Paradigmalaryň netijesi
Bu mowzugy köpden bäri ýazjak bolup ýördüm. Asyl Paradigmalar temasyny, şu ýazgydaky meseleler üçin başlapdym.
Ilki bilen öňräk pikirler bölüminde bolup geçen bir hadysa ylham bolupdy. Saýtyň adminleri, ýene bir sagatdan... diýp pikir ýazypdy. Käbir agzalar muny ýalňyş düşinip saýt ýapylýarmyka? diýp soradylar... şondan ala-goh başlady, hoşlaşyklar, soňky sözlerini ýazýanlar. Aslynda weli, beýle bir zat ýokdy. Sebäp bolsa, ýekeje bir adamyň, saýt ýapylýarmy? diýen soragy adamlaryň pikirlerini gönükdirenine şaýat bolupdyk.
Ikinji bir hadysa bolsa, bir gyz agzanyň häsiýeti baradaky jedeller, temalar, pikirler. Bu agza bilen käbir agzy hapa agzalar gürleşende bu gyz hem sögünýärdi. Emma dogry gürleşenler bilen sögünçli gürleşenokdy. Reaksiýa berýärdi. Dogry, adamyň asyl häsiýeti şeýle reaksiýalar bilen orta çykýar. Ýöne, her adamdan birhili jogap gelmejegi tebigy dälmi eýsem. Meni oýlandyran ýeri şudy, eger hemme adam şol agza bilen sögünçsiz arassa gürleşse diýmek bu agza hem hemme bilen dogry aragatnaşyk etjek ekeni. Belki öz içinde, şahsy durmuşynda duş gelen käbir wakalar sebäpli, başgalara garşy ynam azalandyr. Belki, şonuň üçin özüni goramak niýeti bilen, aslynda ejizlik duýýandygy, ýekelik duýýandygy sebäpli, hemmeler oňa garşy gelýän ýaly bir halat duýýandyr. Şonuň üçinem agyr rekasiýa görkezýändir. Eger adamlar ynamdarlyk oýandyryp biljek häsiýetde bolsady beýle bolman bilerdi. Ýagny adamlaryň sözleri, özlerini alyp baryşlary, adamlary gönükdirýändigine şaýat bolduk.
Üçinji bir waka, arada dini temalarda jedeller köpelipdi, käbir agzalar başga agzalary, saýtda bir konspirasiýa teoriýasy bar ýaly, her hili gelşiksiz sözler, adlar bilen sypatlandyrdylar. Din barada az bolsada köprak maglumata eýe, dini düşinjeleri bilen hormat görýän, dini kimlikleri bilen tanalýan agzalaryň, bu jedelde, uslup hatasy üçin başgalaryny gaty gelşiksiz sözler bilen kemsitmekleri, başgalaryny, din baradaky pikirlerini we dini kimlik bilen öňe çykýan agzalar baradaky pikirlerini gönükdirendigine şaýat bolduk.
Bu 3 hadysanyň ortak bir nokady bar. Jedelleri başladýanlar, ala-gohlary tuzyrýanlar, pitneleri oýandyrýanlar, aslynda lar däl. Köplenç bir ýada iki adam bilen başlap bilýändigine şaýat bolduk. Bir adamyň hereketi jemgyýeti ýada topary gönükdirip bilýär. Toparyň mundan hiç habary bolman galar. Birje söz, birje hereket, birje şarpyk uryşlary netije berip biler. Ynanmaýaňyzmy? Birinji we Ikinji Jahan uryşlary ýekeje bir adamyň öldürilmegi bilen başlanyny ýatladaýyn. Arap Bahary diýlen, ençeme ýurtlardaky hadysalaryň, Müsürde, bazarda polisiýa işkäriniň bir oglana degmegi bilen başlanyny hem ýatladaýyn.
