"Ýokary tehniki bilimi bara wiza bas" ýa-da Amerikanyň beýikliginiň sebäpleriniň biri
Hol gün agşam işden gelýärkäm radioda (NPR=National Public Radio=Milli Halk Radiosy) bir gyzykly gürrüň geçdi. Ol ýere şol gün dünýäniň iň uly çip öndürýän Intel (http://en.wikipedia.org/wiki/Intel_Corporation) korporasiýasynyň prezidenti we CEO'sy Pol Otellini (http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_S._Otellini) bilen söhbetdeşlik geçirdiler. Pol bu işlerinden başga Obama tarapyndan işsizlige garşy göreş üçin gurulan komitetiň hem başlygy ekeni.
Soraglaryň arasynda ünsümi çeken soraglar we jogaplar boldy. BIlýäňiz Amerikada 10%+ işsizlik uly problema bolýar, Türkmenistan ýaly däl, 50%+ işsiz bolsa-da eklenýän ýurt däl bäri. Ýöne şoňa sorag şeýleräk boldy:
-Pol, işsizlik bolsa-da hünärmenleriň hili we sany Amerika ýetenok diýýäler?
-Biziň ýurdumyz üçin IŇ ÝOKARY HILLI hünärmenler gerek. Men düşünemok näme üçin şu ýere PhD ýaly ýokary tehniki sowat üçin gelen adamlara göni gutaran badyna galyp işlär ýaly wiza basamyzok?! Olaryň işe girmegi kyn, a bize bolsa şeýle adamlar gerek. Amerika üstünlügini, dünýä liderligini bilimde, ylymda, tehnologiýada we innowasiýada tutýar, eger bizde şeýle adamlar bolmasa, göni yza gaýdýarys.
-A işsizlige nädip çäre görjek?
-Biz liderligi elimizde saklamaly ilki bilen. Onsoň işsizlige çäre görmek üçin bolsa, nalog=salgyt salmaly däl kiçi firmalara we täze başlaýan firmalara we maýagoýumlara. Goý 5 ýyl salgytsyz işlesin, ahyr-soňy bir ulalar, iş ýer açar, soň salgyt tölärä?! Goý adamlar gelip maýagoýum etsinler!
we ş. m.
Meň şol bada gelip şuny paýlaşasym geldi, soň ýaltandym/ýatdan çykdy. Ýöne ine "Name uchin turkmenler elmydama kolege bolmaly_____???????!!!!!!!!!" diýen temany okadym, içindäki ýazylanlaryň yzagalak we dar düşünjelidigine gynandym. Siziň pikiriňiz nähili?
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 38/38 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 26 noýabr 2011 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 38
Pikiriñ dogry welin, Türkmenistan kanunçylyk taýdan düýpli reforma geçirmese hiç kimem gelmeýä! Görýäñä Mts'i hany kanun, ýerli raýatlar shoña bar git diýip kowan ýoga, ony diñe biziñ bespirel kanunymyz kowdy!
Men 100% bilemok welin, çaklasam Müsürlüleleriň aglabasy b) pikirde. Sebäbi Ahmed Zewail taryhda Müsürden çykan diňe 3-nji Nobel baýragyň eýesi. Ondan başga birä Anwar Sadat bar, olam Nobel parahatçylygy alan, birem bir ýazyjy Nobeli edebiýatda alan. Bu ilkinji gyzyk ylmy ugurlaryň birinde.
Müsürliler düşünýändir, Ahmed Zewail Müsürde Nobelem almazdy, ýerem tapmazdy, orunam almazdy. Hosni Mübärek ýaly diktatorly ýurtda, mümkinçilik ýokdy onuň üçin.
Ýöne Ahmed Zewail şu aýaklanma bolan badyna Müsüre edip biljek kömegini etjekligini yglan etdi. Onsoň demokratiýalaşmak üçin gepleşikler geçirmäge kömek etdi we edýär.
Hosni Mübärek döwründe Müsürde Ahmed Zewail ýaly belki iş tapman, ýa türmede ýatjakdy... Muňa halk düşünýändirle.
Seret Baýram atdaş! Mende şeýle pikir aýlanýar.... Ýagny Amerikany amerika eden diňe alymlar dälde, telekiçileride bolup bilmezmi? Meselem olardan Endýu Karnegi, Ford, Bill Geýts, Stiw Jobs, Woran Baffet, Donald Tramp, Maýkl Dell we. şm. Meniň diýjek bolýanym, hususy eýeçilige kän üns berilse nähili bolar?
