Pereñli ýesiriñ ýatlamasy.(dokumental powest)

Agyr goshunyñ bashyny çekip barýan bir kowçum atlydan saýlanan Hemze Mürze demirgazyk-gündogarrakda,onçakly belent bolmasa-da,gözýetime çenli ýaýylyp gidýän düzlükde ýerleshýändigi sebäpli,dagyñ bir bölegi bolup görünýän belentlige tarap sürdi.Ikindiniñ düshmegi bilen günüñem howrunyñ birneme kiparlamagy,deñ ýöreship gelýän atlaryndan birneme ozmagy serkerdäniñ bedewiniñ ökjesini ýeñletdi.Shol görünýän belentlige çykyp,yzdan gelýän agyr goshunyñ depesinden syn etmek islän Hemze Mürze hem atynyñ jylawyny çekjek bolmady.Tomus gazanynda gowrulyp,samana öwrülen näzik otlar at toýnagynyñ zarbasyna çydaman,shatyrdap,saza meñzesh ses etdi.Ol ses bedewiniñ ýorgasyna guwanyp,egnini titredip barýan serkerdäniñ gulagyna hosh ýakdy...
Shazadanyñ bir demde alañyñ üstüne çykaran at,eýesiniñ göwnüni bilen ýaly yzyna öwrülip,guýrugyny oýnatdy-da duruberdi. Günbatardan,goýun sürüsine meñzäp,süýshüp gelýän goshunyñ añyrsyna göz ýetmeýärdi.Yzgarsyz toprakdan göterilýän ak tozan galan ýerinden dashlashmak islemeýän ýaly shemalsyz howada dik asmana göterilip durdy.Goshuna hem onuñ asmana göteren tozanyna göz aýlan Hemze Mürze näme üçindir hyrçyny dishläp,bashyny ýaýkady.
Kän mahal geçmänka,atlaryny gorduryp gelen bäsh-alty sany adam garynja ýaly bolup alaña dyrmashdy.Olaryñ ikisi-Mahmyt Mürze Ashtiani bilen general Hasan Ali han iki bölekden ybarat goshunyñ bashtutanydy.Orta boýly,dykyz,garynlak,gara pishge murtly hyýrsyz generala bolsa Gara sertip diýýärdiler.Ol ähli goshunyñ ýarag-esbabyna,azyk-suwuna jogapkär intendantdy.Hor ýabynyñ üstünde sakgalsapysy gulak ýaly uzalyp ýatan saryýagyz adamyñ eýranly däldigi mese-mälim bildirip durdy.Ol adama Gulibef de Blokwil diýýärdiler.Ol Eýranyñ,tutush Horasanda özünden akylly-paýhasly adam bardyr hasap etmeýän patyshasy Nasreddin shanyñ Maryny kül-peýekun etmek maksady bilen ýollan goshunlarynyñ içi bilen gaýdypdy.Blokwiliñ wezipesi türkmenleriñ kellesini kesmek,talanyp alnan shaý-seýplerden,altyn-kümüshden ýüküni tutmak bolman,ilaty gyrgyna berlen Marynyñ degerli meýdanyny ekerançylykda peýdalanmak maksady bilen topragynyñ ýerleshishinh,suwarymly ýerlerini,kaklary,guýulary,ýaplary karta geçirmelidi.Shol kartanyñ kömegi bilen Nasreddin sha Marynyñ ähli baýlygyny iñ añsat usul bilen öz hazynasyna tarap akdyrmalydy...
Blokwil göýä Hemze Mürzäniñ aýtjak habary özüne degishli däl ýaly ýabysyny biraz öñe omzatdy.Derwaýys bolsun-bolmasyn,agzy gymyldanda uly alada bilen diñlenmegine endik eden Hemze Mürze Blokwiliñ häzirki hereketleri ýaramady.Bolsa-da ol kesekiniñ göwnüne degmezlik maksady bilen sypaýyçylyga saldy.
-Jenap,atyñy oñat bakaýypsyñ öýdýän?!
Serkerdäniñ bujagaz sözleriniñ beýleki manysyna derrew düshünem Blokwil ýasama ýylgyrdy.
-Sheýle ýaly,general.Öz-ä bir ýerde durasy gelenok.
-Diýeniñi etmedigiñ jylawuny berkräk tutsañ utarsyñ.
-Özi düshünmedigiñ jylawyndan çekip saklajak bolsañam,añsat düshmezmikä öýdýän.
Töwerekdäkiler Blokwil bilen Hemze Mürzäniñ arasynda bolup geçýän bu gürrüñleriñ düýp-teýkaryna ýetjegem bolman,serkerdäniñ berjek buýrugyna garashýardylar.
Hemze Mürze aýtjak zady bashgalara däl-de,diñe Gara sertibe degishli ýaly onuñ ýüzüne seretdi.
-Bu gije shu ýerde düshlemeli.Indi tä Mara ýetýänçäk,öñümizden suw çykjagy gümana.Derýadan uzaklashmakak...
Gara sertip sheýle etse,hojaýynynyñ göwnüni awlaryn diýen niýet bilen,onuñ sözüni böldi.
-Bosh gaplaryñ bary eýýam suwdan dolduryldy,hökümdar!
Shazada sözüniñ bölünenine gaharlanmady,gaýtam ol bash atyp,Gara sertibiñ aýdanlaryny tassyklady.
Serkerdäniñ goltutarlaryny ýygnap,bar aýtjak habaram ýañky boldy.Buýrugy kabul edip,her kim öz etmeli ishiniñ ugruna gitmäge meýillenip durka,uzakdan görnen iki sany gara öýe,oña ýetip barýan uly bolmadyk goýun sürüsine gözi düshen Hemze Mürze ýylgyrdy.
-Bu gün agsham-shamlyga türkmeniñ berre guzusynyñ etini iýmegem nesibämizde bar öýdýän?!
Heniz Hemze Mürzäniñ gören zatlaryny görüp etishmedik adamlar onuñ aýdan sözüniñ manysyna düshünip bilmän,soragly nazar aýladylar.Serkerde ozal sereden tarapyna elini salgap goýberdi.
-Ol sürüni görýäñizmi?
Her ädimde shazadanyñ goltugyna garpyz gysdyrmagyñ maýyny gözleýän Gara sertip bu gezek hem gabadyna gelen pursaty elden gidermedi.
-Laçynyñ rysgaly agzyna gelermish,shazadam!
Ýylgyrjagynam,gaharlanjagynam bilmedik Hemze Mürze Gara sertibiñ özüne sorag berdi.
-Laçyn diýýäniñ kim bolup biler,general?
Gara sertip ýaranjañ ýylgyrdy.
-Bu ýerde sizden gaýry laçyn bolmaz.
Bu sözlerden soñ atan okunyñ nyshana degenine ynanan intendant begendi.Emma onuñ atan oky nyshana degenem bolsa,degen ýerinde galman,ýene yzyna aýlanyp geldi.Hemze Mürze agras görnüshe geçdi.
-Meniñ laçyn bolmagym biçem däl,Gara sertip.Ýöne entek baýgush bolmak islämok.Onda-da türkmen ýaly wagshy ýurduñ baýgushy bolmagy-ha asla-da islämok.Çünki baýgushyñ rysgy agzyna gelse-de,laçynyñky gelýän däldir.Ýa men kemrysgal bolmaly ýa-da baýgush.
Gara sertip bu ýerde hem bulashyp barýan ýagdaýdan tiz çykalga tapmagy bashardy.
(dowamy indiki temalarda)