Içki dünýämiziň aýnasy – wyždan

“Wyž­dan­ly adam as­la ýa­lan söz­le­mez!” di­ýen söz nä de­re­je­de dog­ru­ka? Kä­bir alym­lar mu­ňa dür­li-dür­li se­red­ýär­ler. Wyž­da­ny go­ra­ma­gyň ýo­ly bol­sa mer­he­met duý­gu­sy­nyň kä­mil­leş­di­ril­me­gin­den baş­lan­ýar.

Wyž­dan gün­de­lik ulan­ýan söz­le­ri­mi­ziň ara­syn­da­dyr. Oňat adam bol­mak üçin esa­sy ze­rur bo­lan zat: wyž­dan­ly bol­ma­gy­myz­dyr. Eger ed­ýän işiň­den özüň hem nä­gi­le däl bol­saň, on­da wyž­da­nyň ra­hat­dyr. Ol äh­li ed­ýän işiň­de sa­ňa ýol gör­kez­ýär.
“Wyž­dan” sö­zi yn­sap, adam­kär­çi­lik bi­len dü­şün­di­ril­ýär. Ada­myň edim-gy­lym­la­ry onuň wyž­da­ny­nyň nä­hi­li­di­gi­ni gör­kez­ýär. Wyž­da­ny­na se­red­ýän adam gö­ýä özü­ne se­re­den ýa­ly­dyr. Alym­lar wyž­da­nyň di­ňe adam­da bol­man, äh­li mah­luk­la­ryň ýa­ra­dy­ly­şyn­dan bä­ri bel­li bir öl­çeg­de bar bo­lan duý­gu­dy­gy­ny bel­le­ýär­ler. Wyž­da­ny di­ňe “mer­he­met et­mek­dir” diý­lip ha­sap­la­nyl­ma­ly däl­dir. Akyl­dar­lar: “Mer­hemet et­mek yn­sap­ly bol­ma­gyň esa­sy aý­ra­tyn­lyk­la­ry­nyň bi­ri­dir. Ýö­ne ha­ky­ky wyž­dan mer­he­met et­me­giň ka­da­sy­ny ýe­ri­ne ýe­tir­mek­dir. Ýag­ny, edi­len er­bet­li­gi, ýal­ňy­şy ara­dan aýyr­mak­dyr” di­ýip, me­se­lä­ni aý­dyň­laş­dyr­ýar­lar.
Alym­lar wyž­dan päk­li­gi­niň go­ral­ma­gy­nyň ýa-da ha­pa­lan­ma­gy­nyň ylym, ter­bi­ýe al­ma­gy­my­za we ýa­şaý­şy­my­za bag­ly­dy­gy­na ün­si çek­ýär­ler. Aý­ra­tyn-da, ça­ga­lar hos­sar­la­ryn­dan alan ah­lak gym­mat­lyk­la­ry­ny öz wyž­da­nyna ka­bul edip al­ýar­lar.
“Özü­ňe edil­me­gi­ni is­le­me­ýän er­bet­li­gi baş­ga­la­ra-da et­me!” diý­len ga­nat­ly söz hem şu­lar bi­len bag­la­ny­şyk­ly­dyr. Bu bi­ze nä­hi­li bol­ma­ly­dy­gy­myz ba­ra­da ýol gör­kez­ýär. Em­pa­ti­ýa, ýag­ny, özü­mi­zi gar­şy­myz­da­ky­nyň ýe­ri­ne go­ýup gör­mek, dur­mu­şy­myz­da et­jek he­re­ket­le­ri­miz­de üns­li bol­ma­gy­my­za ýar­dam ber­ýär.