Hadys-30(otuz)

<b style="mso-bidi-font-weight:brbr
normal">TAKDYRA RAZY BOLMAK BARADAEbu Hureýra (radyýAllahu
anhu) rowaýat etmegine görä Pygamberimiz (sallaLlahu aleýhi we sellem)
buýurdylar: „Saňa peýdaly boljak zada ymtyl, Allahdan (jelle jelaluhu) ýardam
dileg et we elleriňi goýberme. Eger başyňa bir bela-beter (ýagny musybet)
gelende „Men şeýden bolsadym“ diýme, sen şeýle „Allahyň (jelle jelaluhu)
ýazgydydyr we Ol islänini etdi“ diý. Sebäbi şeýtsedim-beýtsedim sözleri şeýtanyň
işlerine ýol açýar“ (Müslim rowaýat edýär).

<b style="mso-bidi-font-weight:brbr
normal">ŞERHI:<span lang="HR" style="mso-ansi-language:brbr
HR"> Allah (jelle jelaluhu) adam üçin iň peýdaly işiň, iň gözel ýaşaýşyň nämedigini iň ýagşy biluwjydyr. Resulullah (sallaLlahu aleýhi we sellem)
hadyslarynda adamlara ylahy ahlagy öwredýär. Şu hadysda Resulullah (sallaLlahu
aleýhi we sellem) ilki bilen adama diňe özi üçin peýdaly işe ymtylmagy ündeýär.
Ýöne hemme adam özi üçin peýdaly işiň haýsydygyny bilip bilmeýär. Onuň üçin
iman, ylym, hikmet gerek. Musulman adam boş işler bilen meşgul bolmaly däl,
ahyreti we dünýäsi üçin iň peýdaly işe ýapyşmalydyr. Bir işi etmezden şol işiň
oňa näme peýdasynyň bardygy barada oýlanmaly. Ilki oýlanmaly, soň amala
başlamaly. Bir işi edip soňra pikir edip başlamaly däl. Bir işi berjaý edeniňde,
ilki bilen şol işiň maksady bolmaly, onsoň erk we maksada okgunlylyk,
dowamatlylyk we tutanýerlilik gerek. Bir gün bir işe başlap, sabyr edip bilmän
taşlanyň näme haýyry bar. Ol akmaklaryň we şahsyýeti bolmaýanlaryň işidir. Şahsyýet
diýmek-adamyň öz pikiriniň, öz garaýşynyň we ýaşaýyş prinsipleriniň bolmagydyr.
Bir zatdan başga zada böküp durmaklyk adamyň öz pikiriniň ýokdugyny aňladýar. Mu'min-edýän
işleriniň başynda ilki bilen ahyreti üçin iň peýdaly işlere üns bermelidir. Dünýä
işlerinden hem, ahyretine iň haýyrly boljagyna ýapyşmalydyr. Bu husus
musulmanyň şahsy we jemgyýet babatynda özgermegine peýdalydyr. Edýän işi
maksatsyz, diňe nebsiňi kanagatlandyryjy, wagtyňy hem geçirmek üçin bolsa, şol
işiň hiç hili peýdasy ýokdur we ol adamyň iň gymmat amanaty bolan ömriňi boşa
sowmaklyk we isrifdir. Bu zatlara bolsa berk sorag bardyr. Hadysda ündelýän
ikinji zat - mu'miniň hemişe Allaha (jelle jelaluhu) dileg etmegidir. Sebäbi
ynsan ejiz we näşükir tebigatda ýaradylandyr. Allah (jelle jelaluhu) oňa hemme
taraplaýyn kömek etmese, ol hiç zady özi başarmaz. Ybadaty hem, takwalygy hem,
günälerden goranmagy hem başaryp bilmez. Şonuň üçin mu'min her babatda Allahdan
(jelle jelaluhu) dileg etmelidir. Hususan hem ýagşy we peýdaly işler babatda
Allahdan (jelle jelaluhu) hemişe dileg etmeli we ýardam islemelidir. „Dileg-imanyň
özenidir, ybadatdyr“ hadyslary bize doga dilegiň manysyny we ähmiýetini gör
nähili düşindirýär. Allah (jelle jelaluhu) guluna güýç kuwwat, sabyr we towfyk
hidaýet bermese, guluň edýän işleriniň netijesi ýokdyr. Dileg ynsanyň Allah (jelle
jelaluhu) bilen söhbeti we baglanyşygydyr. Dileg-töwekgellik, umyt, ynam we
töwhidiň miwesidir. Dileg edýän musulman bilen dileg etmeýän musulman-edil diri
bilen öli adam ýaly tapawutlanýar. (Giňişleýin serediň dileg baradaky 31-nji
hadysa). Hadysda eliňi göýberme diýýäni - umydyňy üzme, dilegi bes etme
diýmekdir. Ýagny ruhdan düşme diýmekdir. Adamyň ýapyşan işi her wagt başa
barman biler, maksada ýetme ýolunda bir giden päsgelçilikler döräp biler. Emma
iman eýesi güýçli şahsyýet bolsa hiç wagt ruhdan düşmän, umydyny hem üzmez. Jennete
barýan ýol kynçylyklar bilen düşelgidir. Käwagt gurup barýan binaň ýykylyp
biler we ýenede täzeden başlamaly bolup bilersiň. Ýakyn adamlaryň saňa dönüklik
