HZ. ÖMER FARUK(R.A.)

Hz.Omer bir gezek sahabalaryn arasynda
sheyle diyyar:
-Men 1 zady yatlamda hemishe gulyan,
yagny, yola cykamyzda ugur getirmegi
ucin halwadan putlar yasap, olary
yanymyza alardyk we yalbarardyk, yolda
ajygan wagtymyzam olary alyp iyerdik,
shona her yatlamda gulyarin. Yene bir
zady yatlasam welin, hemishe aglayaryn.
Olam oz gyzymy diri cukura gommegim -
diyyar.

Hz. Omer barada sahabalardan biri sheyle
diyyar:
-Onun wakalar barada aydan her bir zady
ayatlar bn tassyklanyardy!

Hudeybiye shertnamasy musulmanlar ucin
oran agyr bolupdy bashda, shonda
Hz.Omer pygamberimize garap:
-Ey, Allahyn ilcisi, Sen pygamber dalmi,
hakly bolan biz dalmi!? - diyip soranda
Hawa jogabyny alyar, yagdaya oran
gaharlanyp, icine sindirip bilmeyar
bashda, yone pygambere-de boyun egyar.

Son Biribaryn shol shertnamanyn netijesi
hokmunde hem Mekkanin tazeden gaydyp
alynmagyny we oran guycli shahsiyetlerin
(Halid b.Welid we Amr b.As we sh.m.)
shol wagt urushsyz-sowushsiz meyletin
Yslamiyeti secenini we sh.m. yagdaylary
gorup oran utanyar we pygamberin nahili
ondengoruji we dogrulygyny yene 1 gezek
gorup tassyk edyar!

Halypa wagty Allanyn gylyjy adyna eye
bolan Hz.Halid b.Welidi(r.a) goshunyn
serkerdeliginden ayiryar. Ona sahabalar
Hz.Omere garshy cykmazlygyny aydyarlar,
shonda Hz.Halid:

-Omer diri durdygyca, ona hic kim ziyan
berip bilmez, men hem - diyip jogap
beryar. Ona Hz.Omer yagdayi sheyle
bildiripdi:

-Ey, Halid, halk alynan yenishleri senin
shahsyna beryar, yagny, Biribara seni
sharik edyaler, aslynda, yenishi bize
beryan Allahdyr. Ozunem gorersin, ynha,
senin yerine bashga biri geler we yene
Yslam goshuny yenishe eye bolar, sebabi
Allah sheyle isleyar. Anha, shol sebapli,
seni gururdan (men-menlik) we halky
shirk goshmakdan(shariklik) halas etmek
ucin, seni serkerdelikden azat edyarin,
yerine bolsa bashga birini goyyaryn!

Bir gezeginde Hz.Ebu Bekir Hz.Omerin
gownune degyar(takyk bilemok, yone
sheyle okapdym). Shonda ol Hz.Omerden
otunc sorayar, ol bolsa hic zat diyman
otagidyar. Hz.Ebu Bekir bu yagdaya
gynanyp, pygamberimizin yanyna baryar
we yagdayi bolshy yaly dushundiryar we
Hz.Omerin ozuni bagyshlamagy we
hakyny halal etmegi ucin komek etmegini
sorayar. Edil shol wagtam Hz.Omer hem
pygamberimizin yanyna gelip, yagdayi
aydyar we otunc sorayar, shonda
pygamberimiz:
-Ebu Bekirin gownune degmeseniz. Ol
hemmaniz mana dushmankanyz dost
boldy, hijretde mana yeke-tak yoldash
boldy, Meni hemishe tasdyk etdi we
Biribar tarapyndan syddyk adyna eye
boldy! - diyyar. Shol yerde olar
halallashyarlar.

