Alem-jahan, dunya gurlushy barada pikir etmek

Beyik Allah tagala ynsana akyl berdi we onun bilen ynsany beyleki mahluklardan ustun etdi. Kop adamlar oz yashayyshlarynyn manysynyn nameden ybaratdygyny bilmek uchin oz akyllaryny ulanmakdan yuz owuryarler. Olar haywan islegleri boyuncha yashamagy makul bilyarler we dine olmek uchin yashayarlar. Emma oz yashayyshlarynyn manysy barada pikir edyan adamlaram bar we onun bilen olar iman gazanyp oz durmushlary tasin shekilde uytgeyar. Bu iki tuysli adamlardan haysysylary dogruka? Bu soraga jogap tapmak uchin ynsan yashayyshynyn manysy hakynda we dash-toweregimizden bolup gechyan hadysalar hakynda pikirlenmek yeterlikdir. Pikir etdikche biz Allahyn barlygyna shayat shayat bolarys. Ol Allah butun alem-jahany yaratdy we adamy yerden yashayan mahluk etdi. Yone Allah adamlary Oz aladasyndan we rehiminden mahrum etdimika? Elbetde yok. Yagny Allah adamlary yone yaradyp sonam olary oz aladasyndan we rehiminden mahrum eden daldir. Bu diymek, eger Allahyn adamlar uchin aladasy we rehimi bar onda Allahyn adamlar uchin yasan beren yoly hem bolmaly. Bu diymek bolsa, eger Allahyn yasan yoly bar bolsa onda Allahyn haram we halal eden zatlaram bolmaly we adamlar sholara amal etmek bilen oz durmushlaryny gowy shekilde tertiplap, dogrulap bilyarler. Shol bir wagtyn ozunde biz durmushda kabir adamlaryn yagshylyk we kabirlerininem yamanlyk edyanine shayat bolyas. Shol sebapden yagshylyk eden sylag-serpay almaly we yamanlyk edenem jezalandyrylmaly. Galyberse-de biz yene durmushda, kabir adamlaryn eden kop yamanlyklary bolsa-da olar jezalandyrylman bu pany dunyaden gochup gidyarler. Sheylelikde olar eden yamanlyklary zerarly jezalanmayarlar. Munun tersi bolan halatda kabir yagshy adamlaryn durmushy agyr kynchylyklar bilen doly halda bu dunyani terk edyarler. Bu nahili bolyar? Beyik Allah tagala bu alem-jahanlary we ahli mahluklary yaradyp gunakar, yaman adamlaryn yaman ishleri etmegine rugsat beryar? Allah tagala yok bolan bolsa muny dushundirip bolardy. Yone hemme zadyn hatda kichijik zatlaryn hem yaradyjysy bar we agirt uly alem-jahanam oz-ozunden dorap bilmez. Bu alem-jahanyn Yaradyjysy rehimli bolmaly, sebabi Ol ahli mahluklara nygmatlar berip dur. Ol Yaradyjy akylly, payhasyly, hikmetli bolmaly, sebabi hemme zady oz yerinde kemchliksiz goyup yaratdy. Ol Yaradyjy hemme zatdan beyik bolmaly, sebabi agirt we uly planetalary we yyldyzlary yaratdy. Ol hemme zady goryan bolmaly, sebabi Ol gutarnyksyz oz mahluklary barada her yerde alada edyar. Ol hemme zady eshidyan bolmaly, sebabi Ol oz bendelerinin dogasyna jogap beryar. Yone name uchin Ol Allah kabir yaman, gunakar adamlaryn mowch alyp osmegine rugsat beryar we yagshy adamlary bolsa matachlik we garyplyk bilen synag edyarka? Name uchin Allah yyllardyr alada edyan mahlugyny olduryarka? We name uchin Ol Ozune ybadat edyan bendeleri synag edyar we Allahyn rehimliligini hasap etmeyanleri, tassyk etmeyanleri bolsa nygmatlandyryarka?
Adamlaryn bu soraglara jogap tapmalary uchin Beyik Allah tagala adamlara oz pygamberlerini iberen. Ol pygamberler adamlara o dunyaninem bardygyny aydan. O dunyade bu dunyade yagshy bolanlar jennet bakjalarynda mynasyp yerlerine eye bolarlar. Yaman, gunakar bolanlar bolsa dowzahda azaplanyanlardan bolarlar. Bu dunya synaglary barada aydanymyzda bolsa, onda her bir adam synag edilyar, netijede yagshy adamlary, imanly adamlary we oz yagshy ishine sadyk adamlary saylap chykarmak uchin hemme adamlar bu dunyade synag edilyar.
Eger ynsan Allaha we o dunya iman etse, onda ol ynsan hich hili sorag emele gelmeyar. Eger ol iman getirmese onda onun durmushy agyr we manysyz bolyar. We eger onda azajyk hem bolsa akyl bolsa, onda ol butun bu dunya yashayyshynda shubhe we trewogalar bilen yashayar.