Gör bu jemgyýet, adamlara hapa sözler bilen degip, hapa gürleýän oglanlary we gyzlary çykarýar. Gör bu jemgyýet, adamlaryň ýalňyş hereketleri bilen näçe jenaýatçylary çykarandyr. Gör bu jemgyýet, birje adamyň sözüne seredip näçe aklary gara edip asyp ýere gömendir, garalary ak edip hormat bilen öýüne suratyny asandyr. Gör bu jemgyýet, bu adamlar, jemgyýetiň esasy bolan adam, ýekeje adam, başga adamy, başgalaryny, jemgyýeti zyýana eltendir. Bu jemgyýet, näçe Sokratlary näçe Mansur Hallaçlary terbiýeländir we şol bir jemgyýet bu adamlara ölüm permany berendir.
Mediýa, günimizde paradigmalary şekillendirýär. Musulmanlary terrorist, gyzlary her bir zatda reklamalarynda ulanyp keýpu sapanyň materialy edip görkezmek. Gündogar we günbatar medeniýetlerini, milletleri bir-birine duşman edip görkezmek. Adamyň özüni doglanda günäker bolup doglan ýaly edip görkezmek we barybyr jähenneme gidersiň diýp umytlaryny ýykmak. Halk, çalt ýatdan çykarýar, halk köp pikir edip duranok. Halk diňe bir näçe täsirli söz bilen hereket etýär. Halk, köplenç nadandyr. Bu, adamyň sosiýal zehni, ýada sosiýal häsiýeti şeýle bolandygy üçin şeýle. Bir adam bir topary ýalňyş pikirlere we netijelere eltip bilýär. Adam gowy bolsa, jemgyýet gowudyr. Ýurt parahatdyr. Dünýä jennetiň kölegesi ýalakdyr. "Nähili bolsaňyz şeýle dolandyrylarsyňyz."
Pygamberimiz (s.a.w.) we sahabalary, hiç haçan konspirasiýa teoriýalary bilen meşgul bolmadylar. Munapyklary tanasalarda, olara garşy ýekejede bir kemsidiji söz aýdylanyny taryh ýazanok. Onda biziň, tanamaýan adamlarymyza bilmeýän adamlarymyza, munapyklara hem aýdylmadyk sözleri aýtmagymyz, haýsy adalatyň haýsy düşinjäniň netijesi?
Gel indi, şunça sözden soň, tanamaýan adamlaryňa hapa söz aýt, ("ähli musulmanlar dogandyr" hadysyny bilibem) gyz ýada oglan doganyňyň göwnüne deg, bir şarpyk ur. Ýöne soňunda bu edenleriň üçin, Biriniň göwnüne degip, hapa söz aýtdyranymyz üçin, dinimizi dogry mysal bolup tanadyp bilmedigimiz üçin, Uly Kazyýetde, Iň Adalatly Kazyýetde jogap bermäne de taýyn bol! Bilmedim, eşitmedim, habarym ýokdu diýerismi? Onda habarymyz bolsun!
Arşivin durumu
● Tam metin
● 98/98 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: ertir.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 1 Mayıs 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 98
Listede ne war?)
Hawa Banuçiçek, şekilsiz düşinjeler başgalarynyň täsirine açyk, ýöne ýalňyş şekil alan düşinjelerem bar. Çagalarda, ýaşlarda entek şekil almadyk. Ulaldykça şekil alýar. Paradigmalarymyzy, ýalňyş pikirlerden arassalassak dogry we peýdaly bolýar. Arassalap bilmesek, ýalňyş paradigma bolýar we onda hem özüne hem başgalaryna zyýan ýetirýär.
ne w temu bolýa birazajyk ýöne bir hili ýazasym geldi : men şeýle bir önyargini ýigrenýän, önyargi bilen hereket edýänlerem ýigrenýän---priznaniýe banuçiçek 🙂
gaty gorman diydima.....
indiki maslahat onda ? Ilki problemalary bölümlere aýyrmaly, soňam hersine Çäre tapmaly? Giň göwrimli plan gerek. Birinji başyny hemme temada kofýa içip ýören Admiraly ýoklamakdan başlap bileris 😆
Adamlar adekwat jedelleri alyp barmagy, öz pikirlerini yzygider beýan etmegi, öz pikirlerine ters pikirli bolan şahsyýetleri kemsitmän gürleşmegi başarsalar, konstruktiw gürrüň etmegi öwrenseler ýokardaky beýan eden 3 ýagdaýyňyz onçakly uly problema bolman bilermikä?