Hz. Omar öz halyflyk döwründe hutbe
berip otyrmyka, ýa wagyz edip otyrmyka
aýdypdyr ki dauri, ýagny türkmende
galyň diýseňem boljak, köp bolmasyn
diýipdir. Sebäbi Hadysda aýallaryň iň
haýyrlysy daurisi az bolany diýlipdir.
Hutbe gutaransoň gidip barýarka bir
beduin aýal ony çagyrypdyr. Beduinem
arablaryň göçme, ýabany diýseňem boljak,
halky, ýagny ylmy we medeniýedi pes
hasaplanýan. Ol Hz. Omara aýdypdyr:
-Eý Omar sen biziň hakymyzy elimizden
aljak bolýaňmy? Hz. Allah aýdypdyr
aýadynda, eger bir aýalyňyz üçin 1000 gr
altyn sowan bolsaňyz, beýlekisi üçinem 1
gramyny azaltman, kemeltmän sowuň
manysynda (bagyşlaň Hadyslar we aýatlar
edil doly görnüşinde aklymda däl,
bilýäniňiz düzeldiň). Sen nädip bu haky
elimizden alýaň?
Hz. Omar yzyna gidip, aýalyň dogry
aýdandygyny, özüniň ýalňyşandygyny
aýdypdyr.
Şu ýerde many şu, Hz. Omar şol wagtyň iň
Beýik musulmany, iň bilimli musulmany,
iň amally musulmany, iň abraýly
musulmany, iň gowy görülýän musulmany,
galyberse-de Halyf! Emma bir beduin (!!!)
aýalyň (!!!) sözüni diňlemekden
çekinmändir, sen alym däl, hiç zady
bileňok, sen kim? diýmändir, gepleşipdir,
we öz ýalňyşyny kabul edipdir. Ine
pesgöwünlilik şu bolsa gerek.

Tmolympiadda Bayram yazypdy

Halypanyň halkyna bolan hyzmaty
Hz.Ömer halypa wagty gijeleri
özüni tanatman halkyny özi hem
barlaýardy. Ýene bir gezek
daşaryk şol niýet bilen çykypdy.
Gijäniň soňlaryna aýlanyp ýörşüne,
bir öýde yş gördi. Ol ýakynlaşyp
seredende, köneje öýüň öňünde
bir sahabanyň gamgyn halda
oturanyny gördi. Ýanyna baryp,
ondan munyň sebäbini soranda ol:
- Ýanýoldaşym dogum sanjysyny
ççekýär häzir, oňa kömekleşjek
biri hem ýok, üstesine, bizde häzir
onuň rowgata gelmegi üçin
iýmäge edere zadam ýok! – diýýär.
Muny eşiden halypa derrew
maňlaýyna urup, çaltlyk bilen
öýüne dolanýar we ýanýoldaşy
Ümmi Gülsüme:
- Saňa haýyrly bir iş tapdym, bol,
derrew geýin we doggum üçin
gerekli zatlary ýanyňa al – diýýär,
özem nahar taýýarlamak üçin
gerekli zatlary alyp, derrew ýaňky
ýere gelýärler. Hälki sahaba bu
ýagdaýa oňly düşünmese-de, şeýle
jepakär ynsanlaryň kyn
ýagdaýlarynda edýän kömeklerine
ddiýseň begenipdi. Bir salymdan
öýüň içinden:
- Buşdulyk, öý eýesiniň oglan
çagasy boldy, eý, möminleriň
emiri! – diýdi. “Möminleriň emiri”
sözüni eşidip, öý eýesi sahaba
örän utanypdy, beýik halypa ezýet
çekdireni üçin çekinipdi. Hz.Ömer
oňa:
-Çekinme, ertir meniň iş ýerime
gel we mätäç bolan zatlaryny alyp
git! – diýip, sag bollaşyp gidýärler.
Hz.Ömer öz jogapkärligini şeýdip
ýerine ýetirýärdi. Ol Jennet bilen
buşdulanypdy, entäk ýaşap ýörkä!
Elbetde, şol ýagdaýa mynasyp
boljak bolup tijenýärdi, ediip
biljegi haýryň ötesinde haýyr
etmäge ymtylýardy, şol sebäpli-de,
halkynyň hem öňki
ýagdaýlaryndan has örän oňat
ýagdaýda ýaşamaklaryna sebäp
bolýardy.
Onuň ömri ýaly ömür ýaşap, baky
Jenneti gazanmak dilegi bilen!

