Gurhanda we hadyslarda beýan edilýän taryhy maglumatlary seljermegiń usullary

Adamzat taryhynyń geçmişine we şu günki gününe üns bilen ser salynanda şahslaryń ýa-da jemgyýetleriń özünden ozalky döwre ünssiz çemeleşendiklerini aýtmak tas mümkin däldir. Çünki geçmişi bolmasa geljegiń sagdyn gurulmagy kyndyr. İne şol sebäpli hem jemgyýetler hem hususy hem-de umumy manyda ozalky jemgyýetleriń ýagdaýlary barasynda maglumat edinmek isleýärler. Şol maksada laýyklykda ylmy işleri durmuşa geçirýärler. Şol sebäpli adama niýetlenen gurhan bu temada diýseń baý materiala eýedir. Emma yslam dininiń esasy çeşmesi bolan gurhan geçmişe degişli maglumatlary esasanda mysal getirmek maksady bilen beýan edýär. Şeýlelikde Hezreti Pygamberiń gurhanda gysgaça beýan edilýän käbir kyssalara düşündiriş berendigi görülýär. Eýsem käbir taryhy hekaýalar gönüden göni Pygamberiń, şol bir wagtda-da sahabanyń ünsüni artykmajy bilen çekipdir. Pygamber gurhanda beýan edilýän Hezreti Musa bilen Salyh gul hekaýasy barasynda “Alla Musa rehnet etsin. Käşgä sabyr eden bolsady. Salyh gul bilen aralarynda bolan wakany bize has gińişleýin gürrüń beren bolsady” diýipdir. Ol hem Pygamberiń tewhid dininiń geçmişine bolan gyzyklanmasyny görkezýär.
Medinede esasan ýehudiler bilen gatnaşykda bolan musulmanlaryń şol medeniýet bilen gyzyklanmaklary adaty ýagdaýdyr. Ońa ünssiz galyp bilmedik Pygamber “Ysraýyl ogullary barada gürrüń berip bilersińiz. Ondan zyýan gelmez” diýmek bilen, olardan gürrüń berilen maglumatlaryń ummat üçin peýdaly bolanlaryny gorapdyr. Gönüden göni özi taryhda ýaşap geçen ummatlar we milletler, hususanda Ysraýyl ogullary barada ýatdan çykmajak habarlary halka ýetiripdir. Hezreti Pygamber “Kitaply bolanlary ne tassyklań, ne-de inkär ediń” diýen siz we “Kitaplylara hiç zat soramań” diýen sözi bilen kitapdan maglumat berilmeginde ünsli bolunmagyny tabşyrypdyr.

Pygamber geçmiş barasynda beren käbir maglumatlarynda käte ýaşaýan jemgyýetiniń taryhda galan, yslamyń pelsepesine bap gelmeýän ýalńyş maglumatlaryń öńüne geçipdir. Käte geçmişdäki pygamberleriń we halklaryń başdan geçiren wakalary, iman we bitewilik ugrundaky göreşleriniń taryhyny öwretmek, sahabalaryna gürrüń bermek üçin peýdalanypdyr. Geçmişdäki adamlaryń başdan geçirenleri arkaly musulmanlaryń iman, ybadat we ahlak taýdan terbiýelenmegini maksat edinipdir.