Gullukdakam Kakamdan gelen hatlar.

Ylyas Amangeldi.

ESGER OGLUMA HATLAR

1-nji hat.

Oglym saglykmydyr!

«Kakam näme üçin maňa hat ýazanok, hat ýazsyn-la» diýeniňi okap, saňa hatyň birini däl, ikisini, üçüsini ýazaryn diýdim içimden. Menden geljek hatlaň nähili mazmunda boljakdygyny aňýansyň-a. Ýa kakaň «takal okamasyny» diňläsiň geldimi? Ýanymda, garşymda oturmaýanlygyňdanmy ýa indi esli wagt gözümden uçanyňdanmy, saňa takal okap, akyl öwredesimem gelenok. Esgerlik edip ýör, indi uly adam çykdy diýip göwnüme gelýän bolmagam mümkin. Garaz, başardygymdan takal okamajak bolaýyn.
Özüm barada ýazsam, seni esgerlige ugradan günümiziň gijesi, ýatýan jaýyň boşdugyny görüp bir hili bolup gitdim. Ýogsa ol boş bolaýmalydy. Senem on sekiz ýaşadyň, il deňinde esger bolduň. Şonda-da ýüregimiň niresindedir bir ýerlerindäki damarlary dutaryň çekilen kirşleri ýaly dartylyp gitdi. Atalaryň ogularyna bolan söýgüsi diýilýän şu bolsa gerek. Şol söýgüniň dartymyna çydaman, ogluny gullukdan alyp galjak bolup ýörenlere-de, ogluny öýüne ýakyn bir ýerde guluk etdirjek bolup ýörenlere-de dogry düşünmeli. Emma, «Illeň kakasynda şeýle söýgi has güýçli eken, meni kakam ýanynda-da alyp galjak bolmady» diýen pikir seniň göwnüňe gelendir öýdemok. Göwnüňe gelenem bolsa, sen ony yzyňdan baramyzda-da, öýe ýazýan hatlaryňda-da birjigem syzdyrmadyň. Sen indi atasynyň ogluna bolan söýgüsiniň beýle zatlar bilen ölçelmeýändigine düşünerçe ýaşa-da ýetdiň. Onsoňam, men seni tanaýan ahyryn, sen beýle pikir etjek ogullardanam däl.
Senem o taýda düşegiňe geçip ýatmakçy bolaňda, töweregiňde öwrenşenje zatlaryň ýokdugyna, kakaňdan, ejeňden, öýňüzden uzakda bir ýerdedigiňe bir hili bolup gidensiň. Bizi ýeke-ýeke ýatlansyň, hatlaryňda-da ýatlap dursuň. Ýatmaga gideňde «sag-aman ýatyp turalyň» diýip gitmek endigiň bardy. Indi bolsa ony içiňden diýýänsiň.
Öýňüzden aýraçylyk onuň gadyryny has bildirendir. Ine iki ýyl özüňem bilmänkäň geçip, öýňüze dolanaňda, oňa garaýşyň başga bolar. Köçämiz, jaýymyzyň pessejik basgançagy, reňki soluşyp ugran gapymyz... hemmesi göz öňüňdedir. Öýe aladasyz girip-çykyp ýörkäň bu gapyň, bu basgançagyň özüni şeýle küýsetjegini göwnüňe-de getiren dälsiň. Olaryň şeýle ezizdigini, şeýle mähremdigini, şol wagtlar aýdan bolsam, sözlerime ýylgyrar oňardyň. Ine, bu günem durmuşyň özi muny saňa düşündirdi. Öz öýüň, öz köçäň şeýle eziz ekendigini onuň düşündirişi has ýiti, hem has aňyňa ornarlykly bolandyr.
Hawa-da, ynsan ilki öýüni söýer, köçesini, obasyny, soň tanap-bilip, il-ýurduny söýmäge başlar. Diňe «ülpüldäp gezen pişikler» muny bilmeýär, dogry dälmi, körpe?
Sen gideliň bäri mellekdäki ekinlere idegi gowşatmajak bolup, menem jan edýän. Düýn günortan bir elimde pil, bir elimde dyrmyk, tohumly bedre ýüklenip gelýärdim. Meni görüp degişgen goňşymyz Mahmyt aga: «Goňşy, arma-da. Allahutagala saňa üç el beräýmeli eken» diýdi. «O näme üçin Mahmyt aga, yzymda zat goýman alyp gaýtdyma» diýsem, «Döşüňdejik bir kiçiräk eliň bolsa ýüzüň derini sylyp berip durmaga gowy boljak eken-dä» diýdi. Soňam ýene suňşurdy: «Aý, ýöne goňşy, sen ol eliňem boş goýasyň ýok». Gülüp hezil etdik. Soň seni, berýän kömekleriňi ýatladyk. Şeýdip işläp, ýaşap ýörüs.
Ejeň, toýuňda öldüreris diýip bakýan öküzi äpet zat boldy. Aý hawa-da, agzyna seredilýär, näçe iýse öňünde. Ejeňem şony hor etmejek bolup, gara-gaýgy-da. Şol öküze bize seredendenem gowy seredýärmikä diýýän. Ejeň tüweleme, alan bäş gektar pagtasyna-da ýetişýär. Beýle diýsem, menden oňa kömek ýokdur öýtme. Menem mellekden sypynsam gektarda. Ýöne şu günler mellege eken käşirlerimizem ot basyp barýar. Käşiriň bu ýyl bahasam bar. Bazara eltip bilseň bolany. Gektardan nesip etdirenjesinem wagtynda alyp bilsek, seň toýuňa puly karz almasyz bolaýmagymyzyam ahmal.      
Hany özüňden habar bersene, nähili, aýagyňa geýen ädigiň agyr gelmän durýarmy? Gullugyň sowulansoň gulukdaşlarym diýip toýuňa çagyrjak, her gelenlerinde öýüň töründe oturtjak, deň-duşlaryň bilen dostlaşýaňmy? Ýa henizem öwrenşip bilmän, biri-biriňize gyňyr-gyňyr bakyşýaňyzmy? Ulusyran bolup, kiçiňize, täze gelenlere göwni ýetmezçilik eden bolýana däldisiňiz-dä hernä? Düýn özüňem şolar ýalydygyňy ýadyňa sal. Sen şol wagt nämä mätäçdiň, ýersiz-ýere yrsaramalaramy ýa-da ýyly söze? Agasy inisine ilki goluny uzadar. Öz gören horlugyny inisine görkezmejek bolar. Aý bolýar, indiki aýtjaklarymy sen «takal» diýip kabul edersiň. Onsoňam birinji hat üçin besdir-dä.
Saglykda görüşeli, oglym. 
Kakaň.