeseň zulum bolar we adamlaryň göwnüni Yslamy söýdürmegiň ýerine daşlaşdryp bilersiň. Hem adamlar senden sowaşar, hem sen öz-özüňi ýakarsyň. Şu günki Yslam dagwatynyň iň uly problemasy hem şu bolsa gerek. Köp halatda hikmetsiz edilen dagwat adamlary Yslamdan daşlaşdyrýar we sowadýar. Diýmek amalda hikmete diýseň üns bermeli we Allahdan şol nygmaty hemişe dilemeli.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 66/66 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 20 oktýabr 2011 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 66
Aý nätdiňäý muny. Sen näme diýseň şol bolýa. Boldymy. Soralman geçen sorag diýdirdiňiz-ä how.
gaharyn tasiri senden mana cenlidir. Hak galdyrmagyn tasiri bundan kyyamata cenlidir. oz ozine cukur gazman jogaplasan onat bolar, shonda sheyle pikir etdirmezem.
Yokhow, Banuçiçek, sen diyyanin duybinden YALNYSH, jan dogan! YALNYSH! Aydyn yalnyshy boyun almak sheyle kynmy? Yurist getirelimi? Luboy yurist sana senin yalnyshyanyny 100% aydar!
Sho imenno hak meselesi DINE Konstituciya bilen berkidilyar! Konstituciya senden mana chenli dal, bu yerdede sen yalnyshyan, Konstituciya - bir jemgyyeti saklayan in dogry gural. Onyn onunde hemme adam den. Sen diyyan ertekin, etikan - bular gaty gin dushunje! Sen uchin bir zat ne etichno bolsa, bashga biri uchin etichno, a duzgun bolsa hemmeler uchin den! Shun namesine dushunip bilenok?
Kopchilikde sorasan, beylekilere siz jogap berman diymage hich hakyn yok! Shol soran adamyndan jogap islemane hakyn bar, edil sho sanda-da shol adamyn jogap bermezligede haky bar, yone kopchulikdaki beyleki adamlara siz gurleman diymane hakyn yok! Bu 100%! Luboy yuristdan sorap goray.
Men kanunyma gora ... -diyip bolsa sen oz egocentristik dushunjani one suryan, olam yene peydasyz.
Sen shuwagt bolyp durshun - goze ilip duran yalnyshyny dushunibem boyun almak islemezlik. Bu da gaty yalnysh strategiya. Kocheli mysaly barde prichem diyen bolybam ony ignore etjek bolyan, aslynda sho mysal hemme zady dushundirya. Shu yerde shuwagt teswir yazyp, sonam beylekilere siz goshulmana hakynyz yok diymegin, edil kochede adamalara siz gulagynyzy yumyn diyen yaly.
Yene bir gezek aydyan: jemgyyeti etika saklanok, saklabam bilmez, jemgyyeti KANUN saklaya.
Şahany gatyrak epäýdiň(m) öýtýän...
Sag bol, paylaşanyna. Aram-aram demimizi dürsap, 14 asyr öne gulak salmak gerek. Yatladyp duranyn üçin minnetdar. Sag bol, dost...
m
Ayhan, meň diýýänim düýbinden ýalňyş DÄL. Seň diýýäniňem doly derejede dogry DÄL. Men ýalňyşan ýerimde boýunýogynlyk edemok. Turkmentalyba giç bolsa-da sagbolsynymam aýtdym, ýalňyşanrak ýerim üçin ötünjem soradym. Sen meň ýazanlamy ýüzleý okaýaň. Hiç kimiň agzyny ýumamok. Gulagyny/gözüni baglamok. Ýokarda-da ýazdym, sen gürleme otyr diýsem onda ýuristem senem gerek däl maňa. Özüm düşünýän: Muňa hakym ýok. Başdaky soragy täzeden okap görseň: men birinden bir zat soraýan gapdalymdaky muňa jogap berýa. men sen planymy diýmegimiň hiç hili ýalnyş ýeri ÝOK! Lýuboý ýuristem meň bilen ylalaşar. Men ony sobisetnik hökminde seçmedim-dä, şonyň üçinem onyň soraga jogap bermäge haky ýok. Men öz pikirimi aýtsam? diýmäge haky bar. Köçeli mysalyňy ignore etjek bolamok, wapşe ýok et ony diýjek bolýan. Biz ýönekeý adam däl, iň bärkisi şeýleräk hasaplaly. Mysal getireňde köçeli mysal alma-da bolanyna görä konferansiýa ýa-da mejlis zal, dempartiýaň köpçiligi ýalyrak mysal al-da. Onda hä diýesiň. Etika-erteki----bu seň pikiriň, seň düşünjäň. Estetiçnyý etika barada-da gürriň edemok. Umumy etika çeloweka barada aýdypdym. Her kimden bu umumylykdan bir bölek bolaýmaly jemgyýetiň içinde adam ýaly ýaşajak bolsa. Dogry, Kanun jemgyýeti saklaýa, jemgyýeti bolsa adamlar düzýä, adamy bolsa etika adam edýä. Koroçe, jazakullah khair'dan kanuna geldik. Seňkem dogry, meňkem dogry. Wessalam iş tamam.
