Ýaş neslimiziň nogsanlyklaryndan biri - hapa sögünmek
Essalowmaleýkim agza we myhmanlar!
Şu günlerde şäheriň çagalarynyň özara gürrüňlerini islemesemem diňlemeli bolýaryn. Olaryň aglabasy bir-birlerine şeýle paýyş sözleri aýdýarlar welin, ýanlaryndan ýöräp barýan men utanyp gidýän. Özem etaž/gatbar jaýlaryň öňünde-le :( Ol ýerde ene-atalar bar, zenan maşgalalar bar, giden märeke bar - piňlerine-de däl. "Ejeň-de bajyň" bolşup ýatyrlar. Ynsanyň ýetilmedik mährem organy galanok onsoň.
Pygamberimiz SAW şeýle diýipdir bir hadysynda sahabalaryna. (Mundan beýläk P=Pygamberimiz SAW we S=Sahabalar) :
P - Ynsan öz ene-atasyna sögünmesin!
S - Heýem bir ynsan öz ene-atasyna sögünermi?!
P - Hawa.
S - Bu nähili beýle bolýar, eý, Allahyň Resuly?!
P - Biri başga biriniň ene-atasyna söger. Olam onuň ene-atasyna söger. Öz ene-atasyna sögülmegine ýene olaryň öz çagalary sebäp bolar - diýen ekeni.
Ynha-da, biziň şäherdäki ýaş nesillerimiziň ahlagy.
Obalarda-da şeýlemikän?! Men kän obalarda bolup görmedim soňky döwürler. Hatda, Aşgabadyň daşyndaky şäherlerde hem bu ýagdaý birmeňzeşmikän?! Eger jogap "hawa!" bolsa, onda ýagdaý örän erbet. Muňa az sanly gyz çagalaram girýän bolsa gerek?!
Muňa sebäpler we çäreleri nämekän?!
Pikir alyşaýsak şu ýagdaý barada...
Türkmen çagalarynyň aglabasy häzirki döwürde sögünç sözleri köp ulanýarlarmy?!
Hawa(92%, 36 adam)
Ýok(2%, 1 adam)
Bilemok(2%, 1 adam)
Başga (?!)(2%, 1 adam)
Arhiwiň ýagdaýy
● Doly tekst
● 57/57 teswir saklanypdyr
Ýazylan saýty: teswirler.com · Çeşme: Web Archive nusgasy — ertir.com, 28 maý 2012 ý. · Asyl sahypany gör ↗
Teswirler 57
Mende baray
Yene-de kop zat ene-atanyn terbiye berishine bagly bolup galyar in sonunda...:(
Goni bar gunani ene-ata atasym gelenok welin, gynansakda koplench chagalar oyde ululardan eshdip owrenyaler we sonra den-dushlaryndan eshtseler hem erbet zatdyr oydenoklar...
Kichiliklen terbiye bermeli...
haý öñürtiläpsiñ
owalardada sheyle Ata aga. Hatda dogan dogana 'gapdalyndada ene atasy otyr sesinem cykaranok'toba etyan sowyaninem gordum. Shol wagt ozumin musulmandygma buysanyp enem atamyn oglan doganymyn mana hic wagt payysh sowup gormandiklerne shukur etdim.
Men ozumin agzymdan payysh soz cykan daldir diyjek dal yone shu ayal mashkala ozumi blenim bari payysh soz diyenim yadyma dushenok diymelem etmesin Allajan.
Hudaya shukur shu teswirlerde dushmadym sowunc sozlere, talyplarda yadadym sowunc sozlerden.
Yone shorde sylaba gowja sowmelimika diyan:-) bolmasa boljak dal:-)
Bu diñe terbiye bilen bagly zat däl. Psihologiyada gechipdik özä, doly yadyma dushenak yöne hapa sögunc ulanyan adam özuni has krutoy duyya diyilyädi öydyän, shu psihologiyada ba, bilyänler paylashsyn
Wah atajan govy mowzuk açypsyng welin onung öngünde birnaçe prablema bar düzedilmeli.Mena olary görüp sögünje kayyl boldum.Yöne gynansakda dinge türkmenistanda dal,tutuş dünyade bir erbede gidiş bar.
aslyyetinde,ene-ata..ik-ok diyip sogunse,chagada..oz leksikasyna..alyar...meselem...даже ene-atalar...oz chagasyna ya agtygyna Wahey oglum kim gowninge degdi,hol duranmy,sogay shonga,*ikdir diy diyip sogmane owredip duranyny gordum,Eje soza hapa soz bolup galdy..Oyde Ejeng bamy diyseler,ining dyglap gidyar,kopusi..ejesine indi Mama diyyaler,shutayda birzat bellemeli,SOGUNMEK..saglygyngy alyandygyny dushindirmeli...muny ylmy taydanam subut etdiler...yone yerden...M.A.W oz hadysasynda...SOGUNMANG diyen setiri yone yerden yazylan dal....