Bir reklam oza hatirlamiom) boyle ylgajak bolya falan ama hareket edemiyor,son seretse onunde gorunmez ayna bar eken) yani ayna=onyargi.betje reklama.like edere degya.yani bar bosh sozumin keltesi: bizim ahli ishimizin in uly pasgeli o km onyargi eken..)
bilerkä, Aýnurka 🙂
eddil özi. şol reklamany bolsa söýýän---priznäniýe banuçiçek 🙂
Aýnurka, elbetde onçakly problema bolmazdy. Hatda problema hem bolmazdy. Ýöne problema diýlen zat adamda barybyr tapylar. Real seretmeli. Ýöne şol problemalary azaldyp bolýar. Ýagny başgalaryna azrak zyýany ýeter ýaly edip, özüne hem peýdaly boljak derejä ýetirip bolýar. Munyň üçin her kim özünden we ýakynlaryndan başlap dogry pikirleri dowamly ündäp durmaly bolýar.
if there is adekwat jedel there is no konstruktiw gurrun dijek boldynyzmy?)
Ýa meniň bu ýazanlarym meseläni has düýbe ýa başga bir ugura äkitýän bolaýdymy? Eger şeýle bolunanda sögüşsiz boljak bolsa, geljekdäki nesile gürleşik usullaryny, yzygiderli pikir ýöretmegi, konstruktiw kritika etmegi öwretmelimi? Geljekdäki nesil diýýänlerim 90-dan kiçi bolanlara?
Düýbe äkitýä. Menem şony haladym. Aýnur prawilno molwiş diýesim gelýä. Begendim-dä, şondan ýylgyryp ýazdym wiý ýogsam ýöriteläp kaýalamadym. tak wyşlo.
*kapýalamadym.
Biziň terbiýe metodykamyz hem birhiliräk. Ene-ata çagalary bilen nähili gürleşýär? Pikirini beýan etmäge mümkinçilik berýärmi? Pikirlerini beýan edende şoňa üns berilýärmi? Tankyt etmäge erkinlik berilýärmi? Ýogsam ýokardan gelen hemme zat buýrukdyr, buýruklar tankyt edilmeli däl diýp terbiýe berilýärmi? Bu soraglara hawa diýp jogap bermek kynrak şu wagt. Köpçülik çagalaryny ýöne garnyny doýurmak we egnine eşik alyp bermek, ýaly zatlar bilen meşgul. Şu zatlary ýerine ýetirse wezipesi gutaran ýaly. Ýöne ilki bilen bu temada özümiz bir mysal bolmaly. Öz edip bilmedik zadyňy geljek nesillere nädip düşindirjek? Çagaň sögünip dursa, men sögünemok senem sögünme. Men sylaýan senem syla diýp bilmeseň, terbiýede hiç täsiri hem bolmaz. Şu wagtky şu wakalar hem biziň nähili bir maşgaladan we nähili jemgyýetden çykanymyzy görkezip dur aslynda. Herkim aslynda alan terbiýesini görkezer.
indi ýene sorag : adekwat we kostruktiw näme diýmek ? Beýin refresh'i. Söginip kowubam bilersiňiz meni, ganatymy süýräp gidern (:
bu yerdaki gozgalyan mesele gaty ynjyk mesele.. Olary mysal alyp hereket etmage chalyshmagyn ozi shu meselani chozmage tarap atylan in dogry adim diyip hasaplayan.. Sag bol Free