Ýaranjaňlyk keseliniň($tangist) simptomlary we keselden goranmagyñ çäreleri.
- Keselli başyny belent
tutup, dik ýöräp
bilenok. Ol mydama
epilmäge, bükülmäge,
özünden wezipesi
ulynyň öňünde
asgyrmaga,
üsgürmäge we
beýleki boýunegijilikli
tebigy, ýöne mojuk
sesleri çykarmaga
taýyn bolýar. - Bu kesel ýokuşan
hassa adamlary
ýaşyna, akyl-
paýhasyna, halkyň
öňünde bitiren
hyzmatyna görä däl-
de, eýse diňe onuň
wezipesine görä
tapawutlandyryp
bilýär. Keselli mertlik,
edermenlik, batyrlyk
diýen ýaly gylyk-
häsiýetleri
saýgrmakdan
mahrum bolýar. - Ýaranjaňlyk keseli
degen adam, wezipesi
uly bolsa, hatda
özünden ýaşkiçä-de
”agam”, ”agasy” ýa-
da ”ýaşuly” diýip
ýüzlenýär, onuň
öňünde ýaýaplaýar,
ýallaklaýar,
sandyraýar, it kimin
”guýruk bulaýar”. - Keselli özünden
wezipesi ulynyň
islendik buýrugyny
ýerine ýetirmäge
taýyn bolýar. Ol
wezipeliniň
ýalňyşyna ýalňyş
diýmäge düýbünden
ukypsyz bolýar,
ýagny muňa onuň
bogny ysanok. - Başlyklary, wezipelini
görende, ýaranjaň
özüniň erkekdigini
düýbünden unudýar,
ony der basýar, dili
tutulýar, aljyraýar,
özüni ýitirýär,
elewreýär, iki, üç, ýedi
bükülýär, balagy
sypýar. - Keselli mydama
agzyny ýumup
gezýär, agzyny açsa-
da, derrew başlyklary
öwüp başlaýar. - Kesel güýçlenip,
ýetjek derejesine
ýetende hassa,
adatça, şu başlyk
bolmasa, biziň
edaramyz, etrabymyz,
welaýatymyz,
Türkmenistan ýaşap
bilmez, dargar,
ýykylar, pytrar diýen
ýaly bimany zatlary
samprap başlaýar. - Döredijilik
adamlarynda bu
keseliň ötüşen ýokary
derejesi romantik
görnüşde-de
alamatlanyp biler.
Meselem, bu keseliň
gurbany bolan
döredijilik
intelligensiýasynyň
wekilleri aýaldygyna-
erkekdigine
garamazdan, ýurduň
ýolbaşçylaryna öz iň
inçe, iň pynhan
duýgularyny
hödürlemäge
başlaýarlar. Keselli
ýazyjy bolsa,
prezidenti öwüp,
goşgy-gazal, proza
eserlerini ýazýar,
žurnalist bolsa,
makalalary (adatça,
tapgyrlaýyn
makalalary!) eňterýär,
hudožnik bolsa, gije-
gündiz prezidentiň
portretlerini
döredýär, heýkeltaraş
bolsa, ol keselli ýolda
ýatan her bir gödeňsi
daşda prezidentiň
şekilini görýär,
islendik daşyň içinden
prezidentiň keşbini
gözleýär, tapmasa-da,
şol daşy, gipsi,
sementi prezidente
meňzetjek bolup
dyrjaşýar. Kinoçylar
prezident hakda dürli
filmleri surata
düşürip, at ýitirseler,
jaranjaň
kompozitorlar
prezident hakda saz
ýazyp, öz zehinleridir
abraýlaryny,
aýdymçylar bolsa, iň
ýokary başlyk hakda
iň ýokary perdeden
aýdyma zowladyp, öz
seslerini ýitirýärler. - Ýaranjaňlyk keseliniň
has agyr görnüşine
uçranlar arak ýa
şerab-a beýle-de
dursun, hatda bir
owurt suw içselerem,
ony prezidentiň
saglygyna
göterýärler. - Keselliler başlyklara,
wezipelilere ýallaklap,
olaryň öňünde ýedi
epilýärler, emma
özünden ejizleri
görenlerinde,
ekezlenip, syrtlaryny
gabardýarlar. Hut
şunuň özi hem bu
keseliň ozal-ebedinde
dişleri zäherli mergi
keselini göteriji çöl
alakalaryndan
gaýdandygyny
görkezýär.
Keselden
goranmagyň
çäreleri
Siz ýokarda agzalan
simptomlar, ýagny
türküläp aýdanyňda,
alamatlar boýunça
ýaranjaňlyk keseli
degenleri tanap we
olardan özüňizidir bala-
çagalaryňyzy gorap
bilersiňiz.
Ýaranjaňlyk keselinden
goranmak üçin
profilaktiki çäreleri
görmek örän möhüm
bolup durýar. Munuň
üçin kesellilerden daşda
durup, gowy howadan
köpräk dem almak,
şeýle-de käbir beýleki
ätiýaçlyk çärelerini
görmek hökmanydyr. Bu
ugurda beýik ahlakly
adamlaryň
durmuşlaryny
öwrenmek,
ýaranjaňlykdan hem
ýaranjaňlardan hatda
garaňky Orta syrlarda-da
özlerini gorap bilen
klassyklaryň eserlerini,
ilkinji nobatda-da beýik
Magtymgulynyň
goşgularyny, ”Görogly”
eposyny, satirik şahyr
Keminäniň, hanlary däl-
de, gelin-gyzlaryň
gözelligini wasp eden
Mollanepesiň, serkerde
şahyr Seýdiniň, watançy
Zeliliniň eserlerini öwran-
öwran okamak maslahat
berilýär. Aýratynam
Mollanepesiň ”Ner
gezgin” atly goşgusyny
gaýtalap okamak
agzalan howply we
kümsük keselden
goranmagyň degerli
çäresi bolup biler.
Mundan başga-da
adamlar öz saglygyny
gorap saklamak üçin
gahrymançylygy,
mertligi, hakyky
dostlugy, çyn söýgini
wasp edýän türkmen
halk aýdym-sazlaryny
yzygiderli diňlemeli we
degerli profilaktiki
çäreleriň biri hökmünde
öz maşgalasyna,
çagajyklaryna şol belent
sungat eserlerini
diňletmeli.
Iň esasy zat hem, bu
keseliň, her niçik-de
bolsa, türkmenlere
mahsus kesel däldigini
we ony agyr durmuşyň
döredendigini, dogrusy
onuň diňe halys garyp,
yzagalak ýurtlarda
duşýan ýokanç
keseldigini, ýurduň
ykdysadyýeti,
adamlaryň sosial durmuş
derejesi düzeldigiçe, bu
keseliň dura-bara azalyp,
soňra asla ýok bolup
gitjekdigini hiç haçan
ýatdan çykarmaly däl!
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 24/24 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 1 awgust 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 24
onda biziňkileň köpsi bu kesel bilen kesellapdirler eýýäm😆
Kechetelpek bolmaly yalnsyhmasam 😊