Kerim Gurbannepesow. Diydiler.

Ine shu poema gowy 🙂

ATA WE OGUL.
Birinji bap.

Sagat diňe
Ýörär öňe
Wesýet saňa
Öüken şoňa.
/Ogluma nesihatymdan/

“Göreşde ataňam bolsa ýyk.”
/Atalar sözi./

Gözenegimiz gowaça
Işigimiz gowaça
Gülden näzik göwünli
Aşygymyz gowaça.

Gyz ýüregi näz bilen
Köreşmeden doludur
Gowaçanyň göwni hem
Gyzyň göwni ýalydyr.

Göwün tapsaň- ýylgyryp
Gözlerini güldürer
Göwnün ýyksaň-gyňralyp
Aşak bakar,süllerer.

Yssy görüner gözüňe
Agras golly gowaça
Dünýä belli gowaça
Inçesüýüm ýüpekli
Sary gülli gowaça
Güli bally gowaça

Emma welin yssydan
Yssysy bar doslarym
Gowaçaň hem özüniň
Ussasy bar doslarym.
Näçe yssy gelsede
Gelin gelin gyzlar gözüňe
Olardan hem birisi
Yssy baksa ýüzüňe-
Ana şonda gowaça
Has- da eziz görüner
Şol gowaçanyň içinden
Gijeler hem geçende
Dünýäň gündiz görüner.

Yssy meniň gözüme
Şol gündizli gowaça
Gelin – gyzlz gowaça
Gelin – gyzlaň arasy
Garagyzly gowaça
Garagyzym, garagyz
Gara diýseň garadyr
şol garanyň ugrunda
ýürejigim ýaradyr.

Garagyzym, garagyz
Gara gyzlaň seresi .
Özi gara bolsada
Ähli gyzlaň çyrasy.

Men gowaça ýekeleýän
Ol gowa ça ýekeleýär
Ýöne welin garagyz
Hem gowaça ýekeleýär,
Hem ügumy ýekeleýär.

“Görmedim men sen ýaly
Näze ökde garagyz.
Göwnüň pikir - hyýaly
Kalhozdaky oglanlaň
Haýsy hakda, Garagyz?”

Diýip keşiň ugruna
Bir hatjagaz taşladym,
Göreýbilse ýagşydyr
Garawullap başladym.

Emma hatym düşmedi
Garagyzyň eline
Baryp düşdi başga bir
Gara gyzyň eline.
“Ikiside gara gyz,
parhy näme’’ diýmäň siz.

Gara bilen garanyň
Uzak bolar arasy .
Meniň gara diýýänim,
Wah – wah, meniň gözüme
Aýyň – günüň parasy.
Ýyldyzlaryň jorasy.

Hawa, hatym düşmedi
Garagyzyň eline,
Baryp düşdi başga bir
Gara gyzyň eline.

Ol hem haty äkidip
Enegyza ýetirdi.
Ene gyz hem äkidip,
Sona gyza ýetirdi

Sona gyz hem äkidip
Garagyza ýetirdi
Garagya ýetende
Hatyň ömri gutardy

“Kim ýer çekmiş’’ diýdide
demin sordy içine.
Jyýrym – jaýrym etdi –de,
Zyňdy keşiň içine.

Munuň ýaly haty hem
Gerek ýeri bar, gyzlar
Bu tetelli hatjagaz
Oňat dökün bor, gyzlar!”-

Diýip, jak- jak güldi-de,
Köwdi peliň çetini.
Bir gowaçaň dübinde
Gömdi ýyrtan hatyny …

Agşamara top tutup,
Işden gaýdyp gelýärkäk,
Gerşi otly haltaly
Yza galdy garagyz,
Gara gaşyň gapdaly .

Gara hally Garagyz
Tukat hally Garagyz.

Meniň ökje ogurlap
Ýanymdaky gelinden,
Garagyzyň haltasyn
Kakyp aldym elinden.

Diýdim; “ näçe jan edip
Dymsaň – da sen, garagyz,
Aşyk ýigidiň hatyny
Gömseň – de sen, garagyz,
Aşyk ýigidiň söýgüsin
Gömüp ýapyp bilmersiň.
Ol söýgüsi gömmäge
Çukur tapyp bilmersiň.

