Gezelenç: Yangon, Myanmar (suratlar, trafige dözmeýänler)

Yangon, resmi ady Rangoon, Myanmar döwletiniň 2005-nji ýyla çenli paýtagty. Ondan soň häkimýediň başga döwlede geçmegi bilen, paýtagt üýtgedilýär. Yangon Myanmaryň iň uly şäherleriniň biri, ilat sany 6 million töwerek adam.

Şäheriň düýbi tutulanyna 500 ýyldan gowyrak wagt bolan, 1753-nji ýylda ady Yangon edilýär. Yangon diýmeklik, "duşmanlaryň soňy" diýmekligi aňladýar.

Yangon 1841-nji ýylda ot alyp, şäheriň köp bölegi zyýan çekýär, ondan soň 1852-nji ýylda Angliýa bilen bolan uruşda, soňra 1930-njy ýylda bolsa ýertitremeden hemem sunamiden köp zyýan ýetýär. Yangonyň merkezinde, gyzyldan bolan Şwedagon ýerleşýär. 8 kiçi bölekden, hemem ullakan esasy bölekden ybarat. Aýal maşgalalara girmek gadagan. Ondan başga hem birnäçe pagodalar ýerleşýär, ýöne esasy ähli gelýän turistleriň ünsi Şwedagonda. Şwedagona çokunmaga gelen ähli kişiler, ýörite ýere altynlaryny asyp goýýalar, altyn ýüzüklerini, gulakhalkalaryny we ş.m altyndan bolan gymmatlyklaryny. Her ýyl, ähli berilen altynlary toplap Şwedagonyň daşyny täzeden altyn çaýýarlar.

Garaz, taryhy berilýän maglumatlary, internediň köp ýerinden tapyp bilersiňiz. Ýöne halkyň ýaşaýşy, içini, gözüm bilen gören zatlarymy ýazyp gürrüň bermek isleýän.

Adamlary hakynda. Pahyr. Ýeke söz bilen diýeniňde, ýaşaýyşlary gynançlary, ýagdaýlary kyn. Hökümet tarapdan, köp gysylýar.
Ortaça bir gurluşykçynyň günlik alýan puly 1$ töweregi. Başga ofisde otyryp işleýänler, 100-200$ aýlyk alýalar. Ýagny Türkmenistandan aýlyk haklary pes. Ortaça aýlyk haklar 60-80$ töwerekleri. Iş güýji arzan bolany üçin, birnäçe daşyndan gelen businessmenler köp. Adamlaryň arasynda, baý-garyp gaty uly. Garyp adamlar gaty garyp, baýlary hem gaty baý. Otyryp, pikir edýäň, bular näme iýýär, näme geýýär ol alýan puluna. Zatlaryň bahalary Türkmenistandaky bahalardan pes däl, gaýta gymmat. Taksiler Türkmenistanda 10 müň manada gidýän ýeriňe, 1-2$ alýalar. Benziniň 1 litri, 1$.

Hökümet tarapdan, sargytlar gaty uly. 6 müň dollarlyk maşynlary, Myanmara getirip sürmeklik 30 müň dollara düşýär. Ynanyp bilmersiňiz, ýöne waragy çykan taksi maşynlar hem 20 müň dollar töweregi. Şonuň üçin, ýaşaýanlaryň köpüsi tigirli. Motor sürmek düýbünden gadagan. Awtobuslar 2 bölege bölünýär, biri gymmat, biri arzan. Gymmadynda otyryp gidýärler, arzanynda aslyşyp, ýarsy daşynda dik durup gidýär. Pul birlikleri Kyat. Dollar rate oýnap durýar, 1$-yň bahasy 800-1000 Kyat arasy. Bizden başga herkimde boluşy ýaly, tok, suw, gaz pully. Gaza töleg ortaça aýlyk 20$ töweregi. 30$ aýlyk alýan adamyň, nädip ýaşaýanlygyny indi pikir ediň.