Menem gosulyan aydanlaryna, menem gaty gynandym kim yazan bolsa name uchin turkmenler kolege bolmaly temany gaty dar dushunjeli biri! Ilki bilen bizin gyzlarymyza ozleri oz ozune eye chykmaly, son bolsa olara dashary yurtda gelen hunarmelnleri garalamaly! ve olardan bizin kop ogrenere zadymyz kan!
Uniwersitetlerin dekanlaryny calysmaly, gozegciligi guyclendirmeli, mugthorlary ayyrmaly, ANA sondan son dasary yurt, okde, zehinli professorlary getirmeli. Olara mumkincilik, sert doretmeli, anyrbasy, goy keypine islesinler. Professorlara gitjek cykdajylary mysal ucin tolegli okuw acyp ustuni dolup bolar.Bizde pully adamlara bara, sony basarjak, oz cagalaryny okatjak nace bolsa-da. Okajaklar kan, tuweleme goryan, begenyan. Yone olar oz uniwersitetimize girseler, ruhlary peselyar Suw getirenem kuyze dowenem bir bolyar. Gaty goldaw bolmasa-da adam pahyr kosenyar. ABS-n yoluny eygerenigimizin ayby yok, uly, guycli, basarnykly dowlet. Sol dowletin etyan carelerine gownum yetyar.Turkmen-Turk mekdebini zehinleri alyp gitmek ucin gurandyrlar, geregem solar, seytsinler, alsynlar, korzehin bolmasynlar, biz ony ulanyp bileris oz yurdumyzda gutaran talyplar ucin sert doretsek islemek ucin.Yene bir aytjak zadym telekecileri dasary yurtdan getirmeli dal-de oz yurdumyzdaky telekecileri basmaly dal, bolany. Dasary yurt telekecileri getirip olary baksak bolyaram. Goy, oz yurdumyzyn yerli ilaty bayasyn
Dostjan, gowy temany gozgapsyň. Ýöne, her sözüňde gyzlar diýip basyp ýatyrsyň. Gaty düşnüksiz.
Näme, gelen adam şol gyzlarsyz oňup, işläp bilmez öýdýärmiň?? Ýurdy ösdürmek bilen gyzlary baglanyşdyrmagyňy oňlamok.
Näme, sen öýüňe gurluşykçy çagyryp, jaý gurduranyňda, ony kontrolda saklaňokmy?? Ýa ol seniň howlyňa girmäge rugsat alany bilen edenini edibermelimi?? Ol-a daşyndan gelen eken, öz howlyňda ýaşaýanlary kontrolda saklamasaň nähili boljagyny bileňokmy??
Gaýrat etde gyzlarymyzy ile hödürleme. Oňarsaň olara arka bol, oňarmasaňam artyk gürrüň etmejek bol.
Mowzugyň şondan başga ýerini goldaýan.
ilki bilim akymyny etmeli. akymam mejbury bolmasa kan peyda yok. son akymdan hemme ugurda-da tmler ishlemeli we razwiwat etmeli. dashary yurtlary kan getirmeli dal son. pul aylanyshy dine tmler arasynda bolmaly we dashyndan ichine pul akar yaly etmeli. son hemme zat kamilleshyyar. has inche spezleri ishledip bilersin yone goreni getirip puluna ona bermeli dal. kop geliberse tmlerin ozune ishsizlik problema osyar. zyyan yetirmejek inche spezleri getirsen bolar.
Bu zatlar sana-da malim, mana-da malim, yokardakada malim we dushnukli. Sheyle edilse dowletde ylymyn yokarlashjakdygy dushnukli.
Yone barde bashga sorag yuze chykyar: ylym-bilimin osmegi yokardaka gerekmi?
Jogap: yok, gerek dal.
Name uchindigini dushundirip otyrmaga gerek yokmyka diyyan...
Bu zatlar sana-da malim, mana-da malim, yokardakada malim we dushnukli. Sheyle edilse dowletde ylymyn yokarlashjakdygy dushnukli.
Yone barde bashga sorag yuze chykyar: ylym-bilimin osmegi yokardaka gerekmi?
Jogap: yok, gerek dal.
Name uchindigini dushundirip otyrmaga gerek yokmyka diyyan...
Blackrain,
Kontrol etjek bolsan, olary hem dowlet Konstituciyasyna gora, jenayat kodeksyna gora kontrol et. Beyleki rayatla fiziki ya moral zeper yetirmezliklerini kontrol et. Name iki adam halashsa, oylense, taze nesil yasasa - munyn namesi ervet? Ya millilik azalyamy, yityami? Shol milliliginden goren peydamyz barmy?...
