Iň uly dileg

Adamzat ynanç babatynda umumylykda alanyňda ikä bölünýär: dini durmuşdan üzňe görenler we görmeýänler. Munuň üçin jedelleşmegiň hiç hili zerurlygy ýok, sebäbi iň dogryçyl şaýat adamzadyň Allahyň takdyry esasynda çyzan ýoly, ýagny taryhy. Günümizde-de adamlar şol iki toparyň agzalary. Muňa dine – ýaradylyşa ynanmaýanlar hem girýär. Şeýlelikde:
1. Dini durmuşdan üzňe gören adamlar: bularyň birinjisiniň (imansyzlarynyň) ýagdaýy belli. Sebäbi Allahyň barlygyna ýa-da onuň birligine esaslanan bitewi ynanjy, imany bolmadyk adamyň dini durmuş bilen bagrybadaşan kabul etmegi mümkin däl. Dini durmuşdan üzňe gören, ýöne hakykatlary kabul eden adamyňam ýagdaýy öwerlik däl. Sebäbi bu adamyňam diýmek imanynda gowşaklyk bar. Sebäbi Allahu Tagala ‘Inneddine innallaha Islam’ – Allah gatynda (huzurynda) din Yslamdyr – buýurýar. Yslamyň ýörelgeleriniň ählisi bolsa diňe durmuş ýörelgelerinden ugur alýar. Mysal üçin namazy alalyň: dini durmuşdan üzńe görüp, ikinji orna goýan adam işine görä namazyna wagt gözlär, wagt bolsa okarö bolmasa ...... Tersine namazyna görä işini sazlan adam hem namazyny okar, hem işini bitirer. Bu barada türkmen nakyly bilen nokat goýmakçy: ‘Namaz işiň bitirer, iş namazyň ýitirer.’

2. Dini durmuşyň akymy hasaplaýanlar: : bularyň birinjisi (imansyzlary) Allahu Tagalanyň Bakara süresiniň 7-nji aýatynda nygtaýşy ýaly kalby möhürlenenlerdir, bular diniň durmuşyň özenidigini kabul ederler, emma bir tüýsli ybadatlardan, imanyň mertebelerinden - aýratynam ahyrete, haşra (gaýtadan direliş) iman ynançlaryndan uzakdyrlar. Allah gorasyn, aslynda belkem biziňem iň uly dileglerimiziň biri şu bolmalydyr – Allahym kalbymyzy iman nury bilen nurlandyr! Kalbymdaky imanymyzy – tahkikileşdir. (hasam mäkämleşdir.) Sebäbi kalby möhürlenen adam hakykatlara degişli näçe delillere sataşsa-da olary reddeder, bu bolsa gündiziň güni Gün barka gözüni ýumup, ‘Güni göremok’ diýmekden başga zada meňzemez.

Diýmek diňe ynanmak bilen imana eýe çykyp bolanok. Oňa kalbyňda hakyky orun bermegiň üçin ony diňe süňňüňe däl-de eýsem durmuşyňa-da ornaşdyr. Adamlaryň oňa bolan ýigrenjini däl-de, söýgüsini gazan. Döwüň talaplaryna esaslanýan hereketleri reddetmek bilen eger garşyňdaky-da Yslama zeper ýa-da ýigrenç ýanaşjak bolsa onda ony hakykatdakysy ýaly ýerine ýetir we töweregiňdäkilere-de düşündir.

Meselem halkymyzda beýik şahsyýetlere zyýarat ýoň bolupdyr, senem olar bilen zyýarat et, ýöne sen ‘Hoja Yusup babajan maňa-da yrsgal nesip edeweri’ diýip agaja mata daňma-da, asyl rysgalyň eýesiniň Alladygyny, yrsgaly Allanyň Rezzak (Ryzk-rysgal beriji) adyna sygynyp, Alladan soramalydygyny, bu beýik şahsyýetleriň bolsa Allah bilen arada diňe ruhy köpri bolup biljekdigini – ýagny ‘şu halan, söýen guluň pylanynyň hormatyna’ diýip biljekdigini düşündir we amal et. Sebäbi däp-dessurlar meselesinde seretmeli, eger şol dessury ýerine ýetirmek bilen Allaha şirk (ýaran, orun tutar) goşulmaýan bolsa onda şol dessury ýerine ýetirmegiň zeleli ýok.