Bütin ýurtda ýeke telefon operator bar. Ol hem hökümediňki. Ýöne ýeke simkartanyň, ýagny nomeriň bahasy 500$ töwerek, 3G-li nomerler hem şu aý girizildi, onyň hem bahasy 700$ töweregi. Şonuň üçin bärde, maşynda, hemem eli telefonly adam görseň, bularyň ýurdunda millioner diýmek. Internet ýagdaýlary ADSL, aýlyk 2mb/s tizlik üçin 30$ töweregi. Hiçhili limit ýok, trafige tölemek gerek däl. Internetde köp saýtlar block goýulan. Hotmail, Youtube, Mail.ru, Talyplar.com hem blok goýulypdyr. Bütin žurnallaryň, gazetleriň saýtlary bloklanan. Gözlerine düşen saýtlaryna girmez ýaly edýän ýaşulylar bar ýaly. Ýöne onda-da ugurlaryny tapyp, islendik zady ulanýas 🙂

Şäheriň köp ýerinde, köçäň ugurlarynda çaýhanalary bar. Kiçijek stol, stulda gündizden agşama çenli otyryp çaý içýänler hem tapylýar. Şäheriň köp ýerlerini aýlandyk, ýöne gynansak hem köp ýerlerinde surata düşürip bilmedim. Diňe giden zooparkymyzyň, hemem taksiden ýolda düşürilen, bolýan jaýymyzdan düşürilen, parkda düşürilen suratlary goýmakçy. Zooparklary hakynda. Haýwanlar biziňkä seredeňde kän, ilkinji gezek görýän haýwanlarym hem bar. Pil, gaplaň, žiraf... Iň köp maýmynlar. 🙂 Ýylan bilen surata düşmäge güýjim ýetmedi, gorkdum dogrusy. Belki gitmezimizden ozal, pikirimi üýtgedip ýörite surata düşüp gelmegim hem mümkin 🙂 Zooparkyň içinde köl bar, biziň baran günümiz pilleriň tans edýän gününe düşdi. 6 sany pil tans edýär.

Magazinler, supermarketler, restoranlar ählisi diýen ýaly bar. Köpüsi hem gowy ýagdaýda. Ýagny guruluşy, önümleri we ş.m dünýäňki bilen gabat gelýär. Islän çilim markaň, islän winoň, islän eşigiň tapylýar. Ähli zat 9-lara ýapylýar. Ýöne gije 2-3de hem şäherde arkaýyn aýlanyp bolýar, hiçkim adyňy tutmaýar. Iňlisçeleri meňkidenem pes. Soň düşüniberiň. Bütin taksistler waňk, gaty görmesinler welin. Bilýän diýip äkidýäler, ýarty ýolda 2 köçäni görkezip, haýsy tarapa diýip soraýanlardan. Soňra ýoly görkezip, barmaly ýeriňe baranyňdan soň, başdaky bahadan köp soraýalar. Musulmanlaryň ýaşaýan kiçijek raýony bar, olaryň ýagdaýlary hem beýlekiler bilen deň.

Garaz, gysgajyk aýtsam, Myanmar gelip görmäge gowy ýer. Köp üýtgeşik ýaşaýyşy görseň, öwrenseň bolýar. Iň soňunda-da, öz ýurduňa şükür etmäge mümkinçilik döredýän döwletleriň biri. Ýene-de gyzyklyja zat, ýokarda aýtmak ýatdan çykypdyr. Biziň ýaşaýan jaýymyz, Uýizara köçesinde ýerleşýär. Uýizara hem şäheriň ortasynda, özüni ýakyp adamlary graždanlyk urşuna başladan bir gahryman.

Ýene-de, gyzyklyja maglumatlaryň biri, "Rembo 4" filmi, bu ýurtda hiç satylmaýar. Ol filmdaky görkezilen zatlar, bäriniň häkimýetine meňzeýär, filmi görmedim, ýöne ýazylan düşündirişlere görä Myanmarda alynypdyr, şol ýerde geçen waka ýaly görkezilýär diýilýär. Myanmarly 2 sany artistiň, şol filmde düşen, bütin garyndaşlaryny türmä basypdyrlar. Käbir maglumatlara görä, ýene-de öz ýurduňa şükür etmäge bir sebäp 🙂

Käbir öwrenen sözlerimi hem aýdaýyn 🙂
 - Ta taaa (sagbol, bye bye)
 - Maşibu (Ýok)
 - Matibu (Bilemok)
 - Mingalaba (Salam)

(suratlary aşakda, komentlerde goýjak, ýuwaş ýuwaşdan)