Feodalistik pikirlerin bara ekenay entagem...
xxavi dost hunarmenler gerek dogry aytyan yone gonshy temada aydylyanlaryn hem jany yok dal
Hytay inzheneri yada Turk inzheneri diyyanlerin arasynda sen diyyan guychli inzhenerlerin yok bolaymasa. Hytaylylar-a ozleri kredit bereni uchin gelyaler. bizinkilerem ertir name bolsa shol bolsun shugun kreditleri alyp gazy bir sataly diyyaler. Ol gelyan hytaylylaryn ichinde yonekey gara ishchi kan. Turklerem sholar yaly. shol firmalarda turkmen oglanlar ishleyar shol bir hunari bolsada olara pes aylyk berilyar name uchin?
gyzlar temasyna gelenimizde bolsa bu yerde kak budto hytaylar, turkler bilen turkmen gyzlaryn arasynda chyn soygi bar, dar dushunjeli we feodalistik pikirli adamlar bolsa shol soyga garshy chykyan yaly edip aydypsynyz. bu yerde adinochny arassa soygi yok, gurrun massovy jelepchilik barada baryar. sholam gowy zat dal. gyzlara terbiye berilmandir ene-atalaryn gunasi diyenin bilen prablema chozup bolmaya.
goy turkmen gyzlar islese turk bilen islese arap bilen islese ors bilen halashsyn. yone pul uchin ikinji ayal yada part-time kuntuchilik etse bu yerde halashmak diyip bolmayar. ol halany uchin dal pul uchin edyar.
Gül ýaly pikir!
Diňe alymlar däl, telekeçiler. Ýöne meniň aýdýanym öz ugrunyň ussady hünärmenler diýýän. Bu diňe alym diýmek däl, telekeçi, finans we biznesden başy çykýan, ukyply adamlara hem ýol berilse gowy bizde.
Ýalňyş düşünmäň, tema diňe alym we tehniki işgärler barada däldir. Tema öz ugrunda saýlanan, gaty ýokary hilli adamlar barada. Sazanda bolsun, sportsmen bolsun. Baram gerek. Meniň pikirimçe.
bu yuze chykan soragada has gowy jogap berse boljak. halk bir chukura gorkman tuflap bilende, 'yok' jogap bolup bilmez. 10 yyldan zatdan uytgemegi mumkin...
Gyzly bölegi bar, sebäbi goňşy temada şonuň üstüne basypdyrlar.
Indi gyzlarsyz işläp bolup bolmajagyna. Muňa durmuş diýýäler, başga ýurtdan zehinli we güýçli adamlara müdimilik Türkmenistana getirseň olar öýlenip, çaga-çuga ýasaman nädip ýaşamaly? Sen näme üçin 2+2=4 ýaly zada düşüneňok? Gyzlary hiç kim hiç kime hödürlänok, emma tebigy ýagdaý, biri gelip Türkmenistanda 20-50 ýyl işlejek bolsa, Türkmenistanyň raýady boljak bolsa, nirede ýaşamalydyr, nirede maşgala ýasamalydyr öýdýäň?
Ine şu ýerde daşary ýurtda gezýän oglan kän. Aý şu ýeriň gyzlaram bar diýýänleri hem kändir. Sebäbi adamçylyk, gelýäň, işleýäň/okaýaň, öýleniberýäň. Gürrüň bu ýagdaýyň tebigylygy barada.
Indi gurluşukçyly gürrüňe geleli. Analogiýaň ýaman ters bolupdyr. Bu temada dünýäden güýçli adamlar gelip Türkmenistanda ýaşasynlar, rahat etsinler we hyzmat etsinler diýilýär. Hä, gurluşykçyny öýüňize çagyrsaň size müdimilik gelýärmi? Ýaşaýarmy öýüňizde ölýänçä? Kontrol montrolly gürrüňiň bilen gaty ters ýerlere giren ýalyla?
Dünýäniň iň zehinli medigini Türkmenistana getirseň, kapasda saklajakmy? Ýa olam adam, olam Türkmenistanyň raýady (eger elbetde gelip arkaýyn işlemegi üçin raýatlyk hödürlän bolsaň) diýip, döşüni açyp menem türkmen diýmegini islärsiňmi? Seňki ýaly mydama gelmişekdigini ýatladyp dursaň, haçan ol Türkmenistana meniň watanym diýsin? Gyz hödürlenýän tema däl, gürrüň biri gelip bir ýerde uzyn möhlet işlese, ADAMÇYLYK ýagdaýyna laýyklykda, gyzlar bilenem aragatnaşyk gurup biler. Bu tebigy ýagdaý.
