Omar Haýýam
Söz Omar Haýýam hakynda,
Bu beýik alym hakynda ,öñem diýilen zat az däl,dogrusy,her kim isläninem diýip ýör...
Ýöne yslam dünýämiziñ bu alymynyñ bitiren i$leri,bir iki sany adyna ýöñkelen rubagy bilen unudylmagy ,haklymyka?
abul fath giýaseddin Omar ibn ibrahim haýýam bilen bile ders alypdyr,we ondan soñ ýa$an köp taryhçy alymlaryñ ,meselem,onuõ $ägirdi abu hasan ahmet ibn omar ibn aly an nyzamy al aruzyý samarkandy özüniñ "çar makala",
$emsetdin Muhammet ibn mahmyt $ahruzy "nazhatul arwah we rawzatul arwah"eserinde,
zahretdin bayhaki "hukomoul yslam" kitabynda... ol ynsanyñ (O.H.!)takwa bilen ýa$anlygy,akybet,ahyryýetini oýlaýan we onuñ ugrunda amallar edýän ,döwründe iñ bir sylanylýan (ylymly) ynsanlaryndan bolanlygny nygtaýa...
ýöne olar Omar haýýamyñ (gowy ýa erbet) rubag ýazanlygy hakynda kelam agyz zat ýazmandyrlar...
...birinji bolup,Omar haýýam hakynda inlis alymy,oksford dorulfununiniñ mugallymy Tomas Gaýd ,soñurak fon gomer birgestel we meme nikolas dagy ýazdylar.
I856 njy ýylda iñlis $ahyry edward wits gerald ýetmi$ sany rubagyny terjime edýä we me$hur bolup gidýä.gerald bu terjime hakynda öz halypasy gowla ýazan hatynda:
- "men bu rubagylary öz asly ýaly terjime etmedim.käbir taraplaryny saklap galyp,biri birine go$up(garyp) üýtgetdim"-diýip ýazýa.
Bu terjimä ýewropada $eýle uly üns berildi ki,az wagtyn içinde eýýäm birnäçe dile öwrüldi..
bu musulman ýa$lary din ýolundan uzakla$dyrmak üçin oýlap tapylan oýundy!!!
Eger olar biziñ $ygryýetimize gyzyklanýan bolsalar,näme üçin ferdöwsini,Azadyny,nowaýyny... Terjime etmediler?
Omar Haýýam olara näme üçin gerek boldy?
Olar,omar haýýam ýaly ylymlaryñ uly wekili,özi musulman hasaplansa hem,yslama,onuñ akydalaryna gar$y çykan , diýmek üçin $u ýoly tutdular.
Bu ýerde olar.adaty adamlar ýaly ylymsyz bolmansoñ gar$y cykdy,yslama sowatsyz,akylsyz adamlar ynanýa -diýdirjek bolýalar
...
we ýene ,aloweddin ali ibn muhammet ibn ahmet ibn halop al horasany atly pars $ahyrynyñ lakamy hem,Haýýam bolan.(üns ber. $ahyr.!)
gelip 1978 iñ 6 njy dekabrnda "al ahram" da "londandaky omar haýýam golýazmasy galp eken" diýlen habar çap edildi...(ol ýerde galplyk subut edildi, diýip ýazylan ,kimden haçan satyn alynany hem ýazylan.)
,
käbir eserleri:
1. Zeýji melik$ahy (astranomia)
2.kitabun fil burhan ul sihhat-i turkuk ul hind (geometria)
3.risaletin fi berahin il jewr we mukabele.(bilemak)
4.muskilati hisap (matematika)
5.ylmy kulliýat.(syýasat)
6.nowruznama(bilýäñ muna)
7.rysaletun fil ihtiýal li marifet(altyn kumi$in bir jisimdäki mukdaryny bilmek.)
8.rysaletun fi $erhi ma e$kele min musaderat(bilemak)
9.rysaletun fi wujud.(pelsepe we beden gurlu$)
10.muhtasarun fit tabiiýat(fizika)
11.rysaletun fil kewn wet teklif
12.lewazym ul emkine(yerne görä howa)
13.fil jowap selaseti mesail we fil ke$3il hijab(uc zada jopap)
14.mizan ul hikem (bilmedim)
15.abdurahman el nesewä jopap.
