Mankurt (1990)
“Mankurt” diýip kino barada eşitdiňizmi? Belki hawa, belki-de yok.
1990-njy ýylda çykan bu sowet filmini döreden Mariýa Urmatowa, filmiň režissýory tanymal döredijilik işgärimiz Hojaguly Narlyýew. Baş rollarda Maýagözel Aýmedowa, Hojadurdy Narlyýew we Maýsa Almazowa hem oýnaýar.
Filmiň bir bölegi Siriýada we Türkiýede surata düşürilýär. Film meşhur gyrgyz ýazyjysy Çingiz Aýtmatowyň "И дольше века длится день" diýen eseri esasynda sahnalaşdyrylýar. Filmiň mowzugy: Eger-de adamlar öz watanyny, dilini we taryhyny ýatdan çykarsa olaryň nägünlere düşýändigi barada. Romandaky türki legenda bir adamyň hemme zady ýatdan çykaryp, diňe häzirki bolýan zatlary gözüniň görmegi üçin edilýän ideal lepbeýçi gul ediş filosofiýasyny öran çeper usul bilen düşündirýär.
Film öz watanyny goraýan Türkmen barada gidýär. Ol tussag edilýär, gynaýarlar we watanyny basyp alan basypalyja gulluk etmegi üçin beýnisini ýuwýarlar. Ol 180 dereje öwrülip, bu beladan halasa bolmaga synanyşýan ejesini hem öldürýär.
Rollarda türkmen artistlerinden çykyş edýänler:
Maýagozel Aýmedowa, Nurberdi Allaberdiýew, Maýsa Almazowa, Baba Annanow, ogly Kerim Annanow, Altyn Hojaýewa, Hommat Müllük, Hojadurdy Narlyýew, Tahyr Narlyýew, Mergen Nyýazow, Maya Nurýagdyýewa, Sapar Ödäýew.
Bu film häzir gadagan edilen. Şu filmiň mowzugy adamlary mallaşdyryp, gözlerini gapmagyň filosofiýasyny düşündirýär. Adam şeýle bir derejä gelýär, hatda özüne öwredilen syýasy ideologiýa sebäpli ejesini öldürýär. Gepiň esasy ýeri bolsa, öz ynanýan zadynyň köküne we sebäbine düşünjek bolman, diňe etmeli diýleni üçin, beýnisine diňe şol zatlar guýulany üçin edýär. Adam obýektiwligini ýitirýär. Adamlar subýektiwleşýär. Şol sürüden çalaja gyşaran adam samsyk, duşman, nalajedeýin hasaplanýar.
Bu film maňa 17-nji asyrda Galileýonyň ömürlik türmä salynyşyny ýatladýar. Şonda Galileýo Ýer Günüň daşyndan aýlanýar, Gün gymyllanok diýipdi…Ýöne özüniň düşündirýän konsepsiýasy, formulasy we dellilleri hiç kimi gyzyklandyranokdy. Sebäbi ol Roman Katolik Buthanasynyň ideologiýasyna, aýdýanlaryna ters gelýärdi. Adamlaryň hemmesi bir zada ynanmalydy: Gün Ýeriň daşyndan aýlanýar. Gepem ýok, gürrüňem.
Tanymal türkmen artistlerimiziň iň bir naýbaşy işleriniň biri hasaplanýan şo filmi görmegi mankurtlardan galanlara maslahat berýän.
Filmiň 1-nji seriýasy şu ýerden başlaýar: http://www.youtube.com/watch?v=2c9PAeYOuQ8
Şu filmi öň gördüňmi?
Hawa (15%, 3 adam)
Ýok(57%, 11 adam)
Meniň özüm mankurt(26%, 5 adam)
Arşivin durumu
● Tam metin
● 26/26 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: ertir.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 5 Ağustos 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 26
Kop sag bolun Didar gelneje...ulularymyzyn dushundirishi bashga bolayya 🙂
Bu filmin anyrsynda uly many yatyr...
hmm, bu kino meni uzakda galan chagalygymy yadyma saldy. Ol dowurler oba klubynda kino gorkezerdiler. Shonda gorupdim. Yalnyshmasam , bash gahryman Yolamanyn toyy guni gayry yurtly serhetdeshlaer chozup Yolamany hem yesir alyalar. Kinonyn terbiyechilik ahmiyeti guychli.
TM Garashsyzlygyny alandan sonra Jan we sh.m. kino kompanyalar doredildi we Garamanlay Hindi gyzy , Yylanly ada , Zaherlenen seygi , Owrum we bashga-da birnache kinolar bir wagtda diyen yaly doredildi. Emma, shu kinolar halk kopchuligi tarapyndan nache seyulip , halanyp gorulse-de tv-da goyberilmegi gadagan edildi. Muny namanin shanyna edise/de gaty adalatsyzlyk bolyar. Munda nache adamyn aladasy, yhlasyy, zahmeti yatyr. Eger, shol filmler gadagan edilmesedi, kino sungatymyz rowachlanyp belki, Uzbekler yaly bolardyk.
Yagshy niyet, yarym dowlet belki, gelejekde oser diyen umyt bn.....
Luiza hanym diyibem bir kino cykypdy, amerikada gowurdak iyyami biri (sho tayyna onarypdyrlar, gowurdagy kosmonawt bolsamam iyerdim)
Mowzuk üçin minnetdar.
Bu kinony nädip görüp bolarka?
Garaşsyzlykdan soň 'Göräýsem' diýdirýän ýekeje kino-da çykmady ýa-da çyksa-da bize görkezilmän, gadagan edildi. Kino diýip çykarylýan zatlaram ştangistleriň çykarýan manysyz, boş zatlary. Gaty gynandyryjy...
Men bir 11-12 yil on Çin Işkencesi diyip bir Roman okapdym. Shu wagtam yadimda. Gaty uly tasir galdyrdy shol roman. Ansat ansat okan zadym yadimda galanok.
Sho Mankurt kino yali yone iki sany Turk dogan barada.
Ikisini obasyndan ene-atasy okuwa shahere iberyar. Aydip aydip goyberyarler, seresap bolun her hili adam bar diyip.
Netijede doganlaryn biri oz ejesini we doganlaryny tutush obasy bilen gyrdyryar. Diri galan dogany bolsa ozunin Mudir bolup oturan turmesinde tussaglykda saklayar. Dogany mert duryar 20-30 yil turmede oturyar. Ozem odinockada yillap oturyar. Cykaranlarynda yorabem bilenok, gun gormedik nace yillap, sakgaly basyp giden. Dogany turmeden gacyrjak bolanda sen yali doganym yok diyip yene yillap turmede oturyp cuw yalanach bolup cikyar in sonunde turmeden.
Shony hem her zat edyarler. Ishledyarler, ishleyan yerlerinde adam olse ustunden depelap gecip gidiberer yali dereja yetiryarler. Bir Alla ynanjy ony ayakda saklayar. Gaty tasirli Roman.
http://www.delikanforum.net/archive/index.php/t-15052.html