Türkmen-türk mekdepleri näme üçin ”ýöriteleşdirildi”?

TmSouljaboy· · 1 357 gezek okaldy· halanan: 19ertir.com

Türkmenistan garaşsyzlygyna

eýe bolandan soň, ýurduň

paýtagtynda we her

welaýatynda türkmen-türk

mekdepleri açylypdy. Olaryň

sany 15 çemesidi. Şol mekdepler

bilen bir hatarda 1994-nji ýylda

Aşgabatda Halkara Türkmen-Türk

Uniwersiteti hem işläp başlapdy.

Başlangyç we orta bilim berýän

we il arasynda ”türk mekdepleri”

ady bilen tanalan bu okuw

jaýlary soňky bir ýylyň

dowamynda ”ýöriteleşdirilen

orta mekdeplere” öwrüldi. Olarda

bilim berýän türkiýeli

mugallymlar bolsa bu ýerdäki

işlerini bes etmeli boldular.

Bu okuw jaýlarynyň

administratiw, okuw prosesine

degişli işleriniň hemmesine diýen

ýaly ”Başkent” bilim merkezi

gözegçilik edýärdi. Bu merkez

Türkmenistanda iş alyp barýan

türk işewürleri tarapyndan

döredilipdi.

Başgaça aýdylanda, türkmen

hökümeti tarapyndan täze

gelnen karardan ozal şol

mekdepler Türkmenistanyň Bilim

ministrliginiň garamagynda

bolsa-da, bu okuw jaýlarynda

berilýän bilime we terbiýä

”Başkent” bilim merkeziniň uly

täsiri bardy.

Hormaty uly bolsa-da...

Ýerli çeşmeleriň berýän

maglumatyna görä, ilatyň

arasynda türkmen-türk

mekdepleriniň, uniwersitetiniň

berýän bilimi, umuman, bu okuw

jaýlarynyň abraýy ýurduň

beýleki okuw jaýlary bilen

deňeşdirilende telim esse

ýokarydy.

Ýöne, Türkmenistadan

gowuşýan habarlara görä, soňky

bir näçe ýylyň içinde bu okuw

jaýlaryna garşy edilýän basyşlar

artdyrylyp, olaryň türkiýeli

ýolbaşçylary Türkmenistanyň

raýatlary bilen çalşyrylypdyr,

okuw programmalaryna

üýtgeşmeler girizilipdir.

Türkmenistanda işlän ençeme

türk mugallymlary we

professorlary bilen ýakyn

gatnaşykda bolan,

Türkmenistanyň ýazyjylar

fondunyň ozalky başlygy,

aşgabatly ýazyjy Amanmyrat

Bugaýew şol mekdepler öz

formasyny saklap galsa-da, edil

häzirki döwürde öz mazmunyny

ýitirendigini aýdýar:

—Türk mekdeplerinde,

uniwersitetinde işleýän dünýä

derejesinde taýýarlykly, bilimli

türk mugallymlary kem-kemden

işden gyrakladylýarlar. Olar

köpçülikleýin ýa ýekeleýin

häsiýetde Türkmenistandan

göçüp gidýärler. Türk

mekdepleri, uniwersitetleri

saklanyp galsa-da, bu öz-

özünden eýýäm olaryň

ýapylandygyny aňladýar.

”Ýöriteleşdirilmegiň” sebäbi

Eýsem ýurtda türkmen-türk

mekdepleriniň, uniwersitetiniň

berýän bilimine, goýberýän

uçurymlaryna bolan garaýşyň

gowudygyna garamazdan,

türkmen hökümetiniň bu okuw

jaýlary babatynda alyp barýan

syýasatyna nähili düşünmeli?

Käbir habar beriş serişdeleri

hökümetiň bu kararyny türk

okuw jaýlarynyň bilim bilen

birlikde käbir dini

gymmatlyklary, pan-turkizm ýaly

pikir akymyny ornaşdyrmaga

meşgul bolandygy bilen

baglanyşdyrýarlar.