Ýokmy tanyşlaryň arasynda Türkiýä gidip türke öýleneni? Orsýede gidip orsa öýleneni? Türkmenistana gelip işlän türkmene öýlense nähili bolar? 2+2=?
Gurbik dost bu detallar, we bu detallara döwlet üns bermeli dälmi? Diýeli şeýle, döwlet kanunlary bilen belli bir kadrlaryň getirilmegini talap edip, beýlekilerini getirmezligi talap edip bilmeli. Ýaňky gara işgär diýýänleriňi getirmesinler. Onsoň her daşary ýurtlyny getireni üçin salgydy artdyrsyn, wiza goýsun, ýyllyk firma 5-10 000$ çykardýan. Bu zatlar elementarnyý zatlar, biziň döwlet ösen ýurtlara seretse, derrew çözýär.
Onsoň gör hytaý ýa türk firmany. 5-10 000$ artyk pul berip gara işçi getiresi gelermi? ÝOK. Diňe iň gerekli, Türkmenistanda tapmaýan işgärlerini getirer. Ýöne bu aýdýan zatlarymyzam ýene hytaýyň ýa ýenäniň günäsi dälde, ýokardakylaryň emelsizligi. Eger halk şu ýagdaýdan närazy bolsa, DÖWLETDEN talap etmeli. Şol temada janygyp ýazanlar edil ters ýagdaýynda, özleri Hytaýa gidip dagap ýören bolsalar näçe sany Hytaýy zaýalardylar? Güýji ýetse bütin obany ýumurasy gelmezdilermi? Muňa adam we nebsi diýilýär. Çözüwleri bolsa ýokarda.
Indi geleli jelepçilik we küntiçilik meselesinde. Bu ýagdaý Türkmenistanyň häzirki ýagdaýyny we nirä barýanyny görkezýär. Ol heleýler hytaý boldy türkmen boldy, parhy ýok, gezjekler. Eger ýagdaý türkmenlere agyr gelse, özleri düzelmeli, şeýle nesip ýetişdirmeli. Ine pikir edeli, dünýäniň HAÝSY ÝURDUNA diýseňem gitseň, ýerli ilatdan has baý bolsaň, şoň ýaly aýal-gyz tapmarsyňmy? Taparsyň.
PS Hytaýlylaryň türkmenlerden artyk bilýäni ýok diýýäniň bilen ylalaşmak kyn. Sebäbi şol hytaýlylaryň bary bolmasa-da ýary, şolar bolmasa belki şol iş gidenok. Aý borda.
Daşary yurtdakylara da gel diymeli welin yöne bizin yaşlarymyza da iş gurmana döwledimiz kömek etse hezil boljak da. Türkmenlerin daşary yurtda ona muna işlap yörjegine Döwledimizde işlardiler. Döwlet yaşlara iş gurmana kömek etse gowy bolar.
Sorag shu:
1. Bu gelen firmalaryn MTS yaly bolmajagyndan garantiya barmy?
2. Howpsyzlygymyz garantiyamy?
3. Etjegini etdirip, sen aman, men aman diymejegi garantiyamy?
Yokardaky quote edilen Bayramlar, 2008-de bir firma achypdyk, birinji ayyndan ylgap bashladylar...
1. barinin musory yygnalmaly, palancha dollar
2. barinin onuni hemise arassa saklamaly palancha dollar.
3. barinin elektrika puly palancha dollar
4. Men barinin polisiya gozegchisi palancha dollar
5. Men barinin hakiminin orunbasary, palancha dollar
6. Men barinin yenesi, palancha dollar.
Palancha dollarlar pikir etman 100-200dir oydup, yok munlap aldylar. Onson nadip ishleshjek hou Turkmenistan bilen?
Gechenlerde karar chykarylypdyr, 3,5 motor we ondan uly motorly mashynlar salynanok, 2 hepde wagtynyz bar diyip. Barden bir Turkmen oglan 8 sany mashyn iberdi, barysynyn motory ullakan motorlar, Turkmenistanda 2,8lik motory pes goryaler, minimum 3lik, bularynam kanuny 3,5 we pes bolsun. edddil 1 sozumiza az 2 sozumizem kem boldy. Name etjek, nadip mayya goyum etjek? nadip ynanyp pul yatyrjak? Biznesyn in uly payy hem banklardan yoreya, Turkmenistanda bank anyrda dursyn, kredit kartany, hatda Debit kartany yoredip bilenoklar. Hususy ishleri nadip etjek?
Kop zada seredyañ janyñ yanyarey. Gep yarsañam sen TM'ni halañok, yamanlayañ, tudym sudim... Biz osmeli. Ilki añ-bilim tarapdan soñ ahli tarapdan.