Bir gije Hz.Ebu Bekir ajygyp, oylerinde-de
hic zat tapman, belki-de pygamberimizin
yanynda azyrak 1 zat bardyr diyen pikir bn
Onun yanyna gelyar, edil yzyndanam shol
bir niyet bn Hz.Omer gapyny kakyp, rugsat
alyp giryar. Aslynda, pygamberimiz hem
olaryn ikisi yaly ac we hic zat tapyp
bilman ekeni, garynlaryna aclygyny az
hem bolsa unutdyrjak dash asan ekenler.
Pygamberimiz belki Ebul Heysemin hurma
bagynda hurma bolup biljegini, shol
sebapli, olara gitmeklerini teklip edyar
we olara gidyarler. Gijanin ol wagty
Heysem yatan ekeni. Hz.Omer galyn sesi
bn bashda ona Ebel Heysem! diyip
seslense-de ol eshitmeyar, yone onun ogly
eshidip, ylgap gelip kakasyna:
-Kaka, kaka, gapymyzy Pygamberimizin
wezirlerinde biri we Faruk bolan Hz.Omer
kakyar, turup acsana! - diyyar, kakasy
bolsa:
-Yat oglum, gijanin bu wagty Omer barde
name ishlesin!? -diyyar. Ogly hem yerine
gecip yatyar. Az salymdan gapyny Hz.Ebu
Bekir kakyar, we ince ses bn Ebel
Heysem! diyip seslense-de ol bu
gezegem eshidenok, ogly eshidyar we
yene ylgap gelip kakasyna:
-Kaka, kaka, gapymyzy Pygamberimizin
wezirlerinde biri we Syddyk bolan Hz.Ebu
Bekir kakyar, turup acsana! - diyyar,
kakasy bolsa:
-Yat oglum, gijanin bu wagty Ebu Bekir
barde name ishlesin!? -diyyar. Ogly hem
yene yerine gecip yatyar. Az salymdan
gapyny Hz.Muhammed Mustapa (SAW)
kakyar we oluleri hem direltyan sesi bn
Ebel Heysem! diyip seslenyar, bu
gezegem Ebul Heysem eshidenok, ogly
eshidyar we bu gezek kakasyna-da
aytman, ylgap ozi gapyny acyar we:
-Oyumize hosh geldiniz, ey, Allanyn ilcisi!
- diyyar. Kakasyna-da yagdayi bildiryar we
ol hem turup, az-owlak bar bolan
hurmadan in gadyrly 3 myhmana yzzat-
ykram edyar.

Hz. Omaryn dowrunden yagdayi
gurrun bermegi hem halayan.
Hz. Omara Musuri aldyk diyip bushluga
gelipdir. Olam aglapdyr(?) we namaza
durupdyr, bir hili begeneninden kop,
gynanan yaly gornupdir. Muna hayran
galyp
-Ey muminlerin Emiri, sen name uchin
begenenok?
-Sebabi jogapkarchilik hasam agraldy,
menin jogapkarchiligimdaki zatlar
hasam kopeldi. Indi Musurde bir mojek
bir suruden bir goyunam alsa, men
Allanyn onune jogapkar bolaryn!
diyipdir...

Tmolympiad.org/ Bayram

Hezreti Omar halyf döwründe bir gije
Medinäniň köçelerinde aýlanyp ýördi.
Birden bir öýden gelýän aýdym-sazyň
owazyny eşitdi. Howlunyň diwardan aşyp
öýe girende, gören zatlary oňa ýaramady
we içindäki adama gygyrdy:
- Eý Allahyň duşmany, edýän günäňi Allah
örter diýip pikir etdiňmi?
Ol adam:
- Eý müminleriň emiri, dur gyssanmaçlyk
etme. Eger men Allaha garşy bir günä iş
eden bolsam, sen üç günä etdiň. Birinjisi,
Allahy Tagala «Biri-biriňiziň gizlin
hallaryny yzarlamaň» (Hujurat 49/12)
buýurýarka sen aýbymy gözlediň. Ikinjisi,
Allah «Öýlere gapylaryndan
giriň!» (Bakara 2/189) buýurýarka, sen
diwardan aşdyň. Üçünjisi, Allah «Eý, iman
edenler! Öz öýüňizden başga öýe öý
eýesinden rugsat soraman, salam bermän
girmäň. Şeýle etmek size has gelişer.
Oýlanarsyňyz, hikmetine
düşünersiňiz» (Nur 24/27) buýurýarka sen
öýüme birugsat girdiň we üstesine
salamam bermediň – diýip, garşysyna
gidende Hezreti Omar:
- Eger men seni bagyşlasam, senem
meniň bagyşlarmysyň – diýdi. Ol adam:
- Hawa – diýende, Hezreti Omar:
«Bagyşladym» diýip öýden çykyp gitdi.
(Kenzul-Ummal, 3/808, 8827-nji hadys).
Mundan soň ol adam şol eden günäsini hiç
haçan gaýtalamady.