Ol ýigidiň söýgüsi
hiç çukura ýerleşmez.
Hat çukura ýerleşer,
Güýç çukura ýerleşmez’’

Diýdim welin gyzaryp.
Boz ýaly boldy garagyz.
Egnimdäki haltasyn
Kakyp aldy Garagyz.

- Asyl haty ýazanja
Sen oglanjyk diýsene!
Suw alsada dünýäni,
Garagyzy küýseme!-

Diýip, köpriň üstünden
Ätdi gitdi kesir gyz.
Jöwenligiň içinde
Ýitdi gitdi kesir gyz…

IKINJI BAP

Gapymyzyň agzynda
Şaglap otyr goja tut
Apet semawar ýaly
Şaglap otyr goja tut.

Çybygyndan at ýasap
Kän çapypdym oglankam.
/şu günlerem at ýasap
çapyp ýören olan kän/..

Laýdan seki ýasanyp
Ýeke uduň astynda,
Gaty kesek ýassanyp
Akja sekiň üstünde,

“ýedigenim ýedi ýyldyz
ýedi göçer, ýedi gonar,
sanasam sogaby bar..’’
diýip, kakam bir demde
on bäş gezek sanardy.
Yedigenden bagt diläp ,
Gury janyn gynardy …

Ejem, jigim… otyrys
Kakamyzyň daşynda.
Söze gytlyk düşýämi
Ajy çaýyň başynda.

Ilki bada gürrüňimiz
Ýer üstünde aýlandy.
Soňa baka batlanyp,
Has ýokarrak saýlandy.
Kakam ýene telpegin
Bir gapdala taşlady.
Aýbagdaşyn gurdy-da
Keçjeligine başlady:

-ýok,ýok aýyň ýanyna
uçup bolmaz, han ogul .
Ayçinde jadygöý
Arslan bardyr jan ogul!

- Diýip, kakam çiňňerilip,
Bakdy aýyň ýüzine:
- ýerde ýören adamlar
garynja dek görünermiş
şol arslanyň gözüne.

“Wah, wah garynjalary
bir iýsedim, diýermiş,
bir doýsadym’’ diýermiş.
“äwmek şeýtandan’’ diýip ,
“sabyr rahmandan’’diýip
her gün ertä goýarmyş.

Näçe gülkim gelse-de,
Dişim gysyp sakladym.
Dile gelen soragym
Näm bolsada okladym:

- Aýda ýatan bir arslan
Ýerden asla göünmez .
Arkaýyn bol, kaka jan ,
Gökden arslan sürünmez!

Öňümdäki çäýnegi
çeken bolup öňümden ,
“ýuwaşyrak diýýän dek
çekdi ejem ýeňimden.

“Aý, bolýa-da !” diýdim-de,
sowdum gepiň ugruny.
Kakam için çekdi-de
Keçä berdi bagryny.

-ýeri seniň, aý bile
näme işiň, bar oglum!
Garaz, peýdaly ýerde
Görünmeseň bor, oglum !
Bilimsiräp eýýämden
Tor gurýarsyň daşyma.
On klasy gutaryp,
Alym bolýaň başyma.

Seniň ýaly alymlar
Kändir iliň içinde.
Traktoruň üç gündür
Ýatyr käliň içinde.

Traktoruň oňarman
Aý- gün bile iş salýaň.
Soňurraga bilersiň!
Wah, entejik ýaş bolýaň!

Ýylgyrdy-da gyz jigim,
Ýuwaşjadan haşlady.
Aý suratly gazeti
Öň ýanyna taşlady:

- Ynha, kaka aýdaky
Süýnüp ýatan arslanyň,
Bize bakyp asmandan
Haýbat atýan arslanyň

Arslan däl-de, dag diýip
Ýazylypdyr, gör kaka.
Entek aýa üçarsam.
Sen entejik dur kaka!

Kakam bärik gaňyrylyp,
Sypalady döşüni .
“Seňki näme!’’ diýýän dek
düýrükdirdi gaşyny.

Ýaglyk bilen süpürip,
Äýneginiň gözlerin,
Ýarym sagat ýapyrylyp,
Gazetdäki suratdan
Aýyrmady gözlerin.

Ýagşydan – ýamandan
Bir agyz söz diýmedi.
Sakgalynyň ujyny
Kitirdedip çeýnedi.

