Söýgi ahlagy
Ine-de Bahar gelip ýetdi, ýöne intäk pasyla doly geçemizok. Ala-bahar diýilýänini ýaşaýas. Howalaryň bir-de gyzyp birdenem sowaýan wagty. Ejiz bedenleriň iň köp keselleýän wagty. Howa çalyşyk sepgidi, ala-bahar wagty. Köp dertleriň gozgalýan wagty. Beden dertleri bilen bile adamyň ruhy dertleriniň hem möwj urýan wagty. Atalarymyz ýel ýürek ýaşlary oýnamaga ala-bahara deňemedik bolsalar gerek. Baharyň ala howasyna aldanyp gülläp başlan agaçlaryň gäbi azyşy ýaly, käbir ýaşlaryňam ýüregine düşen ýeli söýgi kabul etmegi adaty ýagdaý. Ah, söýgi. Her kim bu duýgyny öziçe geýindirdi, öziçe üýtgeşik sypatlara bürendirdi. Söýgi diýilse, birinji bilen gyzyň kellesine oglan oglanyň aňyna-da gyz geldi. Eýsem söýgi şonyň ýaly dar manylymydyr. Hemmämizem bilýändiris-le beýle däldigini. Onda? Näme üçin gyz-oglan arasyndaky söýgini beýlekilerden has üýtgeşik görkeziljek bolup dyrjaşylýar. Iň beterem söýgi diýilende ilki bilen paşmadyk söýgiler akyla gelip, ah-wah''lar bilen bagdaşyp gidiberýär. Biri-birine gowuşman galan ejir çekdirýän söýginiň ala-baharda gül açan agaçlaryň ykbalyndan näme tapawudy bar.
Dünýädäki her bir zadyň ahlagy bardyr. Tebigatyň ahlagy: gyşda gyşyň, ýazda ýazyň şertlerine görä hereket etmegidir. Adamlaryň ahlagy: köpçilikde girim-çykymy bilmegi, nirede nä mukdarda we nähili gürlemeli, hereket etmelidigini bilmegidir. Adamdaky her häsiýetleriň hem özüne mahsus ahlaklary bardyr. Ahlak näme? Häsiýet, sypat, moral', etika. Şu ýerde söýginiň etikasyny ýagny ahlagyny ele almak isledim. Ýaşaýyşyň maýasy bolan söýgi her nesne (jansyz zat) we her janly üçin duýulyp biliner. Nesne ýa-da janlylar üçin içimizde besleýän söýgileriň hiçisi biri beýlekisinden üstin däldir. Allah'a (j.j) bolan söýgimizden başgasy. Aralarynda iň üstini diňe Beýik Biribara bolan söýgidir. Adamyň janly ýa-da jansyz geçiji bolan zatlara besleýän söýgisinden ejir çekmeginiň asyl sebäbi hem şol Beýik Biribara bolan Söýgini tanamaýanlygydyr.
Söýgini derejelere aýyrsak: halamak (gowy görmek), söýmek we aşyk bolmak diýip bileris. Gowy göreniňden aýrylmak bize onça köp jebir bermez. Söýeniňden aýrylmagyň berýän jepasyny wagt asta-ýuwaş giderer. Aşyk bolanyň bolsa dat günine. Bu dünýädäki ebedi bolmaýanlara aşyk bolmak adamy ýer bilen ýegsan eder. Ýa öldirer, öldirmese-de güldirmez. Hijem söýginiň iň soňky derejesini Hak Eýesi bolan Allah(j.j)dan başgasyna bagş etmeli däl. Bolmalysy hem şol. Söýginiň ahlagy hem şoldyr!!. Ynsanlardan birini söýen wagtyňyz boluşyndan agdyk deger ýüklemek nä dereje dogry bolup biler. Allahyň (j.j) eseri bolany üçin söýeliň. Netijede agdyk degeriň astynda olam ezilmesin, siziňem ahyryýetde ýüzüňiz gyzarmasyn. Içimizdäki owadan söýgi duýgysynyň yşygynda diňe Bir kişä däl bütin adamlara gowylyklar paýlalyň. Eje-kakany, ene-mamany, baba-atany, ýaryňy, perzendiňi, joradyr-dostyňy, garyndaş-goňşylar, klasdaşlar, uly ýaşlylar, kiçi ýaşlylar, işdeşler...bütin ynsanlary özlerine laýyk söýgi bilen söýeliň. Begendireliň olary. Bigadyr bolsalar, zyýany ýok. Bagyşlap unudyp goýberiň. Jebirli ýük bilen ýa-da onsyz ýaşamagy dowam etdirmek biziň öz elimizde. Söýýän(ler)iňe aýratyn many ýükläp söýmek ýalňyş bolar. Ýaradylanlary Ýaradanyň ýaradany üçin söýmek araňyzdaky söýginiň ömrini uzaldar.