Tmolympiad.org/ aA-pishik aga

Hezreti Omar halyf döwründe bir gije
Medinäniň köçelerinde aýlanyp ýördi.
Birden bir öýden gelýän aýdym-sazyň
owazyny eşitdi. Howlunyň diwardan aşyp
öýe girende, gören zatlary oňa ýaramady
we içindäki adama gygyrdy:
- Eý Allahyň duşmany, edýän günäňi Allah
örter diýip pikir etdiňmi?
Ol adam:
- Eý müminleriň emiri, dur gyssanmaçlyk
etme. Eger men Allaha garşy bir günä iş
eden bolsam, sen üç günä etdiň. Birinjisi,
Allahy Tagala «Biri-biriňiziň gizlin
hallaryny yzarlamaň» (Hujurat 49/12)
buýurýarka sen aýbymy gözlediň. Ikinjisi,
Allah «Öýlere gapylaryndan
giriň!» (Bakara 2/189) buýurýarka, sen
diwardan aşdyň. Üçünjisi, Allah «Eý, iman
edenler! Öz öýüňizden başga öýe öý
eýesinden rugsat soraman, salam bermän
girmäň. Şeýle etmek size has gelişer.
Oýlanarsyňyz, hikmetine
düşünersiňiz» (Nur 24/27) buýurýarka sen
öýüme birugsat girdiň we üstesine
salamam bermediň – diýip, garşysyna
gidende Hezreti Omar:
- Eger men seni bagyşlasam, senem
meniň bagyşlarmysyň – diýdi. Ol adam:
- Hawa – diýende, Hezreti Omar:
«Bagyşladym» diýip öýden çykyp gitdi.
(Kenzul-Ummal, 3/808, 8827-nji hadys).
Mundan soň ol adam şol eden günäsini hiç
haçan gaýtalamady.

Tmolympiad.org/ aA-pishik aga

Hz.Omer halypa wagty dowletcilik
sistemasyny doredyar ilkinji bolup. Dowlet
ishgarlerini doredip, olara aylyk baglayar.
Garry ynsanlara wagtynda ceken
zahmetleri ucin aylyk goltgy puly
baglanyar. Yetim cagalara, dullara we
garyp-gasarlara komek fony we
guramalary gurulyar. Dowlet welayatlara,
shaherlere we obalara bolunip, ol yerlere
jogapkar ynsanlar (Hakim, bashlyk we
sh.m.) bellenilyar we sh.m. oran kop ishler
alynyp barylyar.

Allah senden razy bolsun, ey, Hz.Omer!
Allah bizi hem senin yzyndan gitmegi
miyesser etsin, ruhyn shat bolsun, ey,
Emirel-Mu'minun!

Hz.Muhammede(SAW) we Hz.Omere(r.a.)
hakyky manysynda uymak dilegi bn!

PS:Hz.Omer(r.a.) barada menin bilyan ya-
da yadyma dushen maglumatlarym shular,
siz hem blogy Hz.Omer(r.a.) barada bilyan
maglumatlarynyzy bn bezayseniz!

Bellik:Yalnyshan yerim bolsa, habar
bermeginizi hayish edyarin!

Sag bolun!

Yokardaky maglumatlaryn ceshmelerini ashakdaky linklerde bermekci:

1. Pygamberimiz'e (s.a.w.) baglylyk..

2. Haýsy sahaba barada has köp eşitdiňiz?! (bu tmolympiaddaky ses berlishik we yetmish agza dagyn gatnashypdyr we Hz. Ebu Bekir r.a in kop ses alypdyr.

3.In hayran galyan shahsiyetlerimden biri - Hz.Omer(r.a.) esasy maglumatlar shundan alyndy.

Sizem beyleki sahypa ya ceshmelerden tapsanyz paylashyberin.

Sagboluň Ata aga. Ýarym sagat bäri okap otyryn. Beýleki agzalara ýazar ýaly zadam goýmansyňyz öýdýän. Şu Hz. Omaryň (r.a) garry daýzaň çagalaryna nahar bişirýän ýaly gazana daş salyp bulaşy hakda ilkinji eşidenimde gaty tolgunypdym. Sizem ýazypsyňyz şol wakany. Ýene bir gezek sagboluň, Taňryýalkasyn Ata aga.

Hz.Aysha(r.a.)
Pygamberimize:
-Biribar Senin gecen we geljek ahli
gunalerini bagyshlanyny aydyar, Jennet
Sana takyk beriljek halyna munca ybadat
nama gerek!? - diyse, Pygamberimiz:
-Shol nygmatlar ucin shukur eden bende
bolmayinmy!? - diyyar.

Jennet bn
bushlananlygyna garamazdan, oran kop
kyncylyklara doz gelip Halypalyk edyan,
onun dashyndanam kop mukdarda ybadat
edyan kakasyna Abdullah b.Omer
(r.a.) shol bir yagdayi sorasa
Hz.Omer(r.a.) hem:
-Her nygmat oz hilinden shukur islar, men
hem shol nygmata shukur etmayinmi!? -
diyip jogaplayar!