Emma aşgabatly ýazyjy

Amanmyrat Bugaýew bu pikir

bilen ylalaşman, beýle

gürrüňleriň ýöritedigini, azat-

erkin pikirli mugallymlary

ýurtdan çykarmak üçin

edilýändigini öňe sürýär:

—Bu kimdir biriniň döwlet

syýasatyny mahabatlandyrjak

bolup ýa-da Türkiýeden gelýän

mugallymlaryň abraýyna şek

ýetirjek bolup edýän gürrüňi. Bu

bolmalasyndan has köp çişirilýär.

Dogry, dini düşündirýärler, ýöne

”sen dindar bol! Sen diniň

”pylan” akymyna git!” diýip, hiç

bir mugallymyň aýdandygyndan

meniň habarym ýok.

”Edepli, entek dinçi däl”

Bişkekdäki ”Maýnas” atly

gyrgyz-türk uniwersitetiniň

ozalky talyby Kubat

Gyrgyzystanda hem türk okuw

jaýlaryndan uçurym bolanlaryň

dine has meýilli bolýandygy

baradaky pikir ýöretme

tendensiýasynyň bardygyny

gürrüň berýär. Ýöne, Kubatyň

nygtamagyna görä, eger-de bir

okuw jaýyndan beýlekilere görä

has edepli, bilimli adam çykýan

bolsa, bu olaryň aşa dinçidini

aňlatmaýar.

1999-njy ýylda özbek hökümeti

hem Daşkentdäki özbek-türk

mekdeplerini dolulygyna

ýapypdy. Özbegistandaky

”Demokratiýa inisatiwalary”

toparynyň direktoryIskender

Hudaýbergenow şular ýaly

ýokary derejede bilim berýän

daşary ýurt okuw jaýlarynyň

işine päsgelçilik giň

dünýägaraýyşly, ”agy-garadan”

saýgaryp bilýän nesliň kemala

gelmezligi üçin döredilýär diýip,

pikir edýär.

—Özbegistan we Türkmenistan

maglumatlary çäklendirmäge,

maglumatlary aýan etmezlige

synanyşýar. Ýöne olaryň bu

tagallasynda näderejede üstünlik

gazanýandygy welin sorag

astynda. Internetiň aşa ýaýran

häzirki döwründe informasiýany

gizläp saklamak juda kyn.

Türkmenistanyň her

welaýatynda türkmen-türk

mekdepleriniň ikisi bardy.

Aşgabat şäherinde olaryň üçüsi

bolup, häzir biri galdy.

Ýöriteleşdirilen orta mekdepleriň

hataryna paýtagt Aşgabadyň

Turgut Ozal adyndaky türkmen-

türk mekdebi girmeýär.

”Ýöriteleşdirilen orta mekdep”

statusy diýmek – bu mekdepleriň

açylmagyna, olaryň häzire çenli

alyp baran işine gözegçilik eden

”Başkent” bilim merkeziniň şol

mekdeplere bolan täsiriniň

azaldylmagy diýmekdir.

Bu kararyň agzalýan

mekdepleriň berýän biliminiň

hiline, ýurduň bilim pudagyna

we ýaş nesliň geljegine nähili

täsir ýetirjegi häzirlikçe sorag

bolmagynda galýar.

Çe$me: www.azathabar.mobi

Arhiwiň ýagdaýy

● Doly tekst

● 51/51 teswir saklanypdyr

Ýazylan saýty: ertir.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 30 iýul 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗

Teswirler 51

guychlini alanokdy diyen bolupdyrlar.. Belli bir kontenjana cenli yogsamam synag bilen alynyar. Beyleki bolegem, pul bilen alynan bolegem para dal, kommercheski diyleni bolyyar. Islan adam oz elleri bn razy bolup golchekip berilyyardi pullar. Juba urmashak diyilenzat shol okuw jaylarynda bolmajak zat.. Muny dine men dal.. Hemme bilyar. Olaryng syyasy bir maksabar bolan bolsady, eyyam bir yerlerden cykardy. Birileri agzyndan gacyryp goyardy.. .......... ay.. Her molla oz bilenini okar diyilishi....

