gybatkeshing baran yeri "ot" bolor

Gybat — kimdir biriniň yzyndan gürrüňini etmek, has takygy, biriniň ýüzüne aýdylanda halamajak zadyny yzyndan aýtmak diýmekdir. Kimdir biriniň bedeni, ahlagy, işi, dini, geýimi, öýi... ýene-de sanardan köp zatlar gybat etmäge ýeterlik sebäplerdir. Gözüniň çaşy bolmagy, saçynyň kel bolmagy, boýunyň kelte ýa-da şilliň uzyn bolmagy... Bu zatlar adamyň ýüzüne aýdylsa, göwnüne almagy mümkin. Biriniň yzyndan ýa-da onuň ýok ýerinde göz-gaş bilen yşarat etmek, ýüzüňi kürşertmek hem gybata girýär. Mysal üçin eliň bilen biriniň uzyn ýa-da gysgalygyny görkezmek, bir adamyň kemçilikleri barada hat ýazmak-da gybatdyr. Gybaty makullamak hem gybatdyr. Gybat edilýän ýerde ümsüm geplemän oturan adam hem gybata şärik bolýandyr. Şonuň üçin ynsan mümkin bolsa dili bilen gybatyň öňüni almaga çalyşmaly — gybat etmezligi ündemeli, muny başarmasa, ýüregi bilen gybaty ýazgarmaly. Kim bir mümin doganynyň ýok ýerinde onuň gybatynyň edilmeginiň öňüni alsa, kyýamat gününde Allahutagala hem ol kişiniň kemçiligini örtjekdigine kepil geçendir. (Ibn Ebid-Dünýa). Gybatyň esasy sebäpleri şulardyr: 1. Ar almak duýgusy. 2. Özüňi uly saýmak, başga birini pese düşürmek, ýaňsylamak islegi. 3. Göriplik, görübilmezçilik. Ili güldürmek üçin, bir bendäniň aýbyny äşgär etmek. 4. Gybat keselinden gutulmagyň ýoly, ilki bilen öz kemçilikleriňi düzetmäge çalyşmakdyr. Gybatkeşiň günäden saplanmak üçin puşman etmegi, toba gelmegi, gybatyny eden adamsy bilen razylaşmagy zerurdyr. Ynsany bagyşlamaga çalyş, ýagşylygy ýaý, jahyllardan uzak dur, gybatdan gaçgyl. Sebäbi gybatda üç apat bardyr: 1. Gybat edeniň dilegi kabul bolmaz. 2. Eden ýagşylyklary kabul edilmez. 3. Gybat edeniň günäleri artar.