Dogrusyny aytsam ozuma diýemok. Geregem yok. Dilinden gùna gazanmak. Charesem, adam oz ozune berk bolsa...
DaKing, hany goýup ýördüň sögünmäni 🙂
Gowy zat däl-how, uzaklaş şol erbet gylykdan mümkin bolsa - bu aga maslahaty saňa!
Teswir/jogap ýazan ähli agzalara minnetdarlyk bildirýärin!
Meň hem pikirim, ilkinji nobatda ene ata köp iş düşýänligi bu babatda. Çagany ýaş wagtyndan, hatda, ene garnyndan terbiýelemegiň wajyplygy göze ilýär. Çaga ene garnynda iň giç 3-4 aýlykka jan girýär. Diýmek, şol wagt hem oňa gowy zatlary ündeýji, hoşamaý sözler aýtmak, erbet sözleri aýtmazlyk gerek diýip pikir edýärin. Doglandan soň hem, çagalyk ýyllary hem, ýetişen wagty hem şeýle. Terbiýe we psihika=ruhy dünýäsi iň esasy sebäpler. Ruhy dünýäsine-de maşgalasyndaky ýagdaýlar has köp täsir edýär. Diňe bu ýagdaýlar ýeterlik däl. Aşakda-da ýazmaga dowam ederin, ýöne sizem bu babatda pikirleriňizi, garaýyşlaryňyzy, tankytlaryňyzy, goldawlaryňyzy we ş.m. ýazaýsaňyz! Akyl akyldan üstündir diýleni-dä. Näçe köp agza ýazsa, şonça-da gowy netije çykjagy ikuçsyz.
Wah Ata aga men goyjak olar meni goyanok 🙂 ya nesip beyle dowam ediba bolmaz 🙂
Ya swami@ giñ düshenjeli hasap edyän agzalaryma giryäñ.
P.s *ik, sheydip yazanyn yada doly yazanyn tapawudy bamy? Beep diyäysenay sho sözi yazjak bolañda :-D
He-he, Daýanç, sen ol ýerde müdimilik galmarsyň-laý 🙂 Onsoňam, bu dünýä-de, şahyslaram pany. Bakyýetdäki ebedi lezzeti gazanmagam aňsat we arzan däl-ä. Şoň üçin SABYRly bolmak gerek.
Aýatda şu ýagdaý üçin şeýle diýýär Biribar: Eý, iman edenler! Başyňyza haýsydyr bir gowga gelende, sabyr ediň we ybadat edip (çäresini) Allahdan isläň! Elbetde, Allah sabyr edenler bilen biledir! Ýagny, - sabyr edenlere goldaw berijidir - diýilýär. Hadys hem bar bu barada Sabyr imanyň ýarysydyr! diýip. Magtymguly Pyragy hem şeýle diýipdir:
Sabyrly gul dura-bara şat bolar.
Bisabyr gul çalt ýolugar belaga!
Ýaşlary birzatdan goramaly dälde, indi ýaşlardan goranmaly. Olary gorap bolaýdyk öýdýän.
He-he, beep maslahatyňa men hem goşulýan, Sonny!
Ýasawi/Ýa swami dost, şol ýyldyzjykly sögünç ýazgylaryňam saňa ýaraşanok-laý. Gel, gowusy olary mundan beýläk ýazma, hä?!
Beep diýlende Gara Pişik agamyň Täze belgi: Sögmek gadagan! atly mowzugynda ýazan bir
anekdoty ýadyma düşdi:
öňem biri beýlekisine telefon edýämiş, eline.
olam gepleşesi gelenokdyr-da, trubkany açyp diýýämiş:
-abonent elýeterli däl.....
beýlekem sögünýämiş:
-ejeň..., şulam haçan görseň, elýeterli däl-aý...
trubkasyndan ses gelýär:
-abonente söwmek bolanok.
