Ýetim gyz (türkmen halk ertekisi)

Onda ol gyz pagtalaryny
görkezip:

— Ynha, şu giden pagtalary çigitläp
getir — diýip, öweý enem maňa tabşyryp goý­berdi. Indem men muny çigitläp gu­tar­jak
gümanym ýok. Gutarman barsamam, öldür ýaly ýenjer. Şonuň üçinem, näderimi
bilmän aglap otu­ryn — diýipdir.

Onda ýaňky garry aýal:

— Wah, balam, şonuň üçin
dagam bir ag­lar­­lar oturarlarmy, hol sygryňa berseň, pag­tasyny bir ýana,
çigidini bir ýaňa edip der­­rew­jik çykaryp berer. Ynanmasaň, ber-de gö­räý! — diýip­dir.

Ýetimje gyzam: «Bolýar,
hany göreýin» di­ýip, pagtalary­nyň hemmesini sygrynyň öňü­­ne döküpdir welin,
ol pagtasyny bir ýana, çi­gidini bir ýana edişdirip çykaryp berdi diý­ýär.
Ýetim gyz muňa gaty begenip, garry aýala köp «Taňry­ýal­ka­syn» aýdyp, öýlerine
gaý­dypdyr. Gelibem:

— Ynha, çigitledim —
diýip, öweý enesi­niň öňüne döküp­dir. Öweý enesi haýranlar ga­lyp, onuň syryna hiç düşünip bil­mändir.
Onsoň: «Muny nädip horlap bilerkäm?!» di­ýip, uzak pi­kir edipdir-de, künji
bilen go­wur­gany gatym-garym edip, ýetim gyza berip aýdypdyr:

— Ertir sygyr bakmaga
gideniňde, şula­ry hem biri-birlerinden saýlaşdyryp ge­tir — diýip tabşyrypdyr.

Ol gyz ýene-de gara
daňdandan sygryny idip, meýdana gi­dip­dir. Baryp sygryny ota goýberip, künji
bilen gowurgany bi­ri-bi­rin­den saýlamaga başlapdyr. Görse, hiç gu­ta­­rar ýaly däl
diýýär. Onsoň ol ýene-de ag­lamaga başlapdyr. Hem aglaýar, hem saýlaýar — diýýär.

Şeýdip otyrka, ýene-de
häki garry aýal ge­lip:

— Gyzym, indi näme üçin
aglaýarsyň? — di­ýip sorapdyr. Gyz görgüli ýagdaýyny bol­şy ýaly edip aýdýar
welin, garry aýal:

— Wah gyzym, şoň üçin
dagyn aglar otu­rarlarmy? Iň go­wu­sy, pagtany edişiň ýaly, künjüli gowurgaňam
beräý sygryňa. Syg­ryň olaram saýlap berer diýipdir. Gyzam be­ge­nip, durşuna
sygryna berýär welin, diýşi ýaly, künjüni bir ýana, gowurgany hem birýana edip,
saýlaşdyryp berýär.

Onsoň gyz begenip, ýene
öýlerine gaýdýar. Öweý enesi mu­ňa-da haýran galyp näderini bil­meýär.

Şol günleriň birinde
ýurduň patyşasy uly toý tutup, oňa ähli ili çagyranmyş. Gy­zyň öweý enesi hem öz gyzyny alyp toýa gid­ýär,
öweý gyzyny bolsa ýene-de sygyr
bakmaga iberýär. Gy­za meýdanda ýene şol garry aýal duşup, oňa her dürli şahandaz lybaslary
geýdirip, bezäp-besläp:

¾ Senem toýa git, özem diňe törde otur. Her gezek
nahar çekilende seniň öweý eneň gapyda durandyr, şol ilki datsyn, ondan soň
özüň iý — diýip, ugradyp goýberýär.
Gy­zam şahan­daz egin-eşikleriň
içinde owa­dan şa gyzy bo­lup, toýa barýar. Baranda muny hor­mat bilen gar­şylap, töre
geçirýärler. Onsoň nahar çe­ki­lip başlanýar. Her gezek na­har getirilende gyz:

— Hol, gapyda oturan aýala duzuny dady­ryň
— diýip, şol dadandan soň, özi iýýär­miş.

Onsoň toý sowulandan soň,
turup gaýdýar. Ýolda howuz­dan suw içjek bolanda onuň bir taý köwşi howza
gaçaýýar, özem ol köwüş gy­zyldan, garrynyň geýdiren köwşi eken. Gyz şeý­dip,
köwşüni galdyryp gidiberýär.

Günleriň bir güni ýaňky
köwşüň ýiten ta­ýy­ny patyşanyň ogly tapaýýar. Ol: «Şu kö­wüş kimiň aýagyna
bolsa, men şoňa öýlen­jek» diýýär. Onsoň oba-oba aýlanyp, köwşi gyzla­ryň aýa­gyna
ölçäp görýär welin, hiç kimiň aýagyna laýyk bolanok diý­ýär.

Häki öweý ene bolsa,
göwnüne güman gi­dip, «Birden maň­laýygara bu köwüş laýyk bo­laý­­ma­syn»
diýip, gyzlygyny bir tamdyra salyp gizlänmişin, munam biri görüpdir. Onsoň paty­şanyň
adamlary:

— Indi köwşi ölçemäge
başga gyz galma­dy­­myka? — diýip, soranlarynda ýaňky adam:

— Pylan ýerdäki tamdyryň içinde bir
ýetim gyz galdy — diýip, olara aýdýar hem gör­kezýär. Onsoň olaram baryp, köwşi
ol gyzyň aýagyna deňäp görseler, şoňa şapy­la­şyp dur diýýär.

Onsoň uly toý tutup, bu
ýetim gyzy pa­ty­şa­nyň ogluna alyp beripdirler. Toý kyrk gije-gündize çekipdir.


Toýdan soň ýetim gyz özüne ýagşylyk eden garry kempiri köşge, öz ýanyna
alypdyr. Ony öz enesi ýaly söýüpdir.

Bu türkmenleň Zoluşkasymaý

Multigem bar shu ertekinin👍

hmm, gaty gyzykly eken. Sag bolun!

Gowja erteki.👍

Zoluşka-da garaz.

Zoluskaa:-)

Бетинден эртеки экен