Seret, Banu, shu yokarda bolan incidentda, yagny senin beren soragyna, turkmentalybyn jogap bereni, nahili edip aydyp bilersin?
a) Neetichno. (Terbiyesizlik)
b) Haky yok. (Jenayat)
c) Ikisem.
d) Bashga.
Banuçiçek bashda sabyr edip shu ashaky jogabyny oz cinden diyen bolsan beyle uzyn kepler bolmazdy. Ayhana garashmana sabyryny yetirman, talybyn hakyna degdin. Islan adamyn jogaplamana haky bar. On ucin adamyn gownine degmegin geregi yok. Her bir agzada sen shol jogabyna gen galandyr.
@ayhan, d) başga
@shukur, dogry aýtýaň her agza-da meň şol jogabymy bir hilek görendir. Menem onda aýtýan Bir hilek görmäň, Durmuşda bolup biläýjek ýagdaý, Göwniňize beýle ýakyn almaň, Şeýle soraga jogap beresiňiz gelýän bolsa onda da şeýle jogaplara-da mydam taýýar boluň. Durmuşda köp-ä şeýle ýagdaý. Eje mama agyz burun galanok soň onsoň. Talybyň hakyna degemok jan dogan. Talyp ayhanyň hakyna degdi. Sitataň ayhan: ýerini aýyryp soran bolsam talybyň hakyna degen bolardym. Sen we beýlekiler näme üçin ýalňyş düşündiňiz bilýäňmi, men prosta şol ýerde ayhan sözini galdyrypdyryn. ayhan, bu näme diýmek? diýmedim. Diňe ayhanyň sözüni sitata alyp soraberipdirin-dä. Indikile, hiç kimden jynk çykmaz ýaly hökmany agzanyň adynam ulanaryn. Bu gezeklikçe şeýleräk bolaýdyda nätjek. Sizem giňiş boluň hany, hakdan kyýamata çenli gitdiňizä bolmasa.
Banu, indiki gezek, teswirlerde hemmekishin okap bilyan yerinde, belli bir adama yuzlenip sorag bersen, onada birdan bashga bir adam jogap berse, sen shol jogap beren bashga adama Sen sokulmaga hakyn yok (ya sokulmagyn terbiyesizlik) -diyip bilersinmi?
Ayhan, diýip bilmeýän. Diýmedim, diýmenem! Owadanlap diýip bilerin ýöne halamasam, hakym bar çünki! Başga sorag?
Ayhan, diýip bilmeýän. Diýmedim, diýmenem! Owadanlap diýip bilerin ýöne halamasam, hakym bar çünki! Başga sorag?
ine sen sozlerinden sitata:
tema men yaly konerak telefondan giryanlen dat gunine boldy. Zagruzka etyanca yarym sagat uzak temalary.
men shukur dawany goybolsun edayelin munkin bolsa hayysh. Son telefonumdan oz temama girip bilemok!
men shukur dawany goybolsun edayelin munkin bolsa hayysh. Son telefonumdan oz temama girip bilemok!
Ayhan meni öz sözümde tutjak bolýan bolsaň gaty ullakan ýalňyşlyk goýberýäň. Gidişsem seni ýeňjegimi bilýän. Beýlekileriň goşulmaga haky ýok sözi köçeli gürrüňde geçipdi şeýle dämi, üçinji şahys hökminde aňladylan. Ýagny, muny men bir zady düşündirjek bolup Saňa diýdim, üçinji biri ara girmäge haky ýok manysynda. Häli intäk hyýaly ýagdaý barada aýdylan gep. Seň soragyň prýam anyk situasiýa göz öňüne alynan. Üçinji şahys goşuldy sen sokulma hakyň ýok diýersiňmi?---ine seň soragyň. Diýmeýän. Diýmek islesemem owadanlap diýerin, ýagny men senden soramady ýa-da bolmasa eştmezlikden gelmek ýa-da nägileligi mimikalar bilen belli etmek. Aslynda baram şol nir manyny berýä, maksat yzyndan özüňem praw edip goýmakda. Gödek gaýtargy bersem men nepraw, ýöne sypaýyçylyk bilen nägileligimi bildirmek eto uže moýo polnoýe prawo. Düşündirip bildimmi?
Yenip-yeniler yaly men-a sen bilen goreshemok.
Gysgacha aydamyzda, turkmentalybyn yokarda jogap bereni uchin sen ona, sen goshulmana hakyn yok diydin, we sonam umuman sholar yaly yagdayda goshulyanlary yuwulmadyk chemche denedin.
Men bolsa shunynbilen hich razylashamok, we munyn duuybinden yalnyshdygny aydyan. Yuridiki taydan yalnysh. Nagileligini bildirmegin hem manysyz, sebabi sen kopchilik yerde gurleyan/yazyan, kopchiligi o zatlary okayanyna dushunmeli we goshulyp biljegini prinimat etmeli.
Dushunshime gora, mowzugyn awtory bizden bes etmegimizi, onyn mowzugynyn floodlamagymyz hayysh edyar, dine shol hayysh uchin men shu yere yazmagy bes edyan. Yone oz pikirimden danemok, senin yalnyshyandygyny subut etmek menin uchin principialno, sebabi mana degishli. Islesen taze mowzukda, pikirlerde yada shahsy habarlashmada dowam edeli.
Awtordan flood uchin otunch sorayan.