Yash nesil terbiyesinde ene-ata'dan soñky duryan zat media'myka diyän. Media'nyñ(tv'da giryä) täsiri uly yash nesliñ terbiyesinde
Offtopic:Agajanh teswirne + beresim geldi welin admin bolan u/n berjekdäl, podhalimdir öydermi, nämemi :-D
Bäh, Agajan, senem garrapsyň öýdýän şu bet ýaşlardan ýaňa 🙂
Sögünmegiň zyýanlaryny aýtmalymyka diýýän men-ä şol paýyş sözleri aýdýan ýaş neslimizi gören ýagdaýymyzda. Mysal üçin başda bir hadys goýupdym. Negro_daýy hem öz Hapa sögmek hakynda atly mowzugynda şeýle ýazypdyr:
Gara pişik aga 'sögmek' meselesini gozgapdyr. Menem bir hadysyn terjimesini yazayyn diydim. Peydasynyn degjekdigini umyt edyän...
Pygamberimizin (s.a.w.) wagtynda, iki adamyn arasynda sögüşme wakasy bolup geçdi:
Olardan biri sögdi, yöne beyleki adam dymdy. Aralarynda Pygamberimizem (s.a.w.) otyrdy. Sonra hälki dymyp oturan adam sögünçleri yzyna gaytardy (sögdi). Pygamberimiz (s.a.w.) bolsa mejlisi terk edip daşary çykyp gitdi. Soradylar näme üçin turyp, çykyp gitdiniz diyip. Pygamberimiz (s.a.w.) şeyle jogap berdi: 'Perişdeler turdy, menem olar bilen bilen turdym. Bu sögülen adam dymdygyça, perişdeler sögene gaytargy berip durlardy. Haçan-da sögülen sögene gaytargy berende, perişdeler turyp çykyp gitdi...' (Ebu Davud, Edep, II, 572)
Galyberse-de hak-hukuk meselesi, günä gazanma ýagdaýyny aýtmak gerekmikä diýýän. Elbetde, iň ilki Allah we Pygamber barada, olara ynanyp, olary söýmek we şat etmek barada we olaryň halaýan -halamaýan zatlary barada gerekli maglumatlary öwretmeli.
Bäh,
Eger çaga ýa ýetginjek bir säwlik goýberäýse, onda onuň ene-atasy ýa dogan-garyndaşlary ýa dost-ýarlaryndan biri derrew sögmek bn bolup bilýär aý, pylanyňy pismidan edeýin! we ş.m. hapa sözler bn. Şu ýagdaýda onuňam şeýle pursatlarda olara eýerjegi gümansyzmyka diýýän. Şeýlelik bn hapa sögünmek ýaýbaňlaşýar ülkämizde. Kä halatlarda bolsa ejeler ogul ýa gyzlarynyň bir säwligi üçin olara erbet dileg edip bilýäler. Meselem, ýerçeken, meýdi yranan, ýerýuwdan, garagy akan we ş.m. Allah gorasyn, ejäniň, aýratynam, kakanyň öz çagalary üçin edýän erbet dilegleriniň Allah tarapyndan kabul edilmeginiň ähtimaly uly diýip bilýän. Şonuň üçinem, çagalarymyzyň ýa jigilerimiziň säwlik ýa-da säwlikleri üçin olara sögmegiň ýa beddua (erbet dileg) etmegiň deregine iň bolmanda öňden bäri türkmençilikde ulanylýan sözleri ulansak.
Bu barada Dr.Nihatyň bir mowzugynda Didar gelnejäniň bir ýazgysy ünsümli çekdi. Ynha:
...Bilyan sozlerimden ka birini hodurleyarin. Turkmen halk folklorynda hem bar a bu sogunchler. Yone muny biraz yumshadyp gonuden goni sogunch diyip alman teyene hnek yada yumak atyshmak diyyaipdirler. Yogsam dagy baryp yatan sogunchle.... Hezil dip sogunin. Ichiniz boshar.
kellan nahili artylan kartoshka yaly
gozun nahili chakgyn chuyi yaly
bolup oturyshyn nahili? Alynmadyk okuz yaly
Elin nahili gazaw yaly
agzyn nahili? Opan ojak yaly.
bashga hili sogunjek bolsanyz hem sheyle sozleri hodurleyarin.
Aylandyrylyp goyberilen alasamsyk
Berbekgey
99 ( bu sharigi kem diymek)
101 (kopbilmish diymek.
09 ( hemme zatdan habarly diymek
02 (gepchi habarchy diymek)
03 ( was wasy diymek) ...
Ata ene borçlary.
bu tema hem zerur gerekli diýip hasaplaýaryn. :-)