WhatsApp indi Snowden tassykly (e2e) kripto ulanýar

Bir hepde bäri WhatsApp-yň Android ulanyjylarynyň ugradýan hatlary dolylygyna  kodlanyp ugradylmaga başlandy. End-to-end encryption - ýagny diňe haty ugradýan we alýan kişiniň okap bilýän bu kripto  protokoly WhatsApp-yň Open Whisper Systems bilen bilelikde alyp barýan hyzmatdaşlygy netijesinde ulanyşa girizildi. Täze hyzmatdaşlyk barada Open Whisper Systems geçen hepdäniň sişenbe güni öz websaýtynda habar berdi.



Hatlar indi Open Whisper Systems-iň öz ygtybarly habarlaşma programmasy bolan TextSecure-daky ýaly kripto protokoly bilen gorag astyna alyndy. Kodlamany açmak üçin ulanyjylaryň hiç zady üýtgetmeklerine gerek galman, programmanyň Android görnüşi üçin öňden bellenen hökmünde işläp başlady. WhatsApp-yň daş görnüşinde hiç hili üýtgeşme bolman edil öňküsi ýaly işleýär. 

Open Whisper Systems-iň düýbüni tutujy Moxie Marlinspike-yň habar bermegine görä, bu goşmaça howpsuzlyk örtügine ilkinji bolup Android ulanyjylary gowuşdy, emma ýakyn wagtda beýleki platformadaky ulanyjylar üçin hem durmuşa geçiriler.

WhatsApp-yň 600 milliondan gowrak ulanyjysynyň bardygyny göz öňünde tutsak — programma Facebook tarapyndan fewral aýynda satyn alynypdy — Marlinspike we onuň uly bolmadyk programmaçylar topary özleriniň tutanýerli maksatlaryna has hem ýakynlaşdylar diýmek mümkin. Onuň toparynyň TextSecure (Android üçin howpsuz habarlaşma), RedPhone (Android üçin howpsuz jaňlaşma) we Signal (iOS üçin howpsuz jaňlaşma) atly programmalary  bir eýýäm giňden sylanýan howpsuz programmalaryň arasynda ýer eýeleýär.

Bu programmalar barada tehnologiýa bilermenleri tarapyndan, galyberse-de NSA-yň ýokary gizlinlikli yzarlama meýilnamalaryny ýüze çykarýan sansyz-sajaksyz resminalaryny köpçülige syzdyran we has ygtybarly şahsy habarlaşma gurallarynyň gerekdigini nygtaýan Edward Snowden tarapyndan hem magtanyp geçilipdi.

"Hatlaryňyzy kodlaman ugratmaň" diýip Snowden The New Yorker-iň habarçysy Jane Mayer bilen eden soňky gürrüňdeşliginde aýtdy. "Redphone ýaly, Silent Circle ýaly programmalary ulanyň - Moxie Marlinspike we Open Whisper Systems-yň ähli zatlaryny."

Bu hyzmatdaşlyk Open Whisper Systems üçin täze zamananyň başlangyjy bolup biler. Marlinspike 2010-njy ýylda Whisper Systems-iň düýbüni tutupdy we bir ýyl geçip geçmänkä Twitter ony satyn alypdy. 2013-nji ýylda, özleriniň ygtybarly ýazyşma we jaňlaşma programmalarynyň ösüşinde iş alyp barýan Open Whisper Systems-iň düýbüni täzeden tutdy.

600 million adamyň nädip öz habarlaşmalaryny kodlamaklaryny gazanmagyň usulyny bilýäňizmi? Öňünden bellenen görnüşde ýerine ýetiriň we hiç hili sazlama islemäň. Wessalam.
— Christopher Soghoian (@csoghoian) 18-nji Noýabr, 2014

WhatsApp bilen hyzmatdaşlyk gurulmagynyň manysy bar, sebäbi Open Whisper Systems-iň önümlerini ulanýanlardan has köp adama dolylygyna kripto protokolyny ýetirýär. (Mysal üçin, Google Play hasabatyna görä TextSecure 500.000 bilen 1 million gurnama arasynda)

"Biz haçanam bolsa TextSecure ýaly bir programmany edil WhatsApp ýaly meşhur edip bileris öýdemok, hat-da munuň üçin yhlasymyzy nirä gönükdirjegimizi hem bilemok." diýip Marlinspike telefon gürrüňdeşliginde aýtdy. "Bular ýaly zady öňden bar bolan programmalara ýerleşdirmek, olar bilen ýaryşmaga synanyşmakdan has manyly."

Bu hyzmatdaşlyk, soňky ýyllarda howpsuzlyk we şahsy gizlinlik meseleleri barada alan dowamly tankytlary üçin WhatsApp-yň hem bähbidine boldy. Howpsuzlyk jemgyýeti bu ýazyşma programmasyna köplenç ýagdaýda tankydy garaýardy. Ýöne hyzmatdaşlygyň yglan edilmeginden köp wagt geçmänkä äheňler eýýäm üýtgemäge başlady.

Meniň pikirime görä, @WhatsApp-yň güýçli e2e kripto geçmegi, Snowden-den bäri iň uly howpsuzlyk ýeňişimikä diýýän. 
— Ryan Lackey (@octal) 18-nji Noýabr, 2014

Wow, Whatsapp - ŞOL WhatsApp - iň howpsuz "meşhur" ýazyşma programmasy boldumy indi?
— Filippo Valsorda (FiloSottile) 18-nji Noýabr, 2014

John Hopkins Uniwersiteti Maglumat Howpsuzlygy Institutynyň kriptografiýa derňewçisi we professory Matthew Green-e görä bu "örän ähmiýetli" ösüş, sebäbi TextSecure näçe gowy, ygtybarly programma bolsa-da, edil WhatsApp ýaly ulanyjy köpçüligi ýok.
"Indi kriptolamanyň nämedigini düýbünden bilmeseler hem ähli hatlaryndaky güýçli kripto protokolynyň hözirini görjek adamlar bar." diýip ol Mashable-a gürrüň berdi.

Lorenzo Franceschi-Bicchierai
Mashable.com

WhatsApp ulanýarsyňyzmy?

Hawa, aktiw.(12%, 3 adam)

Hawa, passiw.(28%, 7 adam)

Ýok, indi ulanamok.(36%, 9 adam)

Ýok, hiç ulanyp görmedim.(24%, 6 adam)