16 nyzamylmülk(biografia)
17.e$ari bil arabiýýe(rubagylar.arapcha)
18. fil mutaýat(ylym prispleri).
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 80/80 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 11 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 80
Ýene bir maslahat, eger alsaň. Diňe meňki dogry diýmekligiň dogry däldir. Beýleki agzalarda kän göremok, seňki ýaly şol bir depen ýerini depip durany. Näçe nebsime agyram bolsa araky Sawýer agzaň galplaşdyrmak barada ýazan temasyndan soň Magtymgulyňky diýlen goşgulary okasym gelenok. Sebäbi delili getirýän Aşyrpur Meredow. Başga agzalaň biri diýen bolsa samsykmow sen diýerdim. Minusly meselede bolsa kemçiligi özüňden gözlemeli, illeri ýamanlamaly däl. Näme üçin ala-böle saňa goýýalar??? Diýmek bir problema bardyr. Beýle diýsem minuslary menden göräýme.
okuw kitaplar hakda bolsa. näme seni arap tilli söwdugimi ... ya da ,ne jeset icre jan bar -diyip,radio-televideniede tans aydymy edip goyberip duruldy. Howwa,shol eken diyip bolmaza?
minus problema dälow agam.men talyplarcy. Minusa beylekä garamok.bir depen yermiñ yalnyshlygny görkezseñ gapdala gecjek.
Hä,yene bir gep.Magtymguly hakynda ...,bor.muny agentda gûrleshäyeli,bolarmy?
Uzaga cekdi bu tema. Oz pikirmi aydayin. Turkmentug, diyyanlerin dogry bolup biler. Yone men Omar Hayyamy kop $erap icen adam hasaplayan. Ol ylymly bilimli, ahli zatdan habarly, $erabyn haramdygnam bilya, emma $erap bilen arasy saz adam. Go$gulary subutnama. Mena bujagaz kemciligi ucin ol adamy yazgaryp biljekdal. Dunyagaray$y gin adam sebabi. Dinem gowy bilya, belki $erapdan ba$ga ahli parzlaryny edya diyip hasaplayan. Yeri icipdirda $erap derdini yenletmek ucin! Biz ona sudya dal. Oñaryp bil$ice ya$andyr olam durmu$yny. Edebiyata esasy icen $eraplary dald-de yazan eserleri zerur dalmi eysem?
Uzaga cekdi bu tema. Oz pikirmi aydayin. Turkmentug, diyyanlerin dogry bolup biler. Yone men Omar Hayyamy kop $erap icen adam hasaplayan. Ol ylymly bilimli, ahli zatdan habarly, $erabyn haramdygnam bilya, emma $erap bilen arasy saz adam. Go$gulary subutnama. Mena bujagaz kemciligi ucin ol adamy yazgaryp biljekdal. Dunyagaray$y gin adam sebabi. Dinem gowy bilya, belki $erapdan ba$ga ahli parzlaryny edya diyip hasaplayan. Yeri icipdirda $erap derdini yenletmek ucin! Biz ona sudya dal. Oñaryp bil$ice ya$andyr olam durmu$yny. Edebiyata esasy icen $eraplary dald-de yazan eserleri zerur dalmi eysem?
men goymasynlar diymedimä,Miras aga.men nämäni,näme úcin halamadyklarny aýdyp gitsinler diýdim.
Oar Hayyam Nishabury hakda Fakir agzanyn teswrini okanymda gen galdym. Alkashlaryn adwokaty - bu Hayyama gelishjek atmy? Fakir siz din hakynda bilginiz bardyr oydyardim.
