Regaib Nämedir?

Regaib, arapça bir sözdür we "rega-be" kökünden gelýär. "Rega-be", söz manysy boýunça, haýsydyr bolsa bir zady islemek, arzuw etmek, oňa garşy meýil etmek we ony elde etmek üçin zähmet çekmek diýmekdir. "Regib" sözi bolsa, "regabe"'den dörän bir atdyr we özüne küýsenilen, arzuwlanan, islenilen zat diýmekdir. Birlik sanda, "regibe"dir. "Regibe"niň köplügi-de "regaib" dir. Söz boýunça "Regaib"iň asly şudur.

Rejeb’iň ilkinji juma gijesine Regaib gijesi diýilýär. Bu gijä Regaib gijesi adyny melekler (perişdeler) beripdirler. Her Juma gijesi ähmiýetlidir. Bu iki gymmatly gije bir ýere gelenlerinde ähmiýeti has hem artýar. Allahü teala, bu gijede, müminlere, ragibetler (yhsanlar, peşgeşler) berer. Bu gijä hormat edenleri bagyşlar. Bu gije edilen doga-dilegleri kabul bolar, namaz, agyz bekleme, sadaka ýaly ybadatlara sansyz-sajaksyz sogaplar beriler. Regaib gijesini ybadat bilen geçirmeli, kazasy bolan, hiç bolmasa bir günlük kaza namazy okamaly. Kazasy bolmadyklaram nepil (nafile) namazyny okap, Gurhan-y Kerim okap, tesbih çekip, toba-ystygfar eder. Perşembe güni agyz bekläp, gijesini-de haýyrly amallar bilen geçirmek örän sogaplydyr. Rejep aýynda agyz beklemek fazylatlydyr.

Pygamberimiz (a.s.m)’ yň Ramazan aýyndan soňra iň köp agyz beklän aýy Rejep aýydyr. Bu Rejep aýynda agyz beklemegiň gaty beýik, ajaýyp sogaplary bardyr.

Biem bu aýda sogaplar gullaryn depderleriniň sogap hanalaryna, bol-bol dökülmegi sebäpli-de, rejebül esabb diýilýär. Ýagny, sogaplary bol-bol. Şaryl-şaryl, gürül-gürül dökülen aýy diýmekdir... Sabbe, Arapçada dökmek diýmekdir... Derýanyňam şeýle daglardan çaglap, şaldyr-şuldyr akyp dökülýän ýerine münsab diýýärler; olam şol bir kökden... Rejeb-ül esabb; Allah'yň rehmediniň joşa gelip, ykram-u yhsanlarynyň şaryl-şaryl, güldür-güldür gullara gelen aýy diýmekdir..

Aryflar we din alymlary kitaplarynda şeýle ýazypdyrlar, bu aý ekin ekme, ekerançylyk aýydyr. Sogaply işler, agyz beklemek, toba etmek, we ş.m. gowy işler edilýär. Bir önümiň ekilmegi ýaly, ekin ekme aýydyr. Şa'ban bakym, seretme, suwarma aýydyr. Ramazan biçim, hasyl ýygnama aýydyr diýipdirler. Diýmek, Rejep aýy, bizi Ramazan aýyna taýynlaýan bir möwsümiň ilkinji ädimi hökmündedir.

Şonuň üçin, "Rejeb aýy toba aýydyr." Diýipdrler. Ýagny, gul näme etmeli?.. "Ýa Rabbi! Men düşünmändirin, ýalňyşypdyryn, bilmändirin, günäkär men; meni bagyşla..." diýip, ýalňyşyny boýun alyp, hatasyndan dönüp, Jenab-y Hakk’yň ýoluna girmeli.

Şa'ban aýy ybadatlara dowam etme aýydyr. Ramazanam garşylygyny alma aýydyr. Şeýle dürli sözler bilen, bu aýlaryň bir-birleri bilen baglanşyklydygyny beýan edipdirler.

Regaib bilen baglanşykly aýat-y kerimeler:

Regaib sözi Gurhanda geçmeýär. Emma "regabe"den dörän dürli sözler, Gurhanda sekiz ýerde geçýär we "regabe"niň berýän manysy üçin ulanylýar.

