Häzirki zaman siwilizasiýasynyñ ýykyp ýok eden ýadygärlikleri

Bir wagtlar köpsanly hazynalary bolan taryhy ýadygärliklerdir ymaratlar,häzirki zaman siwilizasiýasynyñ alyp barýan uruşlarynyñ merkezinde galyp,gynansakda,ýykylyp ýumrulyp ýok boldular.Geliñ,häzirki döwürde öwezini dolduryp bolmajak,ýykylyp ýok bolan gadymy taryhy eserlere göz aýlalyñ:

*1-Samarra'daky uly metjit/Yrak*

Bagdadyñ demirgazygynda Tigr derýasynyñ kenarynda 9.jy asyrda gurlan bu metjit dünýäde döwrüniñ iñ uly metjidi bolupdyr.Bu metjidiñ esasy özüne çekiji ýeri bolsa,gezmäne gelen myhmanlaryñ ýöräp çykmagy üçin spiral şeklinde basgançaklary bolan beýikligi 52 metrlik Malwiýa minarasydy.2005.ji ýylda gozgalañçylaryñ NATO bazalaryna hüjüm eden wagty,bu metjit minarasy bilen bombalanyp ýer-ýegsan edilipdir.

*2-Budda'nyñ Bamia heýkelleri/Owganystan*

Beýikligi 53metr we 35metr bolan dünýäniñ iñ uly Budda heýkelleri budizm dininiñ iñ uly mirasydy.Owganystan'da dowam edýän içki uruşda talibanlaryñ "butperestlik" diýlip,dinamit bilen partladylyp ýarylan bu heýkelleri,1500 ýyllap aýakdady we YUNESKO'nyñ goragyna alynan adamzat miraslarynyñ biridi.

*3-Gadymy Bosra şäheri/Siriýa*

Bu ýer 2500 ýyl mundan öñ gadymy rimlileriñ paýtagt şäherleriniñ biri bolupdy.Ýüzlerçe ýyllap bu günlere gelip ýeten bu arhitekturaly şäheri,Siriýa'da şu wagtky dowam edýän harby çaknyşyklardaky minomýot atyşyklarynyñ arasynda galyp,derbi-dagyn edildi.

*4-Hama suw jykyry/Siriýa*

Bu 20 metr diametrindäki suw jykyry hakynda baryp tä 5.ji asyrlaryñ taryhy ýazgylarynda iñ üstünlikli suw jykyry diýlip ýazylyp geçipdir.Hama şäherinde turistler üçin iñ bir gelim gidimli ýeri bolupdyr.2014.ji ýylda söweşijiler/boýewikler tarapyndan ýakylypdyr.

*5-Halep galasy/Siriýa*

Bu gala 4 müñ ýyllap dik belende dikelip,Rim,Mongol we Osmanly imperiýa'larynyñ dabaralaryna şaýatlyk eden galady.Ýakynda dowam edýän söweşde söweşijiler bu taýyny baza hökmünde ulanyp,çym-pytrak bolup ýykylmagyna sebäp bolupdyrlar.

*6-Nemrud/Yrak*

Yragyñ demirgazygynda Ninewiýa welaýatynyñ golaýynda ýerleşen bu gadymy Assiriýa şäheri,bir wagtlar ummasyz hazynalary,şol sanda,ýadygärlikleri,heýkelleri we gymmatbaha daşlary bilen ady dünýä belli şäher bolupdyr.2003.ji ýyldaky turan gozgalañdan soñra,bu taýyny talap boşadypdyrlar.Bu ýerden ogurlanan köp gymmatlyklary daşary ýurtlaryñ muzeýlerinde we açyk satuw auksiýonlarynda duş gelnipdir.

*7-Krak de Şewalýe/Siriýa*

Haçly ýöreýişjileriñ galasy bolan bu gala 11 asyrlap söweşlerde we tebigy betbagtçylyklarda ýykylman döz gelip,adamzadyñ taryhy mirasy bolup durdy.2013.ji ýylda bu galanyñ içinde söweşijiler gaçybatalga hökmünde ulanansoñ,howa we artilleriýa bombalamasyndan soñra,ýer bilen ýegsan edilipdir.

*8-Ýunus pygamberiñ mazary/Yrak*

Bu ýerde,ylahy kitaplarda ady agzalyp geçen,äpet ýunus balygynyñ ýuwdan pygamberi bolan Hz.Ýunus pygamberiñ (a.s) mazary ýatyrdy,şol balygyñ bir dişi bilen bile...Mazarlyk biziñ eramyzdan öñ 8.ji asyrda gurulyp,munuñ yslam we hristian dinleri üçin uly ähmiýeti bardy.Emma,2014.ji ýylda "Yslam döwleti" diýlen terrorçy söweşijileri bu gadymy mazarlygy partladyp derbi-dagyn etdiler.

*9-Palmira/Siriýa*

"Siriýa çölüniñ içindäki oazis" diýilýän bu gadymy arameý şäheri,ÝUNESKO'nyñ sanawynda bolan we döwrüniñ iñ öñdebaryjy arhitekturasy bolan ajaýyp ýerleriñ biridi.Gynansakda,Palmira'nyñ içini şu wagt ogrular we talañçylar boşadyp gutarypdyrlar.

*10-Sirena/Liwiýa*

Biziñ eramyzdan öñ 630.jy ýylda gurulan Sirena şäheri gadymy rimlileriñ we grekleriñ rowaýatlarynyñ hemde mifleriniñ dörän ýerleriniñ biri bolupdyr.Liwiýa rewolýusiýasy wagtynda bu gadymy şäher bombalanyp ýykylypdyr we ýer bilen ýegsan edilipdir.

(Gyzyklanyp okanyñyz üçin minnetdar!)