It janaweri ýatlalyň!
It hakynda öňem bir mowzuk açypdym. Ýagny, türkmen dilinde it baradaky nakyllar, meňzetmeler, itiň häsiýetleri we ş.m. It baradaky aýdylan nakyllarda bir-birine çapraz gelýänleri bar, käbirinde itiň adamda gabat gelýän häsiýetine simpatiýa bildirilse, käbirinde açyk antipatiýa, ýigrenç beýan edilýär. Munuň düýp sebäbi itiň häsiýetleriniň durnuksyzlygyndan we köpdürliliginden gelip çykýan bolmagy mümkin.
Otparazlaryň "Awesta" atly gadymy kitabynda it barada täsin ýazgylar bar ekeni, ol ýazgylarda itiň sekiz sany häsiýeti agzalýar:
<<Itde ruhanynyň, esgeriň, daýhanyň, hyzmatkäriň, ogrynyň, ýyrtyjynyň, erbet gezýän aýalyň we çaganyň häsiýeti bardyr. Ol ruhanylaryňky ýaly az hörek bilen oňup bilýär, esger kimin öýüňi saklaýar, daýhan ýaly az ýatýar, hüşgär, ogrylar hem ýyrtyjylar garaňkylygy halaýar, erbet gezýän aýal kimin näzirgeýär, çaga ýaly ukuly hem mylakatly.>>
Itiň bu häsiýetlerini ata-babalarymyz hem oňat öwrenipdirler. It baradaky nakyllar, meňzetmeler, deňeşdirmeler, gürrüňler muňa kepil geçýär.
Geliň bizem it barada bilýän zatlarymyzy ýatlalyň.
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 43/43 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 19 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 43
It ýandakdan böken ýaly diýen söz näme many berýärkä?
Aýgytly ädimde Eziz han diýip höküm edýär. Itden çykarmagyň umumy manysy düşnükli bolsa-da, konkret näme edilýändigine düşünmedim.
It üýrer kerwen gecer diyen nakyla bar. Biza it saklap görmanson kan zat bilemok .
<It - wepa, aýal - biwepa> diýen nakylam bar.
Itiň oýnam bolsa, göläň çyny.
Itden ajam ýok, dynjam.
Itiň boýnuna göwher daksaň, item aglar, göwherem.
bir gonshymyzyn iti bardy wasmoyda, Shol gonshymyz bazar gunleri irden turyp bazara gitmek uchin awtobusa munmage gidyadi. 3 km dagy gitmelidi awtobusa. Shol item shony her gezek awtobusa chenli yanyna yoldash bolup gidyadi. gonshym awtobusa munen son yzyna gaydyp gelyadi.
Men 15 ýaşlarymdadym oba gezelenje giitdim şo ýerde daýymlaň sürüsine çopana ony muny äkitmäge gitdik. Goşa baranymyzda daýymdan başga jigmem bardy çopan iti derrew ylgap gelip jigim ikimizi 1-2 minutlap tutuş aýagymyzdan başlap boýunyň ýeten ýerine çenli ysgap çykdy soň gitdi. Soňky gezek baranymyzda it ýanymyza guýrugyny bulapjyk geldide çala ysgap gidiberdi tanady.
“Aýgytly ädim” kinofilminde Halnazar baý Eziz hana garap:
-Han aga, siziň munyňyz iti aldap uran ýaly bolýar-diýýär. Eziz hanam şeýle jogap berýär:
-It it borda, ursaňam bor, sögseňem.
It uwlanda halanmaýar. Näme üçin?
Menem obada yashayakam Garagoz diyip itim bardy.. Kichikäm, ustune munip oynardym.. Agsham oyumizin dashyndan, yatman aylanyardy.. Irden bolsa mallarymyzy sura goshamyzda, sura gityadi.. Wepaly itdi janawer.. Ashgabada gochup gaydamyzdan son, garyndashlamyza goyupdyk, olardan gachyp mellegimize baryar eken, bir aylap garashypdyr. Oba baramda meni tanayady, begeniip ustume topulyady. Inne berip olduripdirler janaweri.. Ehh..
Ursaňam bor öldürseňem diýýä
Menem dushunemok shona.. Obada it ulasa, atayalar!. Name uchin?!
Metjitde, bir wagyzda « It ulasa eyesini namaza chagyryar» diyip eshdipdim..
pisik-eyamin gozi kor bolsun,eylesine beylesine gecip naharyny iysem diyermis.
It bolsa eyamin 7 ogly bolsun,manada burnumyn garasy yalyja corek bersin diyip wepaly bolupdyr.
erbetlik bolyamys it uwlasa.sonun un halanmandyr.
turkmen alabaylaryna tay geljek it yokdur
Işýakmaz, ýalta adama Itiň art aýagyndan suw içersiň diýýärler. Munuň näme manysy barka?
Geplan sozunde many bolmasa diyaler oytyan.. Samsyk gurlemek!.
It yaly bolup selkilap yörme diyilya.