Hususanda, "Şübhesiz Allah’yň gökleri we ýeri ýaradan günki ýazgysyna görä aýlaryň sany on ikidir. Bulardan dördi haram aýlardyr. Ine bu, Allah’yň dos-dogry kanunydyr. Beýle bolsa, bu aýlarda özüňize zulum etmäň." (Tewbe Süresi, 36)
Hz. Pygamber’iň ( a.s.m ) (aşakdaky hadyslar bölüminde bar bolan) bir hadysynda, aýat-y kerimede yşarat edilen haram aýlaryň, Zilkade, Zilhijje, Muharrem we Rejep aýlarydygy bildirilýär.

Rejeb Aýy we Regaib Gijesi bilen bagly Hadys-y Şerifler:

• Allahü teala, Rejeb aýynda agyz beklänleri magfiret eder (bagyşlar). (Gunýe)
• Rejeb-i şerifiň bir gün başynda, bir gün ortasynda we bir günem soňunda agyz bekläne, Rejeb’iň hemmesini tutan ýaly sogap beriler. (Miftah-ül-jenne)
• Ramazan aýy daşynda Allah ryzasy üçin bir gün agyz beklän, gowy bir ýaryş atynyň bir asyrda geçjek ýolunyň uzaklygyça Jehennem’den (Dowzahdan) uzaklaşar. (Ebu Ýala)
• Şu bäş gijede edilen doga yzyna gaýtarylmaz. Regaib gijesi, Şabanyň 15-nji gijesi, Juma, Ramazan baýramy we Gurban baýramy gijesi. (İbn-i Asskir)
• “Rejeb-i Şerif’iň birinji gününde agyz beklemek, üç ýyllyk, ikinji gününde agyz beklemek, iki ýyllyk we ýene üçünji güni agyz beklemek bir ýyllyk günäleriň bagyşlanmagyna sebäp bolar..” buýurýarlar. (Jamiu-s sagir)
• İbn-i Abbas -radiýallahu anh- Hezretleri: “Resulullah -sallallahu aleýhi we sellem- Rejep aýynda käwagt şeýle bir agyz beklärdi, biz O’nuň hiç wagt agzyny açmaz öýderdik. Käwagdam, şeýleköp wagtlap agyz beklemezdi, biz O’ny hiç agyz beklemez öýderdik.” buýurýar. (Müslim)

