Türkçäniň “ysy” gelýän "türkmen dili"
Türkçäniň “ysy” gelýän türkmen dili
Soňky döwürler türk dili Türkmenistanda has giňden
öwrenildi we ýaşlaryň köpüsi bu dili azda-kände bilýär. Okuwa zada gatnap öwrenmediklerem türk kanallaryny görüp öwrenýärler. Bu umuman erbet zat däl, yöne türk diliniň türkmen diline ýakynlygy sebäpli, käbir (ýa-da köp) türk dilindaki sözler ýa söz düzümleri göni alnyp, ýa-da türkmençä göni sözme-söz terjime edilip ulanylýar. Bu ýagdaý dilimizi baýlaşdyrýar diýip pikir edýänler hem ýok däldir, mumkin, belli bir derejede “baýlaşdyrsa-da”, dilimiz öz originallygyny ýitirer we türk dili tarapyndan assimilizasiýa edilmegine elter.
Ýagny diýjek bolýanym, terjime edilende, köp sözleri üýtgese-de, esasy zat şo original manysyny bermegi we ÇEPER terjime bolmagydyr.
Şu wagtjyk bolsa, aýdanlarym gury bolmaz ýaly, şeýle sözleri we sözlemleri tapmak üçin şu sahypamyzda “awa” çykdym. Eý, Hudaý, beýle “aw” bolçulygy, beýle “elpe-şelpelik” bolar öýtmändim. 5-6 sany mowzukdan öňümden çykanlary entek bular, soňabaka ýadadym, gaty köp eken. Belki şu wagt “aý näme samyrdap otyr-aý bi, nämboljak 2-3 sany sözi ulanamyzda” diýýänler bardyr. Ýöne, meň pikirimçe ýagdaý oýun-oýunjak däl eýýäm, şu wagt göze görünmese-de, ýene 20-30 ýyldan hazirki türkmen dilimizden nam-nyşan galmaz, originallygyny
ýitirer.
Bellik: Aşakda öz ýazan sözlemleriňize duşsaňyz,
gatyrganmazlygyňyzy haýyş edýän.
- “Owadan bolan soyguli dal, Soyguli bolan owadandyr"
- “Owadanlyk söýgülide däl, söýgüli bolmakdadyr.”
- hiçhili gutulma şansyňyz ýok.
- “halas bolmak mümkinçiligiňiz ýok.”
- "Bu zatlary etmek üçin dünýäde soňky güniň bolmagy şertmi?" (hökmanmy, zerurmy)
- ...şu bilen şu aralyga giryar diyip belli bir mekana sygdyryp bilmedim.
- Şu iki aralyga girýär diyip, belli bir meýdan kesgitläp bilmedim.
- diningi yaşamak
- diniň talaplaryny berjaý etmek.
- Milliyetçilik (beýle söz türkmen dilinde ýok, türkçedäki kontekste görä, “milletparazlyk”, “millilik” diýip terjime etseň bolar)
- medeniyeting bize ing yakyn yerde durandygyna düşüneris.
- Medeniýetiň biziň golaýjagymyzdadygyna göz ýetireris.
- eddil durnany gozunden urdyñ.(Tm dilinde beýle durnukly söz düzümi ýok)
- Aklyma näme gelen bolsa paylaşdym. (kelläme).
- medeniyet hakynda düşünjami aytdym. (“Düşünje” diýen söz tm dilinde bar, ýöne bärde “pikirimi” diýsek has göwnejäý boljak)
- Ya gulakdan duymamy?(Ýa myş-myşmy?)
- Gaty garyp bolan bir masgalada. (Örän garyp maşgalalaryň birinde.)
- sony bolmadyk dereleri bar. (bärde tm dilindäki “soňsuz” sözüni ulanmaklary hem mümkin, ýöne şonda-da “ys” aýrylanok, sebäbi tm dilinde “soňsuz derýä” diýlenok, “uç-gyraksyz”,“aňyrsyna-bärsine göz ýetmeýän” ýaly sözleri ulansak bolar.)
- gozyetimine cenli uzanan otluk meydanlary.(“gözýetime çenli giňäp gidýän..”)
- tanamaga çalyşalyň (“tanajak bolalyň” diýsek has göwnejaý)
- söweşler açmagyna garamazdan... (etmegine)
- shol video oynadylyp bilse. (wideo oýnadylmaýa, “at oýnadylýa”,
çaga oýnadylýa... - embed video gerekli... (gerek)
- turkmenistan yer alty baylyga bay. (ýer asty).
- bu zatlara son berilmesini isleyan.
- awtobusa munen bolmagymynahili islardim. (Awtobusa münen
bolsam, nähili gowy bordy.) - elyeterli bolsa kashga . Baryp gormeli hokman.(“elýeterli bolaýsa gowy bolardy”... “käşgä” türkmen dilinde hiçem türkçedäki manyny berenok, köplenç kinaýaly sözlemlerde ulanylýa, meselem, “ah, käşgä bir talantyň bolsa, orta çykyp aýdym aýdar ýaly”. Köçe diline terjime etsek “wobshe aýdym aýdyp bilenok” diýmek.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 130/130 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 8 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 130
Word-de ýazyp, bärik goýsaň, bulam-bujar bolýar-aý. Düzedeýin.
Haladym. Türkleşmegem gowy däl, orslaşmagam gowy däl, ýene-ýeneleşmegem gowy däl.
gownum yetdi mowzuga , icinde men sozum yok welin diymek men arassa turkmence gurleyanda, bah🙂
@Kyrk aga: ine duyn men shu mesele barada pikirlerde soz gozgapdym. Kabirlerining janyna yakmady. Hakykatdanam turkmen dilimize ozumiz eye chykmasak yitip gidyar. Kopusinden sorayang weli: Turkmen dili bay dal diyip ozuni aklajak bolyar. Turkmen dili bay yone biziñ habarymyz yok. Dilimizi owrenmeli we owretmeli.
