Akylly gelin (türkmen halk ertekisi)

Ana, onsoň toýuň sähedi
bellenilip, gelna­ly­jylar gelin
getir­mä­ge gidýärler. Baryp, gelni altyndan paýtuna mün­dü­rip, alyp gaýd­­ýarlar.

Ýolda gelýärkäler, öňlerinden bir
ýaşuly, ak­sakgal adam çy­kyp:

— Şu toýuň eýesi kim? — diýip
soraýar. On­da ýedi do­ga­nyň ulusy:

— Nädersiň ýaşuly, toýuň eýes-ä
mendirin — diýýär.

Ýaşuly:

— Sen bolsaň, alyp gelýän
gelniňize bir sowal berjek, rug­sat etseňiz — diýýär.

Ol bir ýagşyzadadyr öýdüp:

— Soraberiň — diýýär. Ýaňky
ýaşulam al­tyn paýtunyň içinde oturan gelniň ýanyna baryp, şeýle sowal berýär:

— Aý, gelin, şu dünýede kemiň
barmy?

Onda gelin:

— Şu oturşymda kemim ýok welin,
ýöne gel­jekde nä­me boljak ony bilemok — diýip jo­gap beren.

Mundan soň ýaňky goja toý
eýesiniň ýanyna baryp:

— Altyn paýtuna mynasyp gelin
edinip­si­ňiz, gutly bol­sun! Ol şu günki, şu wagt­ky­sy­ny pikir etmän, şu gün
bilen ýaşaman, er­tir­kisini, geljegini hem oýlanýar ekeni — di­ýip,
allaýarlaşyp,
gelnalyjyny ugra­dyp goý­ber­ýär.

Gelnaljylar gelip, uly toý
tutulyp, iň kiçi dogany hem my­ra­dyna ýetýär. Emma bula­ryň döwletine, akylly-huşly hem gözel ge­lin­lerine
gözi gidýän tapylýar. «Dünýäde di­ňe özüm döwran sürsem» diýip, döşüni gaý­şar­dyp
ýören bir betpäl
adam tö­weregine
birtopar ýol urup ýörenleri üý­şü­rip, ýedi doganyň ba­şy­na talaň salmaga yrýar. Olara bir gi­den
baýlyk wada berýär. Bozgaklar olaryň üstüne duýdan­syz dökülip, ähli mal-garala­ryny
talap alyp, öldüren­le­ri­ni öldürip, galanlaryny hem gedaý halynda ýurtdan
çykyp gitmäge mejbur edýärler. Ýurt­da diňe iň kiçi gelin iki san­jak çagajygy
bilen galyp, şolary aç öl­dür­mejek bolup, oba-oba aýlanyp, ahyrda ýolda duşup, özüne sowal beren goja­nyň öýüne
barýar. Bu ýaşulam oňa:

— Sen, keýgim, başyňdan geçenleri
bir-bir maňa aýdyp ber — diýýär. Ol hem baş­la­ryna düşen işleriň baryny bolşy
ýaly edip aýdyp berýär. Goja onuň şol akylly ge­lin­digini tanap, döwletiniň
bir bölegini oňa be­rip:

— Alyp gidiň-de, öz ýurdunda öý
dikip, şu baýlygam özüne tabşyryp gaýdyň — diýip, bir topar adamlary hem goşup
ýola ugradýar. Olar hem edil ýaşulynyň aýdyşy ýaly ed­ýär­­ler. On­soň gelinem çagalarynyň
ekabyr­ra­gy­ny birine düýe
bakdyr­maga berýär-de, pa­rahat ýaşap başlaýar.

Günleriň birinde ýaňky oglan
düýeleri ba­kyp ýörkä, meý­danda
bir ýaşylja öýmäniň ýeliň ugruna pyr-pyr edip galgap duranly­gy­ny görýär.
Ylgap baryp, ýaňky öýmäni çekip gör­ýär welin, aşagy gömlüp goýlan tylladan doly diý­ýär.
Oglan ylgap ony ejesine aýd­ýar. Gelin gelip görse, hakykatdanam şeýle diý­ýär.
Olam tyllanyň hemmesini üý­şür­ýär-de ýurduň patyşasyna habar edýär. Onsoň
görse­ler, bu gyzyllar asyl bir topar ýol urup ýören talaňçylaryň talap alyp,
gömüp goýan tylla­la­ry eken. Ýaşylja öýme-de şolaryň ýitäý­me­sin diýip, eden
bellikleri eken. On­soň pa­ty­şa ol altynlary ýurduň gaznasy­na geçirýär. Gel­ne
bolsa al­kyş baryny aý­dyp, ömri öt­ýän­çä hor-zar bolmaz ýaly baý­­lyk bagyşla­ýar.
Olaryň maşgalasyna zulum eden adam­lary bol­sa gelniň aýdyp bermegi bilen jezasyny berýär. Jeza ber­lenleriň arasynda sütemiň başyny başlan häki betpäl adam hem bar — diýýär.

Gelin ölmän galan gaýynagalaryny, elti­le­ri­ni şol paty­şa­nyň kömek
bermegi bilen ýene
ýurduna getirýär.

Sagja bol manyly hekaya eken.

Sagja bol manyly hekaya eken.

Gaty gowy goşgy.

manyly

manyly

Her kim eder eder ozvne eder diyipdirler.
Tayagynam iki ujy bolyar diyenleri.

Awtory kim bu ertekin?

berkella Terrorzini gardash. Sheyle ertekileri okamak chagalykdan onat goryan pisham. Howri koop bolsun

Reynolds:
Awtory kim bu ertekin?

Türkmen halky