Gyzlar äre gaçýarlar...
Gyzlaryň äre gaçmagy ýaly wakalar öňräklerden bärem türkmenleriň
arasynda bar. Köplenç ýagdaýda gyzlar halaýan ýigidine berilmedik
ýagdaýda gaçýardylar. Ýa-da gurban baýramy döwründe çalt söýgä sataşyp,
ony hem ene-atalaryna aýtmaga çekinip, gaçardylar. 2010-njy ýylda
welin, gyzlara bir döw-ä çaldy. «Pylanynyň ogly gyz alyp gaçypdyr»,
«Pylanynyň gyzy gaçyp gidipdir» diýen ýaly habarlar günüň-güni
eşidilýär.
Ene-atalar hut ukudan oýanan ýaly äm-säm ýagdaýda
galýarlar. Olar ogullarynyň, gyzlarynyň kimdir biri bilen halaşýandygy
hakda hiç hili habar bilmändiklerini, wakanyň birden ýüze çykandygyny
aýdyp, aglaşýarlar.
Sebäp näme?
Oglanlaryň
gyz alyp gaçmasy ýoksuzlygyň alamaty. Halkyň hal-ýagdaýynyň çökmegi
adamlarda galyň tölemäge ýagdaý goýmady. Türkmenleriň gyza galyň salma
keseli olary köp masgaraçylyklaryň üstünden eltýär. Adam ýaly soralyp
barlanda hökman dört müň, ýa-da, iň bolman, iki müň amerikan dollaryny,
munuň-da daşyndan köp gymmat bahaly mata-marlaklary, gyzyl şaý-sepi
galyň hökmünde salýarlar.
Ýaşlaryň toýuny tutmak üçinem
azyndan üç-bäş müň amerikan dollary gerek. Ogul öýermek üçin umuman,
ýedi-on müň amerikan dollary gerek. Iýmäge çörek, geýmäge eşik tapmasy
kyn adamlar beýle ýagdaýda gelin edinmegi başarmaýarlar. Ýöne ýetişip
barýan ogullar ene-atanyň haçan-da bolsa, bir wagt pul tapjagyna
garaşyp durmaýarlar. (Garyp öýleriň ogul öýermek üçin puly taparyndan
tapmazy ýakyn). Şeýle bolansoň, ýigitler gyzy alyp gaçaýýarlar.
Gyzlaryň
gaçmagynyň ikinji bir sebäbem, köp gyzlar üçin gudaçylyga barýanam ýok.
Sebäbi ilatyň esasy bölegi garyplyga sataşdy. Şonuň üçin Türkmenistanda
durmuşa çykyp bilmän oturan gyzlar ýylsaýyn köpelýär. Köp gyzlar bolsa,
durmuşa çykman ömürlerini ötürmek islemeýärler we olar gudalaryň
gelerine garaşyp oturmaýarlar. Olaryň käsi özlerine lak atan çem gelen
oglan bilen hem gaçaýýarlar.
Hiç zat gyzyklandyranok
Gyzlary
oglanyň ýaşaýyş durmuşy-da gyzyklandyrmaýar, edýän işi-de. Neşe
söwdagärine, neşekeşe, türmeden gelene, hiç bir ýerde işlemeýäne gaçyp
duranlaram bar.
Äre gaçýanlaryň arasynda mekdebi
tamamlamadyklaryň-da barlygy haýran galdyrýar. «Bu gyzlara ne döw
çaldyka?!» diýýärler. Gelin bolup, başa kürte atmak höwesi olaryň
gözüni gapypdyr. Olaryň soňky ýaşaýşy nähili boljak, ony bilýän ýok.
Häzir-ä
gyzlaryň arasynda äre gaçmaklyk köpeldi. Misli, gripp keseliniň
ýokuşyşy ýaly, äre gaçma keseli olara ýokuşypmy-nämemi, gyzlar
biri-birinden kem galyp barýan ýaly, äre gaçýarlar.
Äre gaçýan
gyzlaryň hossarlary säher bilen turup, hossarlaryna «Waý, biziňkem
turup gidiberipdir!» diýşip, jaň edýärler. Gyzlaryň şeýle köp äre gaçan
wagtynyň hiç bir zamanda bolmandygyny aýdyp, ýaşuly nesil ýakasyny
tutýar. Olar ýagdaýy sosial ýetmezçiliklere syrykdyrmany welin
bilenoklar.
Garýagdy Meläýew Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy. Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaýyşlar awtoryň özüne degişli.
Sizin pikirinizçe gyzlar äre name üçin gaçýarlar?
Oglanyn galyn tölemage güyji yetmeyani üçin...(25%, 6 adam)
Gyzyn özi isleyandigi üçin...(20%, 5 adam)
Ene-atan özi rugsat beryar...(4%, 1 adam)
Özlerem bilenok (sonuny pikir etman gaçyarlarlar...)(50%, 12 adam)
Arşivin durumu
● Tam metin
● 28/28 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: teswirler.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 5 Ağustos 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 28
Maña aýdara zat goýmansyñ! +1
Maña aýdara zat goýmansyñ! +1
21 asyryñ uly meseleleriniñ birini gozgapsyñ 🙂
Bir-a '+', sonundanam başga biri '-' berdi...😆
Meniň pikirim boýunça, gyzlaryň gaçmagyna şeýle şertleriň emele gelmegi mümkin:
1. Gyzlar äre çykmaka jyns gatnaşyklary
Ýagny şeýdip ilder bilmänkä, bir ýuwaşyrak oglana duş bolmak.
2. Äri iş tapyp berer we işli we jaýly bolaryn.
Ýagny kä bir ene atalar “ Bar gaçyp baran bol, soňra ene-atamy razy etjek diýibem galyňyny tölet. Hem jaýly bolarsyň hem-de Işe girersiň.
