Näme üçin döränok?
Öňki döwrüň ýazyjy-şahyrlarynyň eserlerini, goşgularyny poemalaryny okamda bir zat ünsümi çekýär. Olaryň eslerleriniň ruhunda poeziýa, romantika we durmuşyň dürli obrazlary bar, käbir sözleri bolsa damarlaryňdaky gany gaýnadýar. Mysal üçin Gurbannazaryň şu goşgusyny alyp göreli, bu goşguda her kim özüne degişli durmuş obrazyny görüp bilýär, maňa degişli däl eken diýjek gaty azdyr:
Men özümi aýamadym hiç ýerde,
Gaýgyda, hesretde, şatlykly günde.
Aglamda geň galdy terkidunýäler,
Bagtlylar geň galyp bakdy gülemde.
Söýemde şeýle bir ýürekden söýdum,
Onuň bir öýjügnem boş goýmadym men,
Adam söýsem, kimligine garaman,
Söýdüm üstünligi, ýetmezi bilen.
Maňa bolsa «beýdip ýörme» diýdiler,
«Seniň bu bolşuňa diýerler tentek.
Sen entek ýaş ahyr, saňa gor gerek,
Seniň bar geljegiň öňüňde entek».
Men özümi aýamadym hiç ýerde.
Gorum gutarar diýip etmedim müýni,
Kä söýenim üçin urdular meni,
Kä gazabym üçin söýdüler meni.
Haýyr işler üçin taýýarlyk boldum,
Şer işiň tersinde goýdum men şeri.
Soň görüp otursam, gutarýar eken.
Diňe berilmeýän zatlaryň gory.
Diňe söýmeýänleň, köýmeýänleriň
Özgäni beýgeltjek ažaýyp syry,
Bir gyzyl manat deý gizleýänlerini
Gutarýar ekeni ýürekde gory.
Men özümi aýamadnm hiç ýerde,
Özümi bagş etdim özgeler üçin,
Dogry, käte azar berýär ýüregim,
Oňam başga zatdan bolmagy mümkin.
Ýa-da Halyl Kulyýewiň şu goşgusyny okanyňda edil Günogar bulwar, şahyryň öz durmuşy göz öňüme gelip gidýär, hotýa o ýerde bolup göremogam (belki bolandyryn, häzirki adyny bilemok şol prospektiň), şahyryňam durmuşyny hem bilemok. Ýöne ony şeýle çeper dil bilen suratlandyrypdyr, goşgynyň köp ýerinde okaýan adam hem öz durmuşyny görýär.
Yene nurun secdi sansyz yshyklar,
Yene owshun atdy gundogar bulwar,
Gysmyljyrap otyr juwan asyklar
Hersinin elinde bur desse gul bar.
Menem peywagtyma aylanyp yorun
Tutup oguljugymyn akja elinden (Göz öňüme gelýär....)
Yone gozlerimi ayryp bilemok,
Gyzlan elindaki bahar gulunden.
Sheyle ter gulleri elwan gulleri,
Bir mahal mana da beripdi bir gyz,
Ey ilkinji soygin ajap yyllary
Unudup bilmeyan men seni hergiz
…student yigitdim gymmat bahaly
Sowgatlar abermek men ucin yatdy,
Gijeler doredyan goshgylarymdan
Basga bir ullkan baylygym yokdy (Gowy suratlandyrma)
Men gosgy yazardym sen bolsan her gun,
Bahar gullerinden baglardyn cemen
Gor nenensi gozel, Gor nenen ter gul
Synlap,sil suwy dek joshardym menem
Yurek bardy bu gullerin icinde
Posa bardy bu gullerin icinde
Seydip ilki soygin gudratyna men
Goz yetirdim bu gunlerin icinde
Indi name? Gecip giden yanwarlar
Dondurupmy yureklerin gabygyn
Posa bilen yanlandyrlan bulwarlar
Sizden mana orun yokmy ya bugun (genialno aýdypdyr)
Zyyany yok! Goy bolmasa bolmasyn
Ashyklara orun bersen, bes mana
Ynha menin eziz oglum jonkuldap
Yetip baryar yigitlerin paslyna
Bayyrlardan yygyp bahar gullerin
Ynha ol-da gurup berer toy bize
Ilkinji soygunin ajap yyllary
Yene gaydyp geler bizin oymuze (Umyt...)
