Gelejegiň şäherleri: Ekokentler!

Köpden bari reklamasy edilen ekokentler barada gürrün berjek tema ynha bugün dykgatynyza hödürlendi.

Köpçilik nemeçilik diyilyar il arasynda. Dogry yaly bu aydylan. Çünki şaher ilaty köpeldigiçe şo şaherde tertipsizlik we hapaçylyk hem köpelip başlayar. Şaheri bu erbet tasirlerden gormagam eyyam uly çykdayjy bolup durya hökümetler üçin.
BBC Focus žurnalynyn BMG-nyn maglumatlaryna esaslanyp yayradan habaryna göra hazir yer şarymyzda dünya ilatynyn yarysyna golayy şaherlerde yaşayar. Gelejek 30 yylyn dowamynda bolas Afrika we Aziyanyn şaher ilatynyn iki esse artjakdygy öne sürülyar. Bu bolsa eyyam 1.5 milliardan gowrak adamy jay bilen üpjün etmelidigin alamaty. Netijede energiyanyn ulanylyşy artyar. Şaherlerin hökümetleri iki esse köp çykdayjy etmeli bolyar. Üstesine benzin, ses we ş.m sebapli ekologiya hem kirlenyar. Şol sebapli injenerler gelejekdaki şaherlerin ekologik taydan arassa boljak şekilde taslamasyny tayyarlayarlar.

Barha baylygy gutaryan dünyade durmuşa geçirilmesi gymmat bolan ekoşaherlerin gurulmagyna elbetde adamlaryn aglabasy ham-hyyal yaly garayarlar. Emma şeyle şaherler eyyam şugünler gurulyar. Olardan biri HHR-de Dongtan şaheri; beylekisi BAE-de Masdar şaheri!

Dongtan şaheri.

Şanhayyn golayynda gurulyan bu şaherin birinji bölegi eyyam geçen yyl tamamlandy. Şaher özüni energiya bilen dolulygyna üpjün eder we kömürturşy gazyny öndürmez. Şaherde howany zayalayan ulaglara-da rugsat berilmeyar. Yolagçylara elektrik energiyasy bilen işleyan awtobuslardyr taksiler hyzmat eder. Şaherden çykjak zir-zibiller bolsa gaytadan işlener belli böleginin bolsa arassa energiya öwürmek meyilleşdiriyar. Şaherin taslamasyny inlis ARUP şereketi tayyarlady we gözegçilik edyar.

Dongtan

Çölün ortasynda – Masdar

BAE-de gurluşygy dowam edyan bu şaherin taslamasy bolsa amerikan MIT (Massachusetts Institute of Technology) tarapyndan amala aşyrylyar. Abu Dabinin golayynda gurulyan şaherin gurluşygy 2008-de başlady. Gurluşygyn bahasy 22 milliard dollar!

Masdar şaheri

Masdarda ulanyljak elektrik ulaglar

Şaherin ayratynlyklary meni hem hayran galdyrdy. Ynha şeylerak:
» şaherde aragatnaşyk ulaglary yerin aşagyndan geçer
» zir-zibiller gaplara taşlananda yörite wakkumly geçirijiler ony merkezi sebite alyp gider ol yerde saylanyp gaytadan işlener
» günden energiya almak maksady bilen üçekler fotowoltaik şekilde bolar
(hayran galdyrmajak hasiyetlerinem yazamok)

Umuman bu şaherin merkezi bölegi şu yyl tamamlanmaly. Masdar 2015-de dolulygyna tamamlanar. Ilki başda 50 mün ilaty boljak şaherin 2050-nji yyla çenli ilat sanynyn yarym milliona yetmegi çaklanylyar.

Peydalanylan edebiyatlar:
www.masdar.ae
www.sustanablecityblog.com
www.zamantm.com