Aslynda dashyndan mekdep bolmasa gou, öz mekdebin gou bilim bermeli

Azathabar turkmen turk mekdeplerinin tarapdarymy ? 😆 yada yene hokümedin bir garasyny gözlap tarap saylayarmy ?  

adamlar bıderek dowletı garalap oturman. Bellı sebabı bardyr yapılandır. Hic kımem meslık ucın yapan daldır. Beydıp barde davalasıp durcagınıza, dasary yurda okamana bılım almana gıdenler. Dıne dasardan gygyrmagy basaryanız. Hemmanız diyen yalı egeoıst. Dine ozünızi dusunyanız. Name ucın watanıza dolanıp gelıp barde ıs edenzok. Dıysenıze aylık aza how. Ahow dowlet sanana gazi togu suwu mugt berya. Iyjegını gazan boldudaray. Gowu zat gıdıp gowja bılım owrenyanız. Ynne watanıma peyda getıreyın dıyana goremek. Gelın oz watanıza. Okadın bılım berın. Islan tehnalogıyanı odurıo. Taze taze sırketler acın. Ay karoce dasardan oz halkınızı masgaralap oturman, oz halkınıza dokangp gelıp ıs edın. Wessalam

Hakykaty kabul etmezlik YNSAPSYZLYK bolar.  Hakykatdan hem =Bedew=däki 95% dükanlary türkler ýöredýärdi,indi söwdany türklerden öwrenen türkmen yigitlerimiz ýöredýär, öň  komunizmiň =parasyz= döwri türkmenler =montana- jinsi geýse armany yokdy, yöne welin,jygyllykda ýekeje =montana= satyp durka tutulaýsa bir-ki ýyl göz tussagy garaşýardy(eger tanyşy  güýçli bolmasa), indi Hudaýa şükür türkler bilen tükmenler jinsini özleri tikip,Yewropa jinsi satýar, öň tanyş görüp ýa-da iki-üç esse bahasyna alyp zordan =jiguli, GAZ-24= münýän Türkmen aga, indi Toýota, Mersedes münýär,öň orsça koropka jaý ýasap bilýän türkmen indi =tureskiý ştukatur= edip Yewrostandart remont we binalary gurup bilýär, restoran hyzmaty, nahar-salatlar ýene,ýene......özüňize belli zatlar. 

Hawwa diňe gowy zatlar däl , ýaramaz zatlar hem hökman gelendir. Bu ähli ýerde şeýle. Adamlaryň içinde perişde ýalysy hem bar, şeýtan ýalysy hem. Eger özüň ökde bolmasaň, hökman bir Ylymly ökdeden öwrenmeli bolýar.

Türk mekdeplerine gezek gelende bolsa, bir zawody biljek, tanajak bolsaň, ýa-da bir agajyň nähilidigini biljek bolsaň onuň harydyny ýa-da görüp, miwesini iýip barlap baha bermeli. Türk-türkmen mekdebiniň ýagdaýyny hem ondan çykan üçyrymlara seredip ( süri agsaksyz bolmaz, miwe çüýrüksiz diýlenini unutman) baha berilse ýalňyş bolmaz diýip pikir edýärin.

Hakykaty kabul etmezlik ADALATSYZLYK we YNSAPSYZLYK bolar.

bet yazypsynyz fakir aga,minnetdar

bet yazypsynyz fakir aga,minnetdar

Ýapylany gowy boldy. Gerekdäl olar ýaly ''beýin ýuwujylar''. Hökümet şona oññardaý.

Hmmm, yapylanyna bir zat diyip biljek däl. Yöne türkmenlerin özleri hususy bilim şereketi döretjek bolanda rugsat berilmedi. Ine bu yerine nähili düşünmeli? Ay bolya, goy türkler beynisini yuwdy diyeli (yuwunmak, arassa bolmak gowy zat) 🙂 yöne näme maksar bilen hususy bilim şereketine rugsat bermediler? Baş ideologumyz Hramow nämetjek bolya?