Bu temañada 10 telpek 🙂 Açanyñ gowy bolaydy.
Dogry tema gozgalypdyr bärde👍
Tema goshmacha:
Durnany gozunden urmak - paçak etmek dami koche dilinde? 🙂
@tmheart sen sozunem bar: eddil durnany gozunden urdyñ.(Tm dilinde beýle durnukly söz düzümi ýok😆
Ras aytdyn, yone dunya yekedillilige baryamyka diyip pikir edyan. Beren mysallaryn gowy eken. Telewizordan owrenenjesi bilen turkce bilyan diyyanlere jynym atlanyar. Bir-iki soz aytsan dilleri tutulyp dur. Kop dil bilyan yashlar arassa bir dilde gurlemegi kynrak goryar. Garym-gatym boldy bu teswirim🙂
Şu aşakda emele gelen boşlugy aýryp bilmän geçdim men-ä... bir kemsiz gözel bolmaz diýip okabermeseňiz 🙂
Temany acmazdan on: özun hem Turkmen dilini gouja edip öwrenaymeli ekenin. Name ucin DURNANY GOZUNDEN URDUN dp soz duzumu yokmush Tm'cada? Beyleki goyan sozlerin hem ulanylshy taydan Tm'canyn beyleki shivelerinde, sen beren terjimanden has dogry. Turkmen dili diyip dine teke shivesine dushunyan bolsan onna bashga, yone Turkmen dili-YAZIR, Yomut, Salyr, Sarik, Arsary, Alili, Cowdur w.sh.m yaly shivelerden duzulen dil, onun baylygam shondadyr
Iñ gaharymy we gülkimi getirýän zadam, pikirlerde çiship türkçe ýazan bolýalar. Gaty uly ish basharýan ýaly. Ene dilim, türkmen dilim diýilýändir. Shu taýdaky ene dilim bolanda, ilki ejeñiz siz bn gürleshýän dili bolýar. Gaty görmäñ, käbirlerine ejeñiz siz bn türkçe gürleship bashladymy? diýesim gelýär. Häzir içinde çykar, köp dil bilseñ gowy diýip. Menem erbet diýemok. Ýöne ulanmaly ýerini biliñ. Ähli menýulary türkmençe ýazylan saýta türkçe gürläp bilýändigiñi görkezmek hökman däl.
turkchani gatyp gurleyanleringa kopusi ttm gutaranlar ya tr'de okayanlar.bilshimche oz aralarynda gurleshenlerindede garym-gatym (ne gawun ne mawun diyen yaky) uytgeshik bir dil ulanyarlar. Dili arassa gurleseng gowuda. Kabir terminler bar olary terjime edip bolanok sebabi turkmenche beyle dushunje l(concept) yok onda bolar. Yone sada ulanylyan Turkmen dilinde garym-gatym edyanleri halamok. Myrryhym atlanyp bahlayar turksumaksyrasalar (Bagyshlang gownungize degen bolsam)
- Sebabi biz sho yurtlara okamag gitdik, olaryn materiallaryny okap garman gurlemek kyn.
- Name uchin okamaga gitdik?
- Sebabi oz yurdymyzda okuw yok.
- Name uchi oz yurdymyzda okuw yok?
- Sebabi hokumet bizin bilimsiz galmagymyzy isleya.
- Name uchin hokumede beyle etmane yol beryaniz?
- Eee..mmm..zat...ooo..aaa..ay men hokumet bilen ishim yok, kafamy agirtmasana...
Türkiýede bir gyz türk bilen ýatyp turýan eken. Ol gyz türk bilen gürleship-gürleship dili türkçä ýenjilip giden. (Gyzym saña aýtýan, gelinim sen esht)
Heromant@ pikirlerde dine Turkce dal, Rus, Inlisi hem ulanyalar
Ýokarda Türkmen gyz türk bilen ýatyp turýar.
@Ayhan: dasary yurda okamaga gitseng dilingi unutmaly diyken zat yokdura. Uniwersitete bashlamda yekeje turkmendim. Hich kim bn Turkmenche gurleshmedim. (Ozumi mahabatlandyryan 😆 ) 1-2 yil Song gelmage bashladylar. Jemgiyetde Azeri, turkche, inglische ulanyas. Yone oz aramyzda dinge turkmenche.
Gowy mowzuk. Haladym.
Internasional sözleri ulanmaklyga garşy däl (Mysal üçin, Internet, kompýuter, haker we ş. m.), emma başga dile tarap çekjek bolmak dogry dälmikä diýýän. Özümiz öz dilimiziň aladasyny etmesek, hiç kim bu işi biziň ýerimize etmez.
P.S. Käbir agzalar Maňa sorady, saňa soradym diýip ýazýarlar. Gaýrat ediň, türkmençeläp Menden sorady, senden soradym diýip ýazaýyň!
Ayhan@ mun hokumet bilen gatybir baglanshygy yokmyka diyyan. Dilimi gorajak diyp dashary yurda okuwcy ugratmasada, bashga zat diyp gurlardiniz. Dowlet dashyna acyldygyca dil hem bashga dillerden soz gazanyp ugraya. Edil shu dowurde kop dowledin dilinde beyle özgerilshikler bolyandyr ( bolmayan dine yapyk yurtlar bolaymasa)
Temany haladym.