- A-ýu, nädýäň, atasy,
Sakgalyňy bir ýolaýma.
“Keçjal – köse!’’diýdirip
täze lakam alaýma!-
diýip ejem ik bilen
kakdy onuň dyzyna.
Onýança-da gazeti
Zyňdy kakam yzyna.

-Munuň ýaly suratlar
köpdür,gyzym dünýäde
köpdür gyzym,suratdan
çörek iýüän pyýada!-

Diýip kakam özi-hem
Ynam etmän özine
Göz astyndan seretdi
Bir ejemiň ýüzine

Goldow isläp ýylgyrdy
Seretse-de hersine
Ikiside-de torsalyp
Ýüzün sowdy tersine
Bir seretsem sagadym
Gädip barýar ikiden
“Men-ä ýatjak!”diýdi-de
düşdi jigim sekiden

Ýgnaşdyrdy ejemem
Igi bilen ikbaşyn
Diňe kakam sekide
Sypap galdy,ak başyn

“sanjaý indi başyňa
kejallygyň jygasyn”
derrew öýe girdim-de
ýakdym tamyň çyrasyn

Otyr hanha diwarda
Egni seržant pagonly
Ýatyr öýde gelinejem
Kalby ahy-pyganly

Ýüreginiň çuňunda
Aýralygyň ody bar.
Bir perzent hem galmady
Agamjandan ýadygär.

Neneň ýürek döz gelsin
Gelnejemiň halyna
Dokuz ýyllap garady
Agam janyň ýoluna.

Dagdan – daşdan sorady
“ýaryň geler!’’ dýdiler.
Garry ýaşdan sorady ,
“ýaryň geler’’ diýdiler .

Gumdan – çölden sorady,
“ýaryň geler’’ diýdiler .
Günden – ýelden sorady,
Ýaryň geler diýdiler.

’’Geler!’’diýdi gök ýaprak, ’’Geler’’diýdi gülälek.
Emma… ýaryň deregine
Kagyz geldi bir bölek.

Näler saldyň sen,uruş,
Adamzadyň başyna!?
Müňläp sona geliniň
Zäher gatdyň aşyna!

Emma seniň zäheriňe
Hötde geldi sonalar.
Epilmedi öňünde,
Ökde geldi sonalar.

…Ýatyr ynha gelnejem
elin goýup döşünde.
Bir zat-bir zat samrady.
Huşundamy? Düýşünde?

Aňk taňk bolup seretdim
Düşünmedim gepine
Uludan bir ah çekip,
Agdaryldy çepine .

Saçyndaky saçýüzi
Pola degdi tykyrdap
Bir seretsem gelnejem
Aglap ýatyr hokurdap.

👏SAG BOL PAYLASANYN UÇIN

GAGRA DEGIŞMESI /K.Gurbannepesow/

Gagra dynç almaga gelenler bilen,
Salamlaşdym, ýuwaş-ýuwaş tanyşdym.
Gagradan dynç alyp ugranlar bilen
Gujaklaşdym,
Adreslar alyşdym.

Edil şeýle boldy, ol gyz bilenem.
Adres berdim. Gysdym elinem mäkäm.
Toba, toba! Beren adresim bilen
Özüm ýelmeşip ötäýdimmikäm?

Ol gyz ýüregimi alyp gidipdir!
Diýip, kän şahyrlar ýazypdy öñ hem.
Meniñ bolsa häzir tutuş özüm ýok.
A-haw, meni gören?
Niredekäm men?

Aýna seretsemem - meñzeýän başga,
Deñizde ýüzsemem - meñzeýän başga.
Dostlarymam diýýär: Meñzeýäñ başga.
Ýeri, wraçlara näme gerekmiş,
şolar bir göwünlik bersedi käşgä?!

Gaýta edil gözlerime seredip:
- Bu sen däl! - diýýärler.
- Kimmişin eýsem?
Ynha, men! Gepleşip, halymy aýdyp
Otyryn ahbetin, şu men-ä! - diýsem,

- Ýok, sen däl! - diýýärler, - bu başga biri!
Wraç aýtdy, dawañ soñy bolarmy onsoñ?
Wessalam, özüñe özüm däl diýip,
Ýeñsäñi gaşada oturber sen soñ.

Dogrusy, bu zatlar hiçem-le weli,
Bir kitap ýazmaga gelipdim daşdan.
Ýeri, şu oturan özüm däl bolsam,
Kitabymy kim ýazmaly, ýoldaşlar?