Owgan Türkmenleriniň Türkmenistana getirilmegi we ykdysadyýete gazandyrylmagy barada
Käbir maglumatlarda Owganystanda 2 million, käbir maglumatlarda bolsa 3 milliondan agdyk türkmeniň ýaşaýandygy aýdylýar. Haýsysy hakykata ýakyn bolsa bolsun, ýöne ol ýerde gaty uly sanyň bardygy welin anyk.
Ýakyn günlerde Owganystanly türkmenler we durmuşy barada 4 seriýaly dokumental filme tomaşa etdim. TRT Awaz tarapyndan taýýarlanan filmde olaryň taryhy, maddy we sowat ýagdaýlary barada örän zerur maglumatlar bar. Düzümi reportažlardan doly.
Şolary diňläp owgan türkmenleriniň öňden gelýän daýhançylyk däplerine gowy eýe çykandyklaryna göz ýetirdim. Özem aýdylmagyna görä uludan kiçä ýa haly, ýa-da ekin ekip güzeranyny aýlaýan ekenler. Elbetde aralarynda uly firma eýeleri hem ýok däldi.
Soňky 3 ýylda Türkmenistandaky obasenagat ýagdaýyna ser saldym welin bizde düýpli derejede işçi güýjiniň ýetmezçilik edýändigini gördüm. 3 sany täze etrap açyldy. Ýeriň köp bolmagyna garamazdan olary aljak daýhanyň azlygyny gördüm.
Açylmaly başga ýerlerem bar. Meselem Balkanda Etrek etrabynyň demirgazyk künjekleri ekerançylyga ýaramlyrak. Ol ýerde täze etrap döredilmeýänliginiň sebäbi ýere eýe çykjak daýhanyň Balkanda azlygy bolup biler.
Altyn Sähra, Döwletli, Ruhubelent ýaly etraplarda-da ýer köp ýöne daýhan az. Ynha biz şeýle boşlugy ökde owgan-türkmen daýhanlary dolduryp biler. Owganystanda suwsuzlykdan we ýersizlikden kösenýän daýhan doganlarymyz üçin bu örän gowy täzelik bolsa gerek. Galyberse-de netijede ekerançylyk ýerlerimiz eýesiz ýatmaz we ykdysadyýetimize goşant bolar.
Şol täze etraplarda we açylmagy zerur bolan sebitlerde suw ýetmezçiligi bar elbetde. Ilki bilen şu problemany aradan aýyrmagymyz zerur.
Ikinji Jahan Urşundan soň garaşsyzlyk alan Ysraýylyň ýurtda eden ilkinji işi suw sistemasyny gurmak bolupdy. Ysraýyl garaşsyz bolandan soň ilkinji işleriň hatarynda suw sistemasyny gurmaga girişdi we muny 11 ýylda tamamlady. Çöllük we gytlyk şertlerinde ilki bilen problemany düýpli çözmelidigine düşünen Ysraýyl hökümedi bu proýekt üçin tutuş onýyllygy harjady. Kanal, salma, ýablum gazylmady; äpet beton turbalar ýeriň aşagyndan Ysraýylyň ähli sebitlerine ýaýradyldy. Häzirki wagt damjalaýyn suwaryş arkaly ekerançylyk edýärler.
Biz hem suw sistemamyzy ähli welaýatlarda gurup suw ýetmezçiligini aradan aýryp bileris. Suw damjalaýyn usulda peýdalanylar we netijede zeý suwlar döremez we şuwagt bar bolan suwlarymyz Garagumyň eteklerini gülletmäge ýeterlikli bolar. Galyberse-de suwuň beýle ulanylmagy hasyllylyga getirer.
Meýdanymyz uly bolanlygy sebäpli bir bütin sistemany gurmak ykdysady taýdan bähbitsiz. Şol sebäplem sebitlere görä aýry-aýry sistemalar gurlup bilner. Meselem Lebabyň ortasynda aýry bir sistema, aşagynda aýry bir sistema; Ýolötenden ýokarsyna biri, Sandykgaçydan aşagyna aýry biri. Beýleki welaýatlarymyzyň hem geografiýasyna görä 1, 2 ýa-da 3 aýry sistema gurlup bilner.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 30/30 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 8 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 30
Kanal, salma, ýablum gazylmady
Şu ýokarda ýalňyşlyk bilen smaýlik döräpdir. Aslynda ol ýerde 'ýaap' ýazypdym. 2 -a ýazman uzyndygyny bildirýän goşa nokat goýamsoň we a-dan soňky harp -p bolansoň şeýle smaýlik emele geldi. 🙂
Ysraýylyň suw sistemasy barada maglumatjyk.
Proýekt: Ysraýyl Milli Suw Daşaýjysy
1953-nji ýylda proýektip plany düzülip başlanypdyr we 1956-da tamamlanyp gurluşyga başlanypdyr. 1964-de bütinleý tamalanypdyr. Uzynlygy 130 km.
Proýektiň netijesinde käbir çöllük ýerlerde hem ekerançylyga mümkinçilik döredi. Ysraýyl häzirki wagt obasenagat önümleriniň 60%-ni çölden alýar.
aslynda turkmenistanda obasenagatda osush gazandykmy osush barmy?