Welhasylkelam, Her bir zadyň öz ýeri, ahlagy-etikasy, wagty-zamany boluşy ýaly söýgi duýgysynyň hem özüne degişli berjaý edilmeli aýratynlyklary bar. Her ýalňyşyň ajy soňy bardyr. Her zady öz ýerbi-ýerindejik ulanyp bilmegimiz üçin köp okamak gerek. Agdaralyň, gözläp-idäliň, haýsyny nirede ulanylýandygyny öwreneliň. Hasaplyja ömrimizi bilmedigimiz üçin biderek ýalňyşlyklar goýberip geçirmäliň. Adam tananyny halar, tanamadygyndan çekiner. Köp okamak, dünýäni we özüňi iň esasysam Ýaradanyňy tanamaga giden ýoldyr. Okap öwreneliň. Öwrenip tanalyň. Tanap söýeliň. Söýenimizi tanalyň. Söýeniňi Tanamak - Söýgi Ahlagy..
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 55/55 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 3 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 55
Bet dost. Yazyp dur yene
dost?
Ýene-de söýgimaý diýip ätläp geçäýjegim temalardan birini özümem açdym otyryberdimmi...ýa maňa düşünmediler ýa-da men düşündirip bilmedim blum
Söýgi barada her hili pelsepe çykarýalar; iň kämil söýgi maksadyna ýetmedik söýgidir diýen ýaly. Häk men şol söýgilerem pelsepelerinem bir çukurda gömsedim. Biri üçin ýanyp tutaşýan, gowuşmasalar ýürek agyry bolýan kişilere özümçe ýalňyşýandyklaryny aýtjak boluşymdy ýokardaky ýazgy. Adama bu durmuşda her zatdan paý berilen. Allah (j.j) hemme kişi üçin ýalan dünýäniň hemme barlygyndan nesibesini aýyryp goýupdyr. Ryzyk meselesinde-de, durmuş meselesinde-de. Söýgidenem her kim paýyny alyp dur. Ýöne käbirimiz aşa gyssanýas ýa-da äm galyp duşymyzdan geçirýäs. Ene-ata söýgisini nähili sarp etmek barada biz alada galamzok. Doguşdan bu duýgynyň salgysy belli. Perzent söýgisi-de şeýle. Biziň erkimiziň daşynda öňimize çykyberýär her söýginiň eýeleri. Ýöne name üçin özümiziň ýartymyza bolan söýgini biz bulaşdyryp taşlaýas-la. Öz ýartymyzy tapýanjak ony söýip muny söýip ýürek gyýym-gulaç bolup galyberýä-le. Ýarymyza bolan söýginiň eýesini tapmak näme üçin beýlekiler ýaly aňsatjak boluberenok. Adamyň howlukmaçlygyndan bolup bilermi, bilmän jahyl hereket edýäninden bolup bilermi, tanaman maýyl bolýanyndan bolup bilermi...sebäp köpdir-le sanap otyrsaň. Özüňi aklajak bolmak gerek däl. Ölüm bilen söýgi duýdansyz gelermiş diýip. Gaharam duýdansyz geler-de kä wagt jan alar. Her duýgyny kontrolyň astynda saklamak diňe negatiwnyý görinenleri däl we hersini öz ýerinde ulanmagy öwrenmek gerek.
*
diňe negatiwnyý görinenlerine degişli däl...
Adam tananyny halar, tanamadygyndan çekiner. Oran dogry, goshulyan
Adam tananyny halar, tanamadygyndan çekiner. Oran dogry, goshulyan
Aç herkese açabildiğin kadar sîneni
ummanlar gibi olsun! İnançla geril ve insana sevgi duy; kalmasın alâka duymadığın ve el uzatmadığın bir mahzun gönül..! 
kinleri
nefretleri eriyip gitsin ve sen
soluklarında daima Mesih ol..! 
insaflı ol.! 
davranışlarıyla kendi karakterini aksettirir. Sen
müsamaha yolunu seç ve töre bilmezlere karşı âlicenap ol..! 
inançla coşan bir kalbin en mümeyyiz vasfıdır. Herkesten nefret ise
ya gönlü şeytana kaptırmışlık veya bir cinnet eseridir. Sen
insanı sev; insanlığa hayran ol..! 
bir kere dahi olsa nefsin hakemliğine düşmemelisin; zira ona göre senden başka herkes mücrim
her fert de talihsizdir. Bu ise
en doğru sözlünün beyanında şahsın helâki demektir. Sen
nefsine karşı oldukça sert
başkalarına karşı da yumuşaklardan yumuşak ol..! 
aynı şeyler
senin de sevilip beğenilmene vesile olabilir. Daima insanca davran ve merhametli ol..! 
