Şypaly kasydanyň rowaýaty

Şypaly kasydanyň
rowaýaty

XV asyrda ýaşap geçen
Şerafetdin Buseýri Müsüriň Haka aşyk şahyrlarynyň biridir. Ol ençeme şygyr we
kasydalarynda Resulullahy çeper wasp edip, köňüllerde pygambere söýgi oýaran
şahyrdyr.

Bu beýik Hak aşygy
ömrüniň soňky ýyllarynda ysmaz keseline uçraýar. Bedeniniň ýarysyna erk edip
bilmeýär. Düşekde ýatan halyna sagyndan çepine öwrülip bilmejek derejä ýetýär.
Bu döwürde çeken azaby we gynanjy onuň ýürek yhlasyny artdyrýar, yşgyny
güýçlendirýär.

Başyna düşen bu dert
sebäpli hemişe köňül gözi bilen aglaýan bu Hak aşygy bir gije döwet galamyny
eline alyp, ýürek joşgunyny ýazyp başlaýar. Gözel kapyýalar bilen ýazan
kasydasynda Allahyň Resulynyň hiç bir ynsanda bolmadyk belent häsiýetlerini
çeper suratlandyrýar we şefagat talap edýär.

Aradan esli wagt
geçenden soň, Şerafetdin ýadaýar, galamyny başujyndaky rahlasynyň üstüne
goýýar. Mejalsyz göwresini düşegine oklaýar, derrewem uka gidýär.

Düýşünde uzaklardan
ýylgyryp duran Allahyň Resuly:

- Şerafetdin, ýazan
kasydaňy oka bakaly, diňläliň - diýýär. Şerafetdin kasydany okap başlaýar.
Hoşaldygy ýüzünden belli bolan Resulullah kasyda tamamlanan badyna mübärek eli
bilen Şerafetdiniň ysmaz bolan synasyny sypaýar. “Allah seni bu dertden halas
eýlesin” diýip, gözden ýitýär.

Daňa ýakyn gözlerini
açan Şerafetdin Buseýri, ýene gamgyn halda ertir azanyny diňleýärkä, sagalandygyny
duýýar, haýran galýar. Ilki ynanyp bilmeýär, soňra gaýta-gaýta özüne seredýär.
Aýagyny hereket etdirýär. Ýorgany üstünden serpip, ör turýar. Gowulaşandygyna
göz ýetirýär. Bar keselinden saplanýar.

Begenjine näme etjegini
bilmeýän Hak aşygy derrew täret kylyp, mesjide tarap ýola düşýär. Ýöremegi
küýsän köçelerinden haýdap barýarka, ýolda şol döwrüň belli alymy Şyh Ebur’Rejä
duşýar. Iki beýik ynsanyň arasynda şeýle söhbetdeşlik bolýar:

- Geçdigi bolsun,
Şerafetdin, şol kasydaňy oka bakaly, biz hem diňläli.

- Haýsy kasydany?

- Näme bilmedik bolýaň,
bizi ýat adam hasap etme, şu gije Resulullaha okan kasydaňy bize-de okap beräý.

Şerafetdin derhal şol
kasydany okaýar, ýöne başynda bir ýeri egsik goýany üçin, ony Ebur’Reja
tamamlaýar.

Yslam edebiýatynda “Kasydaýy
Bür’e” ýa-da halk dilinde “Kasydaýy Bürde” ady bilen meşhur bolan we ony ýazan
adamyň şypa tapmagyna sebäp bolan bu kasyda 
bagyşlap arapça, türkçe we farsça 
şerhler ýazylypdyr. Biz hem onuň manysyny hormatly okyjylarymyza
hödürleýäris. Size-de Allahym Pygamberimiziň şefagatyny nesib etdirsin! Amin!