Owganystandan Tm-e göçürip getirjek bolyanmy? Yaşuly name diyerka ,gol çekermika bu teklibe
Onsonam ysrayyl ony etdi muny etdi,eti-süydi iymit ugryndan köp zady importa olaryn .
Ösüş barmy ýokmy bilmedim welin obasenagatymyzyň ululygy 3 milliard dollar töwregi bolmaly IMF-nyň maglumatlary dogry bolsa. Ähli ykdysadyýetimiziň 10%-ini obasenagat düzýär, ýöne ilatymyzyň 60%-i bu sektorda işleýär. (CIA)
Suwaryşda we önüm ýetişdirmekde Ysraýylyň, Gollandiýanyň edişi ýaly edilse obasenagatdan gazanyljak puluň mukdary 50 milliard dollara ýetmeli. Bu ähli ykdysady ululygymyzdan tas 2 esse köp mukdar.
Ýalňyşýan bolaýma? Şol aýdan zatlaryňy eksport edýändiginden we azyk, galla, bakja taýdan özüni üpjün edip bilýändiginden habarym bar ýöne. 🙂
Sues kanalyn ustunde musur bilenem
urshupdyra israel, belki suw upjunchiligi
uchindir sho sowesh!(bu menin pikirm) 56da
bolupdyr urush, son yene 3 gezek musur
bilen urshupdyrlar
Sagbol Konserwator siz bilimliler kopelende durmusha geciraymese bu zatlary.Haladym yene bolsa yazaweri.
Aslynda revolýusiýa döwründe, edilik ikimiziň sü taýda dogulup ýaşaýsymyz ýaly ýaşap ýören we orslara we komunistik režime boýun egmedik we gaçyp giden türkmenler bolso yza getirseň bolar, sebäbi oloň bärde haklary bar, boýun egenem bolsalar, şol rewolýusiýa döwründe näçe adam öldi ?, günäsiz ölenleň entegem secretde saklanýar, toba gelinenok, diýmek olor bärik gelip bilmeýärler garant ýök, iň bärikisi biziň ýer paýçylarymyz hezillik edýärmi ?, ýeke häkime ýakyn adamlaryňky we goragdaky adamlaryňky,bitýär, onsoňam olor musulman halk, asla bärik gelesi gelmez diýen pikirim bar, pikirimçe
Türkmenlerin entek beyleki welayatdan gelen adamlary yanlaryna sygdyryp başlan wagtlary bu aydyan zadynam pikir edip başlamagymyz mümkin. ekerançylyk hakynda aydyanlarynyzy ikellap goldayaryn. emma pikir edip gör oba hojalyk bilen meşgullanyan 60% den 3%-e azalsa galan 57%-i name bilen meşgullanarka?
her kim oz yerinde yasa bersin
Kän goldamok. Bizdenem tapylar şert döredilse. Täze açylan etraplardaky ýerleri kim alýandyr öýdýäňiz?
Ýöne suw sistema baradaky pikirleriň bilen doly ylalaşýan. Häzir bu sistemany ulanýanlar gaty az bolsa-da bar (meň bilýänim). Ol daýhan birleşigiň adamlary gaty gowy ýaşaýarlar.
Owgan Turkmenler gaty kop tanysh bilishlerim. Bir gezek polnyy opros gecirildi, Turkmenistanda gelip nirede yashajak soragyna, hemmesi bir agyzdan Ashgabat diyip jogap beripdir. Diymek yokardaky aydan pikirin uzhe yatdy, gynanyan, yone onunden belki shertnama baglashyp getirtsen, onda bashga gurrun.
israelin tejribesini ulanmaly
sholara sheyle mumkinchilik bersen taze etraplarda da yasharlar,yer bersen,mumkinchilik bersen,sen ishlede bize zat ekde tabshyr diyseler,ishlarem,yasharam
Owgan tm'leri tm'nem bolsa bärdäki halkdan ùýtge$ik dù$ùnjeli bolaýmasa. Tm gelseler milletçilik, agzalalyk ýaly problemalar dörär.
*Gaznalylar b'n Seljuklar 2sem tm, ýöne ýa$aýy$ ù'n 1i beýlekisini ýykýar.
mmmmbah dogyr. shu wagt turkmenlen ozlerem yer bersen gowy suw gelip dursa dayanchylyk bilen meshgullanjaklary kopmika diyyan. bellemeli zat suw hakykatdanam gyt obalarda. shol meselani chozmeli entek gaty gich dalka. ysrayl ol meselani gowy chozitdir. sag bol yetirenine.
turkmenleri gochurip yorman sho yashayan yerlerinde olara arka chykmaly eger biz atawatan boljak bolsak. munlerche adamy gochurip yormek oyunjak dal. owganystanda shert doretmeli, komek etmeli, olaryn chagalaryny turkmenistanda okatmaly, her yyl 3-4 sany pedinstitutda okadyalar, sholary kopeltmeli, olara turkmen Diaspora kartockasyny bermeli yurda arkayyn wizasyz turkmen bolany uchin girip chykyp biler yaly, gruziyada ermenistanda, hindistanda barmyshyn. meselani yerinde chozmeli. barde oba hojalyk problemasy bilen owgan problemasy bulashdyrylypdyr. suw problemasy hakynda gowy pikirler aydylypdyr. ikisi ayratyn mesele.