• Elbetde, zaman Allahyň ýaradan günki şekli bilen akyp gidýändir. Ýyl on iki aýdyr. Bulardan dördi haram aýlardyr we üçi yzly-yzyna gelýändir. Zilkade, Zilhijje, Muharrem, birem, Jemaziýel-ahyr bilen Şaban aýlarynyň arasynda gelen Mudar kabilesiniň aýy Rejep aýydyr." (Buhari, Tefsir, Süre, 8,9)
• "Rejep aýy Allahyň aýy, Şaban meniň aýym, Remezan hem ymmetymyň aýydyr." (Ajlûni, Keşfu’l-Hafa, 1/423)
• Ýene mübarek üç aýlardan ilkinjisi bolan Rejep aýynyň ähmiýeti we gadyry hakynda Enes b. Malik ( r.a. )'dan bir hadys şeýle rowaýat edilir: Rejep aýy girende, Hz. Pygamber şeyle diýerdi: "Allahym! Rejep we Şabany bize mübarek kyl we bizi Remezana gowuşdyr!" (Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1/259)
• Rejep uly bir aýdyr. Allah bu aýda haýyr amallary esse-esse kabul eder. Rejep aýynda bir gün oraza tutan, bir yyl oraza tutan ýaly sogaba gowuşar. 7 gün oraza tutana, Jähennem gapylary ýapylar. 8 gün oraza tutana Jennetiň 8 gapysy açylar. On gün oraza tutana, Allah islän (haýyr) zadyny berer. 15 gün oraza tutana, bir jarçy: “Öňki günähleriň bagyşlandy!” diýer. Rejep aýynda Allah Tagala Nuh aleýhissalamy gämä mündürdi we olam Rejep aýyny orazaly geçirdi. Ýanyndakylara-da oraza tutmaklaryny emretdi. (Taberani)
• Hz. Aişe ( r.a ) walidämiz, “Resulullah, birinji(duşenbe) we penşenbe günleri oraza tutmaga örän ähmiýet bererdi.” diýýär. Çünki Hadysy Şerifde, “Amallar Allah Tagala duşenbe we penşenbe günleri arz ediler. Men hem amalymyň orazaly wagtym arz edilmegini isleýärin!” diýdi. (Tirmizi)• Receb ayında yapılan dua kabul edilir, günahlar affedilir. Bu ayda günah işleyenin cezası da kat kat olur. Hz. Hüseyin ( r.a) anlatır:
“Kâbe’yi tavaf ederken, yanık sesle Allahü teâlâya dua eden bir kimsenin sesini işittik. Babam bunu çağırmamı emretti. Güzel yüzlü, temiz bir kimseydi. Ancak sağ tarafı felç olmuş, kurumuş, hareketsiz idi. Ona, “Sen kimsin, durumun ne böyle?” dedim. O kimse dedi ki:
“Adım Menazil... Ben çalgı çalmak, şarkı söylemekle şöhret salmış, Arabistan’ın ünlülerinden bir gençtim. Hep nefsin arzuları peşinde koştum. Receb ve Şaban aylarında bile, bu günahlara devam ederdim. Salih babam, beni bu günahlardan kurtarmaya çalıştı. Bana, “Allahü Teâlânın azabı şiddetlidir, bir anda kahredebilir. Kötü arkadaşlardan vazgeç, bu kötü işleri bırak! Melekler ve bu aylar senden şikâyet ediyorlar” dedi. Nasihate hiç tahammülüm yoktu. Babamın üzerine yürüyüp, döverek susturdum. Üzüntülü ve kırık kalble, “Bu aylarda oruç tutup, geceleri ibadet ediyorum. Beytullah’a gidip şerrinden korunmak için, Allahü teâlâdan yardım dileyeceğim” dedi. Bir hafta oruç tutup, Kâbe’ye giderek, “Ey Rabbim, mazlumların âhını yerde bırakmazsın. Bu ayda, bu mübarek yerlerde yapılan duaları red etmezsin. Hakkımı oğlumdan al, onu felç et!” diye dua etti. Henüz duası bitmeden sağ tarafım felç oldu. Beni gören, “Baba bedduasına uğramış kişi” derdi.”
Hz. Hüseyin, “Baban bu hâline ne dedi?” buyurdu. O genç, “Babamdan özür diledim. Onun da babalık şefkati galip gelerek beni bağışladı. Beddua ettiği yerde, bu sefer şifa bulmam için hayır dua etmek üzere deve ile gelirken, devenin ürkmesi ile babam düşüp öldü. Şimdi çaresizim.” diyor. Hz. Ali bu felçli gence dua ediyor, Receb’de yaptığı bu dua bereketiyle de Hak teâlâ ona şifa ihsan ediyor.

Andolsun size kendinizden öyle bir Peygamber gelmiştir ki, sizin sıkıntıya uğramanız ona çok ağır gelir.
O, size çok düşkün, müminlere karşı çok şefkatlidir, merhametlidir."
(Tevbe Suresi, 128)

Allah (c.c) katında zamanların değerleri birbirine eşittir. Ancak öyle zamanlar vardır ki o zamanlarda öyle hadiseler olur ki, o vakte diğer zaman dilimlerinden daha üstün bir değer kazandırır. Receb-i şerîfin ilk Cuma gecesine isabet eden Regâib Gecesi'de bu müstesna zamanlardan biridir. Cuma geceleri böyle kıymetli vakitlerden biridir. Regaib Gecesi gibi iki kıymetli gecede biraraya gelince, bu gece dahada bir kıymetli oluyor. Bu gece, yalvarış ve yakarışların Yüce Mevla'ya sunulduğu ve O'nun rahmetinden af istenildiği umut, huzur ve müjde gecesidir.

Allah Teâla'nın kullarına lütfunun çokluğu, kereminin bolluğu ve pek çok günahkarı bağışlaması sebebiyle bu geceye Regaib Gecesi" adı verilmiştir. Bu gecenin bu değeri nereden kazandığı hususunda değişik rivayetler bulunmaktadır. Bunlardan biri; Hz.Amine validemizin böyle bir gecede Resulullah (s.a.v)'e hamile olduğunu anladığıdır.