bilimde hususylyk edil hazir dorese gowy dal. bilim bermek umuman dowletin ishi bolsa gowy. beyle diyjek bolsan turklerin name uchin hususy edenligem dushnukli. ykdysady tarapdan tmdaky 600 gowrak firmalaryn bahbidine turk mekdepler. ondan bashga-da hasaplar bar. shol sebapden hususy pususy diyip bahana gozlemeli dal.

hususy bilim ojaklary achylmaly men pikirimche...meselem:baskent kurs merkezi yaly


hususy bilim ojaklary ykdysadyyetdaki onumchiligin koprak bolegini hususylar eyelese dorap biler. yogsam para bn diplom aljaklar kopelermika diyyan.


tmnyn dowlet bilim sistemasy kamilleshmeli esasy zat.

turk mekdep baska turk firma basga... Garysdyrman gayrat edip. Pisik yetip bilmedik etine pOrsy diyer eken . Barde hokumedi garalamaylyn. Turkmen halky MES yASAYA dIYSEK DOGRY mYKA DIYAN SEYLEMI-.--

Bir tarapdan käbir agzalary goldaýan döwleti garalamagyň geregi ýok, sebäbi ol eýäm gara, ýöne üstünden reňk çalyp oňaýmaşaň, koroçe biz ýarym ýyl şol mekdebe öz ylymyz bn taýynladyk, şol passan 100 bilýän köp soraglara jogap berenine ýöne her ýere 100 adama bar eken, onsoň (aý näme menem bir halkyň `bölegidä), bar zat para bitýämiş, gyzyklandym, bir ara çykdy, 5000 dolor berseň bitýä şol dp, dogrymy aýtsam, 500 dolloram däl how 5000 müň, baram bolsa berjekdäl diýdim, içimden koneşna 🙂, Indi Döwlet şikarno ýaşaýar, oňa zat degip bolmoza, kimiň oslygy ýyly ýerden çyksa gowy dp ýörmeli däl how, gönşyň ýagdaýam oňat bolmaly, bolmoso, Goňşyň aç bolso, arkaýn ýatyp bolmoz diýen nakyla bararsyň, esasy maksadym düňderlip barýan gazany, ýerine goýmok, ol näme, şeýle durmuş bize rahatlyk berýä dälmi, meniň teterime, näme bolso şol bolsyn, şu wagyt köçeden geçirenoklor, aýnaňam açdyranoklar, howadan dem almagy gadagan etmeseler bolýar, kim bilýä oloma daşda däl, bärde weli bolmogyň geregi ýok hemme zat ýönekeý logika bn düşünip bolýar, men häzir edil emmigrantlar ýaly, hiç hili hak-hukugyň ýok, tolko tanyş, agaň,daýyň,daýzaň bolony şol, näme üçin men köçede,garaşsyz döwletde egnim gysyp gezmeli, haçana çenli biznesde kryşywanýa edip gezmeli, o taýda jaý gurmaly däl,butaýda gurmaly däl, nirde gurmaly jaýy,HIÇ ýerde, bar pasportyňy alda türklere git, amerika,ýewropa git, bärde bolonok, biri bara gan(ly)don gezip ýör dp, senem müzzerip gezmeli, SSSR-iň hökümedine we häkimedine, (d)ikdir dp bilýän halkymyz, näme üçin öz ATA mekanymda, ATAM meni depeleýär, ENEMEM meni basgylaýar, men Çagada ulalmala !

hokumet hat etya, turklering maksady bilim bermek dälde, turk dilini dunya yaymak. Saytda goryansingiz . Takim, olsun, awet, tamam, we saytda achylyan türk dilli temalar. Ana netijesi. Özbekler yoguna ýandy,

oglan:onda orslaram kowaylymy?orsca gepleyanler yokmy bizde?da,net,gde?kstati,izvinite,davay,futbolka,loshka,cashka i t.d..sanap otyrsam sanabermeli...kartoshka,pomidor

