Modern mistik akymlar (Hermetizm)

Hermetizm, gadymy Müsürden galan bir filosofiki we dini ynançlaryň ýygyndysydyr. Esaslandyryjysy Hermes Trismegistusyň (üç gezek beýik Hermes) ady bilen adlandyrylýar. Hermes barada taryhy çeşmelerde gapma-garşylykly pikirler aýdylan. Greklerde taňry diýp kabul edilen, hristiýanlar üçin bir dana,filosof, käbir çeşmeler bolsa pygamber bolmagy mümkin diýpdirler. Gadymy Müsür dininden galan Hermetika diýp adlandyrylýan ýazgy parçalary esasy taryhy fakt hökmünde kabul edilýär.

Eramyzdan öňki 700-nji ýyllardan soň, Müsüre hemme wagt başga ýurtlar hojaýynçylyk edipdir. Efiopiýa, Parslar, Grekler we Rim Imperiýasy gadymy Müsüre höküm edipdirler. Eramyzyň 2-nji we 3-nji asyrlary arasynda, Hristiýan dininiň çalt ýaýramagy we soňynda Rim Imperiýasynyň resmi dini hökmünde kabul edilişi bilen bilelikde, Müsürliler o döwürdeki Rim Imperiýasyna degişli başga ýurtlardan has gysga wagtyň içinde hristiýanlaşdyrylypdyr.

Gadymy Müsür medeniýetiniň soňky döwürlerinde ýüze çykan “üçlilik” ynanjy bar. Ýagny şu “üç taňry”, ýada “taňrynyň üç ýüzi”, ýada “ata-ogul-ruh” ynanjy. Meseleniň oýlandyryjy tarapy, şol döwürde Müsüre höküm edýän Rim Imperiýasy bilen bilelikde Müsüre gelen hristiýanlyk, gadymy Müsür dininden täsirlendimi, ýogsam her ikisi de başga bir çeşmeden täsirlendigi anyk bilinenok.

Hristiýanlyk, kyn günlerinde arassalygyny saklan bolsada, köşglere girenden soň, öňki arassalygyny saklap bilmedi. Syýasy arenada, köp ýurtlary özüne boýsunduryp bilsede, gidilen ýurtlaryň dinlerinden täsirlendi. Müsürde, hristiýanlygyň, gadymy dinlere garşy basyşynyň netijesinde, gadymy din ýitdi ýöne, arkasynda gizlin, ezoterik akymlar galdy. Hermetizm ynha şu mirasyň eseridir we näçe asyrdan bäri ýaşap gelýär.

Hermetizm “iki-gatly” filosofiki ynanç sistemasydyr, ilkinji dereje, adaty halk üçin umumy ynanç prinsipleri öwredilýär. Ikinji dereje bolsa, diňe saýlananlara derejelerine görä, gitdigiçe ezoterik (gizlin) bilgileriň öwredilmegidir. Bu gizlin bilgiler, we rituallar netijesinde adamyň ruhy dünýäsinde özüni keşbedip, ýokary derejä ýetýändigine ynanylýar. Her bir adamy, potensiýal bir hudaý ýaly görýäler. Munyň sebäbi, gadymy Müsürde Faraonyň, ölenden soň Osirise (Taňrynyň ogly) öwrülendigine ynanylýardy. Hermetizmde, her bir adam belli bir ritual we terbiýeden geçip, şo netijä ýetip biljegine ynanylýar.

Belki bize gülkünç görünýän bu akymlar, modern döwürleriň başlamagy bilen täzeden oýandylar.

Dowamy bar...