halka karşı öyle davranmalısın. O zaman halk içinde Hak’la beraber olur
her iki yalnızlığın vahşetlerinden de kurtulursun… 
gönlünde O’na ayırdığın yer ile; halk katındaki mevkiini de
onlara karşı olan tavırlarınla tartıp değerlendirebilirsin. Hak’tan bir lâhza gafil olma! Ve
“İnsanlar içinde insanlardan bir insan ol..!” 
bunun bir muhakemesizlik ve aklın kılletinden
bir nefse zebun olma ve ruhun zilletinden meydana gelmiş olduğunu bil! Ve hemen
gönlünü hoplatacak
gözünü yaşartacak bir rabbânîye müracaat et..! 
insanlar içinde sevgi ve itibarını korumak için
Hak için sev! Hak için nefret et! Ve
gönlü Hakk’a açık bir insan ol..!
İyileri iyilikleriyle alkışla; inanmış gönüllere karşı mürüvvetli ol; inançsızlara öyle yumuşak yanaş ki
Yolların en renklisinde ve beyanların en çarpıcısıyla göklerle alışverişinde bir Yüce Rehber’in arkasında olduğunu unutma! Unutma ve bu hususların bir tekine bile sahip bulunmayanları düşünüp
Kötülükleri iyilikle sav; görgüsüzce muamelelere aldırış etme! Herkes
Sevgiyi sevip düşmanlığa düşman olmak
Sakınıp
Başkalarını sana sevdiren ve onları senin nazarında sevimli kılan tavır ve davranışlara dikkat et! Unutma ki
Hakk’ın sana karşı muamelesini ölçü kabul edip
Yaratıcı’nın nazarında ne olduğunu
İnanan insanların sana kötülük yapabilecekleri ruhuna iyiden iyiye yerleşmişse
Hâsılı
Möwlana hezretlerinin yanyna bir adam gelip, şeyle diyya :sen nahili adam, hristiyana da gapyny açyan, ynançsyzlara da gujak açyan. sendenem bir musulman bolarmy, diyip agzyna geleni aytya. Möwlana bolsa, gel gardaş men gapym sana da açyk diyya.
söyginin gysga,wagtlayin we maddy esaslaryn dar gursagynda mahkum edilen şu döwürde Möwlana garayişyna biz öran mataç.
talyplar.com - da soygi mowzugynda goyan degishli bir yazgymy barde hem paylashayyn:
soygi, aslynda, bar we hakyky. yone olar
hil-hil. yokarda-da yazylypdyr kopusi
barada.
yshk - ilkinji garayishda ynsanyn garshy
jynsdan bashga bir ynsana bolan duygysy;
soygi - yshk netijesinde shol ynsanlaryn
bir-birleri bn gepleship, dushuniship, bir-
birlerini kabul etmekleri we duygylarynyn
dowam etdirilmegi.
mashgala - shol soygunin netijesinde
gosh birikdirilmegi.
yalan/pany soygi - soyyanleren birinin ya
ikisinin hem gysga wagtlyk duygyny bashdan gecirmekleri
we wagtyn
gecmegi bn unutmagy/unutmaklary;
chyn soygi(maddy, dunyewi) - mashgalany netije beryan
soygi, dowamynda hem bagty.
asyl bolmaly soygi(ruhy, magnawy) - biribar haky ucin,
pygamber haky ucin, ahyret, baky jennet
haky ucin duyulan/edilen soygi. netijesi
hem sheyle bolar, enshallah.
yene-de yazsan yazylar gider welin,
biribardyr pygambere bolan soygi bn
ynsana bolan soygi - bular, elbetde, ayry
duygylar, yone bizin tm-da sssr dowrunde dine ynsana
bolan soygi zerarly, biribara bolan soygi
unutdyryldy ya-da unudyldy diysenem
boljak, yone shuny aytmak isleyarin:
eger biribara we onun resulyna bolan
soygide mert bolsanyz, onda dunyadaki
soygide hem mert bolarsynyz, iki yuzlulik
edip bilmersiniz, biribar soygusinin
dashyndaky biribar gorkusy muna sebap
bolar!
onki dessandyr romanlarda hem yazyan
kim bolsa, onda shonun anyndaky soygi
yazylyar, eger sizem yazan bolsanyz,
onda, elbetde, sizem oz anynyzdaky soygi
baradaky maglumatlar toparyny
yazardynyz!
diymek, onkiler ya dine sheyle pikir
edyardi, ya-da bolmasa, dineje dunya
degishli soygi bolumlerinin cap
edilmegine rugsat berildi.
haladym mowzugy awtorada minnetdar
yene shol linkden degishli bir yazgy, hatda, hadys:
Pygamberimiz (sav) bir gun yanyna
hz. Ali'ni (ra) çagyryar we ikisinin arasynda sheyle gurrun gecyar:
- Ey, Ali, Allahy söyyanmi?