Sevgili Peygamberimiz (s.a.v) Regaib gecesinin içinde bulunduğu Recep ayında çok dua ederr, namaz kılar, oruç tutar, iyiliklerin her çeşidini yapar, sadaka vermeye özen gösterirdi. Resulullah (s.a.v)'in Receb'in ilk perşembe gününü oruçla geçirdiği ve cuma gecesinde, bu kandil gecesine mahsus olmak üzere on iki rekât namaz kıldığı kabul edilir. Regâib gecelerinde dua etmek, tevbe ve istiğfarda bulunmak, bu geceyi kutsal kabul etmek suretiyle çeşitli ibâdetlerle geçirmek, genel olarak alimler arasında kabul görmüştür.

Bu aylara "Çok sevaplı ibadet ayları" diyen Bedüzzaman şöyle işaret ediyor :

"Her hasenenin sevabı başka vakitte on ise, Receb-i Şerifte yüzden geçer, Şaban-ı Muazzamada üç yüzden ziyade ve Ramazan-ı Mübarekte bine çıkar ve Cuma gecelerinde binlere ve Leyle-i Kadirde otuz bine çıkar." (Şualar, 416)

İdrak ettiğimiz mübarek Regaib Kandili vesilesiyle, ruhumuzu karartan kötü duygu ve düşünceleri kalplerimizden atalım. İbadetin zevkinden bizi mahrum eden nefsin kötü arzularını frenleyelim. Gönül dünyamızı bulandıran haset, kin, düşmanlık gibi kötü duygulardan temizleyelim.

Bu geceyi nasıl karşılmak, nasıl ihya etmek gerekir?

Bu gece, oruçlu olarak karşılanmalıdır.
Bu gece, kazâsı olanın hiç değilse bir günlük kazâ namazı kılması, çok iyi olur.
Bu gecenin ihyâsı, yatsı namazıyla sabah namazını camide cemaatle kılmakla olur. Bu, gecenin ihyâsıdır. Bütün günün ihyâsı bu... Yatsı namazı ile sabah namazını camide kılmak, o günün, o gecenin ihyâsı demektir. İnsan sabahlara kadar, akşamlara kadar ibadet etmiş gibi sevab kazanır.
Bir başka ihyâ şekli zikir ..... "Lâ ilâe illallah", "Allahümme salli alâ seyyidinâ muhammedin ve alâ âli seyyidinâ muhammed" , "Estağfirullah" , "Sübhànallah" , "Elhamdü lillâh", "Allahu ekber" , "Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhil aliyyil azîm", "Allah" gibi sözler mübarek kelimelerdir, cümleciklerdir. Bunları zikretmek çok sevabdır..
Bazı namazlar vardır,
Peygamber Efendimiz (s.a.v.)kılmıştır. Bunlardan birisi de tesbih namazı'dır.
Regâib gecesi, akşamla yatsı arasında: 12 rek'at "Hacet namazı" kılınır.
Hacet Namazı:

2 rek'atte bir selâm verilerek kılınır.
Fâtiha-i şerîfe'den sonra her rek'atte 3 Kadir Süresi 12 İhlâs-ı şerîf okunur.
Namazdan sonra 7 Salât-ı Ümmiye okunup secdeye varılır.
Salât-ı Ümmiye:
"Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammedinin-nebiyyil-ümmiyyi ve alâ âlihî ve sahbihî ve sellim"
Secdede 70 defa: "Sübbûhun kuddûsün rabbünâ ve rabbül-melâiketi ver-rûh" okunur.
Secdeden kalkıp 1 defa: "Rabbiğfir verham ve tecâvez ammâ ta'lem. İnneke entel-eazzül-ekrem" okunur.
Tekrar secdeye varılıp yine 70 defa "Sübbûhun kuddûsün rabbünâ ve rabbül-melâiketi ver-rûh" okunur.
Secdeden kalkıp duâ yapılır.
Duâda Hz. Allâh'a c.c şu şekilde de ilticâ etmelidir: "Allâhümme bârik lenâ recebe ve şa'bân. Ve bellığnâ ramazân"
Unutmayalım! Regaib Gecesi, üç aylar içinde kendisinden sonra gelecek olan Miraç, Berat ve Kadir Gecesininde bir müjdecisidir. Onun için bu müjdeciye kulak verip bu geceyi ve üç ayları iyi değerlendirilmelidir...