Paradigmalar-2

Önki Paradigmalar temamyzyn dowamy.

Paradigmalaryn üýtgemegi kyndyr, ýyl geçdigiçe ýas ulaldygyça paradigmalaryn üýtgemegi has hem kynlasar diýp geçen mowzukda hem aýdypdym. "In täsirli adamlaryň 7 häsiýeti" adly kitabyň ýazyjysy Stephen Covey öz başyndan geçiren bir hadysany aýdyp berýär. Bir gün metroda barýadym, bir duralgada 3 çagaly bir adam mündi. Çagalary gaty ýaramazlyk edýärdi, aglaýardy. Kakasy bolsa elleri bilen ýüzini ýapyp hiç zat bolmadyk ýaly otyrdy. Metrodakylaryň hemmesi bu ýagdaýdan gaty nähoş bolup başladylar. Iň soňy çydap bilmän kakasyna "beýle bolmaly dälä adam, çagalaryňyza bir seretseňiz, belki bir problemalary
bardyr" diýp adama gygyrdym diýýär. Adam, "dogry diýýäňiz bir problemalary bardyr, şu wagt ejeleri öldi, hassahanadan gelýäler, belki ejeleri öleni üçin şeýdýändirler" diýp
duralgada düşip gitdi. Bu jogapy eşiden soň, üstimden gaýnap duran suw dökülen ýaly boldum. Paradigmalarym başly-barat boldy. O wakadan soň, adamlaryň hereketlerine seredip özümizçe karar bermek ýalňyşdygyny düşindim diýýär.

Biziň jemgyýetimizde hem şeýle, paradigmalar adamlaryň kellesinde beton bilen guýylan bina ýaly şeýle berk oturypdyr, adamyny iki sözüne, bir hereketine görä her kim özüçe
synplandyraýýar.

Adamlaram, 5 barmak deň däldir bolşy ýaly deň däldir. Çala eşdip, çatma kakma diýp hem söz bardy. Diýmek bu ýalňyş paradigmalardan atalarymyz hem çekipdirler.

Asyl diýmek isleýän zadym kiçi bir mysaldan çykyp başga bir meseleni gozgamakdy. Paradigmalaryň ýaş ulaldygyça üýtgemegi üçin "şok" hadysalar bolyp geçmeli. Meselem Faraon deňiziň içinde öljegini bilen soň üýtgäp "Eý Musanyň Rebbi" diýp sejdä gidýär. Ýugoslawiýaly kommunist Tito ölüm düşeginde pikirleri üýtgäp gynanýar. Ýöne weli peýdasy ýokdy. Ebu Sufýan Mekge ýeňişinden soň musulman bolýar. Hz. Hamza (r.a.) Pygamberimize
garşy duşmanlyk edilýänini gören wagty täsirlenip musulman bolýar. 40 ýaşyndan soň adamyň üýtgemegi kyn. 40 ýaşyna çenli hiç ýalan gürlemedik, Muhammedul Emin diýp ad alan biriniň 40 ýaşynda birden sebäpsiz üýtgäp ýalan gürlemejegini Ebu Jehil, Ebu Lehepler gowy bilýärdi. Emma Ebu Lehepleriň, Ebu Jehilleriň tebigaty üýtgemejek şekilde şeýle bir bozulypdy weli, bilselerde garşy çykdy. Sebäbi ulumsylyk bilen kellelerine guýylan betondanam gaty paradigmalary bardy.

Wagty barka, paradigmalarymyzy täzeden analiz edeliň, ýalňyşlarymyzy kabul edip üýtgedeliň.