- Hawa!
- Allahyn resulyny söyyanmi?
- Hawa!
- Gyzym Patmany söyyanmi?
- Hawa!
- Hasan we
Huseyini soyyanmi?
- Hawa!
- Ey, Ali, könlun bir, yone söygun dört. Birje könle
munça söyguni nadip sygdyrdyn?
Hz. Ali(r.a) donup galya ve name diyip jogap
berjegini bilmeyar. Son gidip Hz. Patma(r.a.)
bolan wakany gurrun beryar. Hz. Patma
bolsa yokardaky soraglaryn jogabyny sheyle aydyar:
- Ey, Ali, git we kakama ayt:
adam Allahy akly we ruhy bilen soyer;
pygamberimizi yuregi bilen soyer;
yanyoldashyny nebsi bilen soyer;
chagalaryny merhemeti bilen soyer!
Ynha, yokardakylaram gysgaca soygi gornushlerinin mazmuny we dushundirilishi bolmaly.
Bellik1: Mowzuk gowy bolupdyr. Berekellah!
Bellik2: Turkmentug gelip yrsar eger bashga(inlis) dilde 'PS' diyip yazaysam, shonun ucin turkmen dilinde 'Bellik' diyip yazandyryn 🙂
Ahmed, her iki yazgyn hem gowy jogaplar ekeni. Aslynda, birinji gocuren yazgyn turkce bolup, soyga degishli dal-de Allahy ynsanlara tanatmak we soydurmek babatda yaly?! Terjimesini goyan bolsan hasam gowy bolar turkcani yeterlik bilmeyan kopsanly agzadyr myhmanlarymyz ucin!
Ikinji goyan yazgynam bashky mowzukdaka menzesh ekeni, yagny:
- Kim bolsanam tapawudy yok, biz yaradylany Yaradanyndan oturi soyduk. Musulmanam bolsan, mumin hem bolsan, hristiyanam bolsan, johidem bolsan, ateistem bolsan, kapitalistem bolsan, komunist hem bolsan we sh.m ynanclara eye hem bolsan gel! Mun gezek toba edip, mun gezek tobany bozan hem bolsan gel! Size-de gapymyz acyk! - diyen Mowlana hezretlerinin diyenlerini yatladyar.
Shu sozlemlerde bir yagdayy ayratyn bellemekci:
'Bir musulman hokmunde Yslama garshy cykysh edyanleri yigrenip bileris, yone 'yardylany soy Yaradandan oturi' dessury hem bar. Bular bir-birine ters gelyar. Shu yagdayda name etmeli?' diyen sorag yuze cykyp bilyar. Jogaby hem:
yigrenc shahsyn ozune dal-de shahsyn bet pygyllaryna(maksat, niyet) hem-de amallaryna duyulmaly.
Shu sahypada Sylabyn alyp baryan yorelgeleri ucin bu yagday oran yerlikli bolsa gerek...
'iň kämil söýgi maksadyna ýetmedik söýgidir diýen ýaly. Häk men şol söýgilerem pelsepelerinem bir çukurda gömsedim. ' gaharlanypsyn oydyan.. Yone men-a Ezizow bilen ylalashyan.
Doredi onumde gomlaryn beygi,
Yendim men olary yenshi dey gamin,
Belki, myradyna yetmedik soygi
Yeten soygulerden kamildir kamil...
Belki, dogrydyr. Aslynda awtor senem munun bilen bir manyda ylalashyan yaly temandaky yazanlanna seretsen, sebabi manysyz diyen soygin myradyna yetmese myradyna yetenlerden has kamil bolayjak yaly, we asyl myradyna yetmeli, myrat edinmeli soygi sen aytyanyn bolup biler
Mowzuga kiçijek düzediş : ...Söýenimizi tanalyň...
Ata:
eger biribara we onun resulyna bolan soygide mert bolsanyz, onda dunyadaki soygide hem mert bolarsynyz, iki yuzlulik edip bilmersiniz, biribar soygusinin dashyndaky biribar gorkusy muna sebap bolar!dogry !!
+1
G.Ezizowyň goşgylaryny we goşgylarynyň üsti bilen özini çäksiz halaýan. Hormatym gaty uly. Ýöne olam aýratyn bir şahsyýet menem. Ikimiziň deň pikir ýöretmek mejburiýetligimiz ýok birinjiden. Soňam o setirleri ýazan wagty näme pikir ýöredenini hem men biljek däl. Belki jack'yň aýdyşy ýaly Onyň bilen ylalaşýan bolmagymam ahmal. Nämäni aňlatjak bolandygyna giňiräk düşünip bilen wagtym anyk bir zat diýip bilern. Her adamyň aňladyş şekilem kabul ediş şekilem deň bolanok