menem yazmajak boldum yaman uzaga chekdi mung yzy. Turk mekdeplen asyl niyetina bilemok, bilesimem gelenok. yeke bilyan zadym bilimli yashlary yetishdiryar, terbiyeli, yamany-gowyny saygaryp bilyan, ulyny sylayan, oz watanyna wepaly geljegi arassa. Onson mana tapawudy yok turkler oz yurduny soydurjek bolsun bolmasyn. dilini yayratsyn yayratmasyn. Islam dinini owretsin owretmesin. Name in yamany bolsa, ak sakally molla bolarsyngda. gutaran alkash bolmakdan-a gowydyr. i name 1 dil artykmach bilersin minimum. Men aytjak bolyanym turkler oz basharmayan zadymuzy edip berip otyrka sholary gaytam gowy edip ullanmaly. Sholar yaly mekdeplen turkmen versiyasyny achyp bashlayanchak bar bilimlerini terbiyelerini sagmaly. ay garaz dostlar bu men shahsy pikirim. men ozum turkmen-turkde okadym. yone mollada bolmadym, turklerem kan halap baramok. turk dilinem yatdan chykardym ana uje.

turk mekdeplen syyasy pikir taydan islamist edip yetishdirya shon uchin yapylany gowy boldy. olar turkmenistana para almana gelipdir diysek yalnysh bolmagy mumkin. yone olar turkmenlerin tejribesizliginden peydalandylar we turgut ozal dowrunde turkiyanin dunya acylmak palitikasynyn netijesinde dunyanin her yerine jemagat bolup yayradylar. fethullah bu mekdeplerin anyrsynda duran adamdyr. olara para almagy esasy biz owredendiris sebabi turkmenlerin arasynda perishdani hem azdyryp para berjek adamlar bar. hoja hojan ezrayyl bilen dushunishjek bolshy yaly bir zat. hemme zady oz aramyzda diyip chozesi gelyar.

bu fethullah pikiri halk uchin gowumyka. dini taydan ozune garashly edyan bu jemagat pikiri uzagyndan yurt uchin gowy zat daldir. edil shonun yaly amerikan, ors, nemes jemagatlary hem gelse yurda zyyanly bolar. shon uchin milletin in zehinli chagalaryny saylap ony dashary yurtly bir dini jemagatyn eline tabshyrmak milli katastrofany tayyarlamakdyr. shol katastrofany hazirki yashuly duruzjak bolyar. eger turkler chyndanam bilim beresleri gelse turkmenleri sheyle gowy goryan bolsalar onda turkmen okuwchylara stipendiya berip bilerler. turkiyede munlerche turkmen okuwcha okuw uchin pul gerek stipendiya gerek. eger shol turkler turkmenleri beyle gowy goryan bolsa hususy puly bilen okayan turkmen talybyna turkiyede 50 dollar stipendiya berip biler. yone yanyndada namaz okamaly diyip shert goysa, onda pul bilen ozune bendi etjek bolyar diymekdir.

oz milli mekdeplerimizde zehinli nesli yetishdirip bolarmy. bolar. gachyp gitjek yerimiz yok. yone bilim her bir mashgalada bashlayar. bilim dine mekdepde dalde, chaganyn howesindedir. chagada bilime howes doredip bilsen sahelche yol gorkezsen durmushda ozi alyp chykar. shonun uchin bilim turk mekdebe bagly daldir. eger sen yurdun in zehinli chagalaryny saylap orsa tabshyrsanam shol chagalar okde bolar, araba tabshyrsan hem sebabi ol chagalar eyyam mashgalada okuwa howesli edip yetishdirilen. yurdun bilimi uchin 13 sany jemagat mekdebine zar bolsak onda biz ozumize yurt hem diymalin. biz onda oyunjak yurt oyunjak dowlet. hakyky dowlet gurjak bolsan oz bilim modelini ishlap duzmeli.

Konserwator:
Hmmm, yapylanyna bir zat diyip biljek däl. Yöne türkmenlerin özleri hususy bilim şereketi döretjek bolanda rugsat berilmedi. Ine bu yerine nähili düşünmeli? Ay bolya, goy türkler beynisini yuwdy diyeli (yuwunmak, arassa bolmak gowy zat) 🙂 yöne näme maksar bilen hususy bilim şereketine rugsat bermediler? Baş ideologumyz Hramow nämetjek bolya?

zachumarit etyar bizi