Yene nurun sacar sansyz yshyklar
Yene owshun atar Gundogar bulwar
Ynsan garrasa da garramaz gowun
Baglar garrasa da, bahar bar, gul bar!
Indi esasy soraga gelesim gelýär, näme üçin şol şahyrlar we intellektuallar ölüp gidenden soň şeýle eserler döremedi? Name üçin Alty Garlyýew, Baba Annanow, Nury Halmammedow, Gurbannazar Ezizow, Halyl Kulyýew ýaly beýik şahsyýetler döwrüň diňe belli bir pursatynda ýaşap geçip, soň beýle adamlar döremedikä? Dogry, şol wagtlar türkmen medeniýet, edebiýaty we sungaty çür depä çykypdyr? Ýöne näme üçin häzir ýok? Ýa hazir bar bolanlaryň gadyryny bilemizokmy? Kimler bar? Näme üçin hazirki döredilýän sazlary diňlämde türkmen durmuşy göz öňüme gelenok? Näme üçin?
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 53/53 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 23 iýun 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 53
Gowy goşgy. Maňa seniň gözlerinden gitme ýok ýaly täze ses ýok, ýöne gowy. 2-nji küplediň 2-nji setirini Ol syýa saçlaryň men taryna zar diýseň çeper hem tazeçeräk bolýar. Tar zar sözleriniň owazy gowy ulanylýar hem bogun sany üçin saçlaryňyňdaky büdüredýän goşulma aýrylýar. Iň soňky iki setir hasam şowly. Kimiň goşgusy? Kimem bolsa ýazyp ýören, ýazyp biljek adamyňky eken.
Name ucin doranok? Belki-de ol doredijilikleri okajak yeterlik okyjymyz yokdyr?!! Yhlasy dogry aytdy okyjymyz pese gacdy. Okuwa howes yok. Ilki cozmeli problema sol.
Dasary yurtlarda yashlara ylymy bilimi OSYDURYARLER. Olar ylymda bilimde BAYLYK goryarler. Olaryn erbet endiklisem ylyma ashyk. Olarda uytgesik howes bar. Turkmen yashlarynda ylyma garshy yigrenc bar. Olar name ucin okamalay owrenmelidigini bilenoklar. Dasary yurtda islendik adam ylymyna gora seni derejelendiryar. Ylym bolsa sen islendik erbet hasiyetli bolsanda sen onun gozunde dereje alyan. Ylymsyz bolsan sen perisde bolsanam sen hic kim.
Ilki bilen ylymy soydursek, son okamagy soydursek okuwjylaryn talap etyan syngat eserlerinin ozem dorar.
Talap ediji bolmasa ish bolmayar.
Shu wagtam bar bizde Gurbannazar Ezizow yaly shahyrlar Alty Garly yaly rezissyorlar. Yone olar durmushyny halk arasyndaky abray ucin bagsh edip bilenoklar.
Men yenede bir zada dushunmedim. Eger-de men Andalybyn yazan eserini halaman Dostoyevskiy eserini halasam. Soygi romanyny halaman yewropadad yazylan sowremenniy romany halasam. MEN KIM BOLYAN? Bu menin sungata dushunmeyanligimmi ya milletimi yigrenyanligimmi?
atawatanyň goýan goşgusy barada.
Bu goşguda käbir sözler nätakyk ulanylypdyr. Birinji bendiň üçünji setirindäki sahypjemal diýen söze üns berip görüň. Sahypjemal diýen söz biziň edebiýatymyzda, esasan hem klassyky edebiýatda Allatagalanyň bir sypatyny häsiýetlendirmekde ulanylýar. Muny bendesi babatda ulanmak näderejede dogruka?
Ikinji bendiň üçünji setirindäki gamza sözi näz-kereşme manysyny berýär. Magşugyň äz-kereşmesi aşygyň ýürek sazyna meňzeşmi?
Umumylykda goşgy oňat eken. Tehniki talaplar anyk berjaý edilipdir. Yhlasly agamyzyň aýdyşy ýaly, çeperçilik tarapyna seretseň, gül ýaly.
sebabi köp yaşlar okamagy halanok kyn göryaler onyn yerine ansat iş tapjak bolyalar we bilyanlere kan bir igelen edilenok. yöne düşünyan weli olan wagtynda hem kan bir yagday gowy dal bolanlary bardy. we bu dine tm a problemi dalmika diyan dünyanin köp yerinde şolar yaly problemler bar
Biziň edebiýatymyzda ýene bir kiçijik galkynyş 2007-nji ýylda hem ýüze çykyp başlapdy. Şol döwrüň gazet-žurnallaryny okasaň, şu wagtkydan has tapawutlanýandyr.