Tassawuf ylmy Eyranda in kop osen ylymdyr. Bu ylmy sonra turki edebiayat ilki bilen Hoja Ahmt Yasawy ornashdyrandyr. Shona gopra hayyamy we onun rubagylaryna analiz bermankanoiz bira tassafuw,makamlar,sufizm hakkynda bilgiler peydalynlsa gowy bolardy. Omar hayyam yuzley jogap berilyan alymlardan daldir. Turkmentugyn yokarda Hayyamyn yazan eserlerine in bolmanda goz gezdirin. Sheyle akylly adama alkashlaryn adwokaty diyen ady bermek guna dalmi? Omar Hayyamyn tassawuda sufizmde ozune berlen mey hakda onun haysy makamda durandygyny aydyandygyna dushunmez yaly dal-a. Magtymgulynyn Olmek hak-direlmek hak,, diyen dushunjesine in owadan jogap beren Omardyr. Hezreti Omaryn adyny goteryan beyik alymy tagna urmalyn. Ilki onun rubagylaryny tanaalyn. hemme rubagyny hem onun ozuninki dal-de sonra oshulandygyny bilelin.
sag bol Dildar gelneje
Omar Hayyama hormat goyyan!!! Onun goshgulary ula mana eye....yone men shunyna dushunmedim awtor Eger olar biziñ $ygryýetimize gyzyklanýan bolsalar,näme üçin ferdöwsini,Azadyny,nowaýyny... Terjime etmediler?
Omar Haýýam olara näme üçin gerek boldy?
name yokarda agzan adamlaryn beyik alym, ulama dal diyjek boldunmy? Dushunmedimda???
Dü$inmedim diýsene doggryyyy
näme diyjek bolanlygñyza oñly dû$ûnip bilmedim. Ýöne,dû$ûn$imce dú$ûndirjek bolaýyn
bu yokardaky ýazgydan
men aýtjak bolan zadym.olar shahyry dälde alymy ulanjak bolupdyrlar.ulanypdyrlaram. ulama adamyñ adyndan beyle eser yazmak samsyklyk bolardy.alymlyk hakda bolsa.yokarda adyny agzanlarymyñ ylym yolunda bitiren ishleri bilen Omar Haýýamyñ ishlerini deñeshdirip görüñ özûñiz.
bu söz bilen men olary kiceltdigim hasaplamaly däl. Men edebiyat ägirtleri durka bir alymyñ ylmy ish yazýaka kagyzyñ burchuna ýazan 80 sany rubagysynyñ 800 sany edilip.zähmet cekip chap edilshindäki manyny görkezmek isledim
$u zatlara Free agaõ aýdýan alymlarnyñ aklynyñ chatmadygna hayran galýan.shol alymlaryñ ýazgylarny okasym gelýä!!!
Gowusy, eger eliňde türkmen dilinde ýazylan rubagylary bar bolsa, iň saýlanylyp Omar Haýýamyň rubagylarydygy belli bolan rubagylary şu taýda tema edip paýlaşsaň. Bileje analiz edeli. Imam Gazali , Ibn Sina , Farabi, Omar Haýýam bir döwürde ýaşapdyrlar. Omar Haýýam Ibn Sinanyň pelsepesinden gaty täsirlenen. Ibn Sina bolsa Aristoteliň pelsepesinden. Mümkinçilik bar bolsa özümiz bir türkmen dilinde okap analiz edeli. Dildar agza, parsça bilýändir, bolmasa bize göni parsça ýazylan original rubagysy bilen arada näme tapaduwy barmy ýokmydygynam aýdyp biler. Terjimeler ýalan diýilmezligi üçin.
bolýa.Free aga,siz ýokarda sûnnet alymlary halamandyrlar diýipdiñiz,menem sho hakda soradym. imam Gazaly döwrûnde köshkde bir alkashyñ ýashamagy bolsa... 🙂
Imam Gazali şolaryň pelsepesini tankyt eden ehli sünnet alymy. Döwrüniň müjeddidi hasap edilýär. Hüjjetül Islam adyny alan. Aristotel we grek pelsepesiniň terjime edilip islamyň itikady meselelerine grek pelsepesiniň goşulmagyna garşy çykyp kän kitap ýazan.
Musulmanlarda demokratiýanyň iň gowy döwürlerinden biri ýaşalan şo döwürdede. Omar Haýýamlar we Ibn Sinalar ters düşinjelerini hem kitap edip çap etdirip bilýärdiler. Düşinjelerini açyk açyk beýan edip bilýärdiler. Garşy çykanlar ylym bilen, subut bilen garşy çykýardylar. Öçürenokdylar
Ymam Gazaly näme diýipdir?