ADYL BOLMAK AŇSAT DÄL

Soltan Mahmyt

Gaznalynyň gaşyna bir derwüş gelip adalat etmegini isläp aýtdy:

- Eý, soltan! Birnäçe betkär bozuklar gije ýarym bolanda meniň öýüme gelýärler. Meniň bir aýalym bar, olar onuň bilen bozuk işler edýärler. Maňa jebri-jepa berýär­ler. Olardan gorkunjymdan asla dem urup bilmeýärin. Eger demimi çykarsam, meni öldürerler.

Soltan aýtdy:

- Her haçan olar gelseler, sen derrew özüňi meniň ýanyma ýetirip, meni habardar et. Onsoň seniň dadyňy olardan alaýyn.

Ol derwüş bu söz bilen umytly bolup, öýüne bardy. Üç günden soň gijäniň ýary, ol bozuklar ýene onuň öýüne geldiler. Ol derwüş derrew özüni soltanyň gaşyna ýetirip:

- Ol betbagtlar ýene geldiler - diýdi.

Soltan derrew şemleri yşyklandyryp atlandy. Ol derwüşiň öýüniň degresini gabap, ol bozuklary tutdular. Soltan:

Şemleri öçüriň we bozuklary öldüriň - diýip höküm etdi. Şemleri öçürip, bo­zuklary  öldürdiler. Ondan soň:

- Ýene şemleri ýakyň - diýip buýurdy. Soň soltan:

- Ölüleriň kellelerini getiriň - diýdi. Getirdiler. Görüp, Allatagala sejde etdi.

Ondan soň soltan aýtdy:

- Eý derwüş! Heý bir tagamyň barmy?! Men aç.

Derwüş derrew nan bilen sirke alyp getirdi we aýtdy:

- Eý patyşa! Mende bar bolan zat şu­dur.

Soltan ol nan bilen sirkeden örän köp iýdi.

Derwüş sorady:

- Eý, din soltany! Bu gelşiňden mende iki iş müşgil boldy. Ony maňa çözüp bergil. Olaryň biri şudur. Ýagny bu betbagtlary öldüreniňde şemleri öçürtdiň. Öldüreniňden soň ýene ýakdyrdyň. Ikinjisi bolsa şudur, ýagny derwüşleriň tagamyndan örän köp iýdiň?! Sebäbi näme?!

Soltan aýtdy:

- Arzyňy maňa aýdan şol gijäň öz-özüm oý edip «Meniň zamanymda munuň ýaly ýaman işi hiç kim edip bilmez. Diňe maňa ynanyp (arkalanyp), munuň ýaly işi oglum edip biler» diýip, pikir etdim. Ol eger meniň oglum bolsa, oňa gözüm düşende, ata-da ogla bolan mähir herekete gelip, ony öldürip bil­mez­dim. Şemi şonuň üçin öçürtdim. Öldü­re­nim­den soň şemi ýakdyrdym. Görsem oglum däl eken. Şonuň üçin Taňrytagala sejde edip şükür etdim. Seniň bu sözüňi (habary) aýdan wagtyňa üç gün boldy. Men üç günden bäri tagam iýen däldirin. Şonuň üçin nany köp iýdim.

Patyşa Hojanyň "Gülzar" kitabyndan.