Biziň edebiýatymyzda ýene bir kiçijik galkynyş 2007-nji ýylda hem ýüze çykyp başlapdy. Şol döwrüň gazet-žurnallaryny okasaň, şu wagtkydan has tapawutlanýandyr.
yhlasly, minnetdar yhlas bilen yazan teswiring üçin 🙂 yerlikli tankyt, kabul edyaen hem-de sagbolsun aydyan. şol syya saçlaryngyngy ol syya saçlaryng etjek bolup gördüm. heniz başarmadym, sebaebi garaşylyan söygülae yazylan goşgy bü. şonung üçin hem heniz ol syya saçlary görmek miyesser etmaensong, görülmedik saçlary gören yaly edip yazmak edaehedim yok. bir gün geler, bizingem köçaemizde toy bolar. onsong ol syya saçlaryng taryna zar bolsak hem-bolayarys.🙂 sagja bol.
Bulam Gurbannazarynkymy? Öň okamandym..wosbshem bilyardim, yone kimiňkidigni bilemokdym, aýdymy hem bolmaly.
kab, sagja bol yazan teswiring üçin. gowy yerlering üstünde durupsyng.
birinjiden sahypjemal sözüni alaly. pars dilindaeki sahib we arap dilindaeki jemal sözlerinden yasalan bir söz we gözellik eyesi manysyny angladyar, yalngyşmasam. yagny, bir söz, bir sypat klassyky edebiyatda ylahy yşky düşündirmek üçin ulanyldy diyip, indi haezirki wagtda ony ulanmak yerliksiz bolyarmy? şeyle hem, mening Türkmen klassyky eserlerinde şu söze yekeje yerde gabat gelenim yadyma düşyaer. o-da Magtymgulynyng mening sahypjemalymny gördüngmi sözleri bilen songlanyan goşgysy we ol goşgy ylahy yşk barada dael-de pygamber barada yazylan goşgy hökmünde bilinyaer mening bilşimçe.
goy, ylahy ya-da pygamber söygüsini düşündirmek üçin bronlanan bolsun şol söz.(!) jemal sözüni alyp göreli, bu-da Allanyng atlarynyng biri, yöne biz ony öz gyzlarymyza dakmakda hiç hili mesele edemzok. şunung yaly mysallar yene-de köp getirmek bolar.
ikinji yagday barada aytsam, şahyr özüning hyyalyndaky söygülisining gamzasyny yürek sazyna mengzedyaen bolsa, munung naemesi yalngyş. ol bu waka özüçe şeyle seredyaenligi üçin ayyplanmalymy eysem?! mening pikirimçe, goy, mengzetse mengzedibersin. gowy bir zatlara mengzetse bolyar. yogsam, şol irintgi metaforalar zeyilli şu wagt yaşlar ruhy taydan göydükleşenoklarmy eysem?!
kab, yene-de bir sapar sagja bol eden belliging üçin. şol iki nokadyng üstünde yene-de oylanyp görerin hökman.
saglykda pikir alşaly 🙂
jean reno!
yok bu Gurbannazaryngky dael. biz garybyngky 🙂
Oho, size PM ýazýan häzir.
http://www.turkmencafe.com/play-7064-bolup-gel.html
Ine shu aydyma menzesh eken 🙂
Name uchin doranok?!
Sebabi garashsyzlyk alan gunumizden bashlap onun yaly ruhda yazylyan goshgulara,olary duzyan shahyrlaryn sonuna chykylyp ugraldy. Yuwash-yuwashdan beyik shahyrymyz we shamchyragymyz dorap bashlady. Hatda goshgy yazmak isleyanlerem shony tarypladylar,onun goshgudyr eserlerini tarypladylar...
Ol gitdi,uytgeyan zat yok: arkadagymyz doredi! Eyyam birki sany kitap chykardy,yone yakyn wagtda ol hem kop okap,zahmet chekip,halkynyn shohratly taryhyna guwanyp we ondan ruhlanyp goshgy yazyp bashlajagyna guman yokdur...