edip, seni ýalňyz goýup, ýolda taşlap gidip bilerler. Duşmanlaryň köp we
güýçli, sen bolsa güýçsiz we ýadaw bolup bilersiň. Ýöne hiç wagt umytdan düşmän
maksadyňa okgunly ýöremäňi dowam etmelisiň. Men başarmaryn, men ejiz, güýjim
ýok we meni hiç kim goldanok, bary bir maksadyma ýetmeýärin diýmeklik mu'min
adamyň aýtjak sözi däldir. Bu şahsiýeti gowşak, ygtybarsyz, tutanýersiz, hemişe
güýçli we dişliniň tarapyny alýan adamynyň iňirdisidir. Allahyň (jelle
jelaluhu) hökmine närazy bolan adamyň nalamasydyr. Bu bolsa dürs däldir. Sebäbi
mu'min Allahdan (jelle jelaluhu) gelen haýyr we şere razy bolup begenip
almalydyr. Ejizläp ahlagyňy ýitirmeli däldir. Allah (jelle jelaluhu) haýyr
berende begenip, men musulman diýip agzyňy dolduryp gepleýän, haçanda başyna
kynçylyk synag gelende bolsa derrew ýüzini öwürip, ruhdan-umytdan düşýän adamy
hiç wagt halamaz. Şeýle adamlar derrew daş-töweregindäki adamlary günäkärläp,
ýamanlap başlaýarlar. Ýa-da hut ykbaldyr-ýazgytlaryny günäkärläp ugraýarlar. „Aý
şuny etmän muny eden bolsadym, ýa-da şeýtmäniň ýerine beýden bolsadym“ diýip,
zeýrenip başlaýarlar. Bu onuň Allahy (jelle jelaluhu) we imany düýbinden
tanamaýandygyny aňladýar. Sebäbi mu'min adam ýazgyda, ýagny haýyr we şeriň diňe
Allahdan (jelle jelaluhu) gelýändigine ynanmagy gerekdir. Başyna her gelen iş,
şertlerden ýa-da adamlardan däl-de, ilki bilen Allahyň (jelle jelaluhu) eradasy
bilen bolýandygyna göz ýetirmelidir. Başa gelene sabyr etmekligiň uly Yslam
ahlagy bolandygyna ynanmaly we şonuň bilen amal etmelidir. Yslama düşünýän,
sabyrly-ahlakly, ylymly-hikmetli adamyň şeýle ýagdaýlarda jogaby başgaça bolar.
„Hemme zat Allahdandyr, Ol näme etse etmäne Kadyrdyr. Haýyrlysyny bersin“ we ş.m.
Ine ytagadyň, pespälligiň, razylygyň alamaty we ahlak göreldesidir. „Şeýtsedim-beýtsedim“
sözlerini adama şeýtan diýdirýär we şeýlelik bilen adamy öz tarapyna çekýär. Öz
ýollaryna iterýär we iman nuryna zeper ýetirýär. Allah (jelle jelaluhu) barad
bilmeýän zatlaryňy aýtdyrýar we şeýdip fitnä çümdürýär, salyh amallaryňyzyň
zaýa bolamgyna sebäp bolýar. Allahyň (jelle jelaluhu) hökmüne närazy bolup,
nalap başlan adamdan hemme zada garaşaýmalydyr. Ol Allaha (jelle jelaluhu) dönüklik
etmäne golaýdyr, sebäbi eýýäm Ondan we hökminden närazydyr. Mu'min şeýle
şahsyýetsiz, iňirdewik we nalajedeýin bolmakdan Allahdan (jelle jelaluhu)
utanmalydyr. Günüň ýeňil bolanda Allahy (jelle jelaluhu) öwip, agyr güne
düşeňde müýnli bolup ýörmek Allahyň (jelle jelaluhu) gulyna gelişermi, ahlagyna
laýykmydyr. Ertir ýene ýeňil we gowy günler gelse ýenede utanman „Men hemişe
Allahdan (jelle jelaluhu) razy, Men Oňa wepaly gul“ diýmäne nädip diliň barjak?
Şübhesiz Allah (jelle jelaluhu) merhemetlidir we tobalary kabul edijidir. Ýöne
ynsap, haýa diýip hem bir zat bar. Resulullah (sallaLlahu aleýhi we sellem) bir
hadysynda „Utanmasaňyz isläniňizi ediberiň“ diýilýär. Şol hadys bilen
Resulullah (sallaLlahu aleýhi we sellem) bize köp zady aýdandyr.

«Gaýybyň açarlary Onuň ýanyndadyr. Olary diňe Ol biler. Gury ýerde we deňizde bolýan her bir zady, gaçan ýapragy, ýeriň teýindäki dänäni hem Ol biler. Öl-gury näme bar bolsa, hemmesi «Kitaby Mübindedir», (En’am, 59). «Eý, Muhammet! Olara şeýle diý, Allahyň isläninden başga men özüme hiç bir zyýan hem, peýda berip bilmerin. Her ymmat üçin bir möhlet bardyr. Möhlet gutaranda – bir pursat hem gijikdirilmez, öňe-de süýşürilmez», (Ýunus, 49). «Şübhesiz, ölüleri dirilden, eden işlerini we eserlerini ýazan Bizdiris. Her bir zady Kitaby Mübinde sanap geçendiris», (Ýasin, 12). «(Eý, şany beýik nebi!), dogrusy, saňa wahý edilen bu Kitap – Lewhi Mahfuzda ýazylan şanly Kurandyr», (Buruç, 21-22).