Nähili satsagam alarsyňyz. Ölseň öläý.

Salawmaleýkim hormatly agzalar.



Arada pikirlerde şeýle sorag bilen ýüzlendim welin, gaty gowy pikirler geldi bu mesele gozganylmaly diýlen karara geldim. Şu ýerde özüm kiçijek maglumat ýygnadym we siz bilen paýlaşmak isledim. Siziň hem bu barada pikirleriňizi ýazmagyňyzy we bolan wakalary gürrüň bermegiňizi haýyşt edýän.

Asyl meselä gelsek, Türkmenistanda öndürilýän önümleriň köpüsinde, esasan hem iýmit önümlerinde "öndürilen senesi" diýlen formanyň boş goýulýandygy. Ýagny kolbasa, gaýmak, gatyk we ş.m çalt zaýalanýan önümleriň köp böleginde hiçhili öndürilen wagty ýazylmaýar.



Ählisinde diýen ýaly, "ýaramlylyk möhleti" 72 sagat, 24 sagat ýaly ýazylýar, emma haçan öndürilendigi ýazylmaýar. Eger-de çykarylýan kolbasalar 1 ýyllyk saklanyp bilýän bolsa, ýa başga bankada önümler bolsa 1 ýyl, 2 ýyl saklanyp bilinjek, onda hiçhili geň görjek däl. Nähili hem bolsa srogy geçmedik diýip satyn alyp bileris. Emma 72 sagatda zaýalanýan birzadyň öndürilendigine näçe sagat bolmandygyny bilmän satyn almaklyk birhili.



Pikirlerde hem, bu öndürilen wagtyny ýazsalar hem-de ýaramlylyk möhletini ýazsalar köp önümler şol görkezilen sagatdan köp durandygyny bilerler we adamlar satyn almazlar diýip ýazypdyrlar. Öndürýänleriň şeýle pikir bilen edýändikleri hemme kişä hem mälim birzat, iň gowusy srogy geçdi diýlenden srogyny ýazmaly düşünje bilen ýöreýärler. Ýöne bu ýol dogrymyka? Satyn alýan adamlar näme bolsada adam we saglygyna zyýan getirip biljek derejede bir ýalňyşlyk edýän bolmaklary mümkin. Ýa-da türkmen näme iýse siňdirip otyrmyka gök çaý bilen?




Garaz bu mesele boýunça, döwlet edaralarynyň haýsysynyň jogap berýändigini bilmedim. Ýöne TDS (Türkmen Döwlet Standartlary) her önüme sertifkatlaşdyryp ýaramlylyk möhletini çykaryp berýär. Ýagny bir firma gaýmak öndürjek diýse, şol gaýmagyň näçe wagtda zaýalanýandygyny anyklap berýär we şol ýazgy bilen satylýar. Ýöne haçan öndürilendigine kimler jogap berýär we näme üçin bu işlere göz ýumulýarka?



Dogrusy gaty çişirip ýazar ýaly meseleleriň biri hem däldir, onda-da şeýle ýönekeýje zatlara seredilse we halk üçin kontrolda saklanylsa halka peýdaly bolar diýip pikir etdim. Eger bu barada bilýän maglumatyňyz bar bolsa, ýagny şeýle önümden soň saglyga zyýan degen bolsa kime ýüz tutmaly, öndürijä nähili jerime berilýär ýa-da öndürilen wagty ýazylmadyk bolsa nähili çäre görülýär we ş.m maglumatlary paýlaşsaňyz begenerdim. Çünki aramyzda bu ugurda okap we işläp ýören oglanlar, gyzlar hökman bolaýmaly.