3. Ene ataň gyzyny halamaýan ýerine berjekligi üçin
4. Ene-ataň gyzyzny berjek ýerine agyr galyň salmaklygy
5. Gyzyň baýlyga göz gyzdyryp bir baý oglana barmaklygy
Käsi ýeke okuwa girmek maksady bilen gaçýanam bar.
Ýöne ýaş maşgalalara agzibirlik, jebislik, maşgala asudalygy arzuw edeliň, men öz pikirimi ýazdym. Mumkin minusam bardyr içinde 🙂
Haysy temany achsan hokman dowlet ykdysadiyeti bilen baglanshykly meseleri yuze chykyar, diymek bu namani anladyar? Adamlara pul yetenok, aylyk gunlik bilen toy etmek mumkin dal, bu yerde iki chykalga bar, dabi yatyrmak, galyn meselesini yatirmak, ya-da aylik haklaryny yokarlandyrmak beyleki yurtlardaky bolshy yali, meselem Turkiyede 800-1500$ aylyk haky, ya-da Orsyetde 900-1200$ aylyk haky, umuman aydanda gaty kyn, ishsiz adamlaryn sany kop, ustunede galyn dap-dessur, mundanam bir durmush bolarmy?
Onem biri aydypdyr:'Shoncha spermanyn arasyndan birinji bolup gel, indem, yashap yoren durmushyma sereda..'
Pul yok, pul yok, oylenesim gelyar, pul yok yone, kichenrak toy ya-da sadaka etmek-de bolanok
Tema barada, Nurishkanyn aydan prikoly yadyma dushdi:
Namemish, gyzyn ejesa gyzyna suyt berenmish, oglanyn ejesem salyarka.. Name gyzyn ejesinin suydunin mesgesi kopmi?😆😆😆
2010-njy ýylda
welin, gyzlara bir döw-ä çaldy. «Pylanynyň ogly gyz alyp gaçypdyr»,
«Pylanynyň gyzy gaçyp gidipdir» diýen ýaly habarlar günüň-güni
eşidilýär.
Şu ýerde Garýagdy Meläýew meseläni ulaldyp görkezjek bolupdyr, biraz çişiripdir.
Bu ýagdaýyň esasy sosial köklerini soňky ösdürimleriň terbiýe we düşünje kemterliginden gözlemeli. Çünki jemgyýetdäki sosial deňsizlik we maddy ýagdaýynyň pes bolmagy terbiýeli, düşünjeli gyz maşgalanyň gaçyp gitmegine itergi berip bilmez. Diýjek bolýanym, keseliň düýp sebäplerini başga ýerden gözlemeli. Bu meniň pikirim.
Keselin duyp sebapleri turkmenlerin galyn bermek dabini yoguna yanmaly, ine bolany.
http://www.azathabar.com/content/blog/1980205.html
bu blogyn original yazylan yeri.
10.000 Dollary nirden aljak toy uchin? name butin omrun bilen 5 tenne lik aylygyny yygnap oylenmelimi??
Hali facebook'yn azatlyk sahypasynda gezip yörkam duş geldim...
Yok galyny ayirsan gyzlan degeri galmazda.galyn bolmaly yöne su wagtky yaly dal.bir zada pul berip aldinmy sol zat sana mugt dusen zatdan yakyn bolar.men pikirim.
Gyzyn we oglanyn alan terbiyesinden gormeli ilki bilen, kab aga dogry aydypdyr. Meselanin duybine seretmeli, yuzley ilkinjilik bilen halkdaky ishsizlige yapmaly dyal-de. IMHO 🙂
:(
mening pikirimche iki juawanyng birleshigine bilelikde komek etselera gaty ongat boljak,galyng berip ayal alynanda oyde ot ryan gelinler bolup biler,yone seng bilen bile ishlap bile oye geljek bolsang,onda galyngda manam yok,yone shol galyng pullary berga batyp,bir derde satyshjak bolsanga,olom sosiyal dartgynlyga getiryar ahyryn.Onsongom nmashgala durmushyngy planlashdyryp bilmeseng,shol mashgalang dargamagyna getirip bile mikan oytyarin.!
Bu zatlary halkyň sosial ýagdaýyndan görmeli däl. Esasy zat öýdäki terbiýä, ene-ataň, daşky gurşawda çagaň görýän zadyna(etýän effektine) bagly. Şoňa görä hem çaga terbiýe alýar. Altyn Asyryň çagalary näme bilen ösendigini bilýäňizmi?! RenTW, NTW, TNT, TW3... sanasaň sanabermeli! Görkezýän programmalaryny sanap oturjak hem däl. Eýýäm käbir kanallary öýlän sagat sekizden soň Beýleki zatlary hem görkezip başlaýar.
Biraz gatyrak diýýänim üçin bagyşlarsyňyzda, ýöne şu mahal GYZ hem az! Bir mahallar bolsa Gyz bilen duzda gytçylyk ýok diýilýärdi! Heý gidi günler...
Halkyň ýagdaýy erbet diýýäňiz. Geçen tomus Türkmenistana baramda Türkmenistanlylarymyzyň ýarysy diýen ýaly Ors maşyny taşlap, Importa geçipdirler ekeni... Özem tutuş dünýäni krizis ýakyp-gowrup barýardka))
Sizow fakta seredin, o mashgala, durmush, gyz, o zatlaradan onunche seretsenan, oylenmek uchin 9-10mun dollar gerekligi hakykat my? hakykat, fakt, basga name gerek? garaz bir zatlary yazyanyz, belli bir yasha gelenson 30-a yetip oylenip bilman wagtyn ha dogry eken diyersiniz..