Hz. Omer hem shehit bolmazyn onisyrasynda ona
yashuly sahabalar sorayarlar:
-ey, Omer, oglun Abdullah bin Omeri halypalyk ucin
has onayly goryaris we ony senden sonky halypa
saylamak isleyaris?!
Hz. Omer:
-yok, bir mashgaladan bir gurban yeter - diyyar.

Sheylelik bn ogly hem halypa bolmak islemeyar we
bolmayar. Yogsam, hz. Omerin yashuly sahabalar
maslahaty toparynda yash bolmagyna garamazdan,
ogly hem bardy. Galybersede, pygamberimiz ona
Ymmatymyn allamesi(hemme taraplayyn alym)
diyipdi.

Hz. Abbas hz. Omerin wepatyndan son ony duyshunde
gormek isleyar. 6 ay son gorup bilyar. Munyn sebabini
sorasa hz. Omer ona:
-hasabym shu gun dyndy - diyipdir.

Hz. Omer hem shehit bolmazyn onisyrasynda ona
yashuly sahabalar sorayarlar:
-ey, Omer, oglun Abdullah bin Omeri halypalyk ucin
has onayly goryaris we ony senden sonky halypa
saylamak isleyaris?!
Hz. Omer:
-yok, bir mashgaladan bir gurban yeter - diyyar.

Sheylelik bn ogly hem halypa bolmak islemeyar we
bolmayar. Yogsam, hz. Omerin yashuly sahabalar
maslahaty toparynda yash bolmagyna garamazdan,
ogly hem bardy. Galybersede, pygamberimiz ona
Ymmatymyn allamesi(hemme taraplayyn alym)
diyipdi.

Hz. Abbas hz. Omerin wepatyndan son ony duyshunde
gormek isleyar. 6 ay son gorup bilyar. Munyn sebabini
sorasa hz. Omer ona:
-hasabym shu gun dyndy - diyipdir.

Omar (r.a.) aýtdy: «Men
kän dost gördüm, emma
diliňi saklamak ýaly
gymmatly dost görmedim.

Men kän geýim gördüm,
emma takwalyk ýaly
gymmat geýim görmedim.

Men köp baýlyk gördüm,
emma kanagatlylyk ýaly
gymmat baýlyk görmedim.

Men kän haýyrlar gördüm,
emma öwüt-nesihat ýaly
gymmat haýyr görmedim.

Men kän tagam (iýmit)
gördüm, emma sabyrlylyk
ýaly lezzetli tagam
görmedim».

Yrsgalyn mowzugyndan aldym.

Mirasymyzyn Islemezmin, ey, Omer?! atly mowzugyndan Hz. Omer r.a barada pygamberimiz saw bn baglanshykly bir waka:

Hezreti Omar r.a. bir gun Allahyn
Resulynyn s.a.w. huzuryna geldi.
Serwerimiz gamyshdan orulen dushegin
ustundedi we yuzunin bir tarapyna
gamysh yz edipdi. Otagyn bir burchynda
eylenen deri, beyleki burchunda-da
birnache goshawuch arpa salynan torba
bardy. Ynha Allahyn Resulynyn s.a.w.
Otagyndaky gosh shulardan ybaratdy.

Hezreti Omar r.a. bu gornushden yana
nebsiagyryjylyk bilen aglady. Allahyn
Resuly s.a.w. name uchin aglayanyny
soranynda Omar r.a.:
- Ya Resulullah! Shu wagt shalar, karollar,
kisralar per dusheklerde yatyrka, alemler
hormatynyz sebapli yaradylan Siz, dine
bir gury gamysh dushegin ustunde
yatyarsynyz we ol orulen gamysham Sizin
yuzunizde yz galdyryar. Bu goren
zatlarym meni aglatdy -
diyip jogap beryar.
Allahyn Resuly s.a.w. Hezreti Omara
sheyle jogap beryar:
- Islemezmisin, ey Omar! Dunya olarynky,
ahyryet bolsa bizinki bolsun.

Ata aga, tuweleme, hz. Omar r.a. hakda bilesin gelse shu yere giraymeli eken.

🙂 Mirasymyz, hawa, shu mowzukda Hz. Omar r.a barada maglumatlary yygnamak isledim. Ilki tmolympiad, son talyplar, indem ertir.com sahypalaryndan alynan maglumatlar bar. Has kanem yazyp bolar. Aslynda, Hz. Omaryn r.a nahili musulman bolushy hem ozbolushly bir waka we taze mowzuk edilip achylsa oran jupune dusher. Pygamberimizin saw dogasynyn Allah tarapyn kabul bolushy. Shu mowzukda hem bu waka yazylmadyk bolmaly.