GARAJOGLAN

Garajaoglan 16 asyrda ýaşap geçen türkmen şahyrydyr.Onuň eserleri bagşytlaryň halkyň dilinde galyp ýörüte bir golýazmada duş gelmeýän şahyrdyr. Bu söz ussady Azerbaýjanda Türkiýede Türkmenistanda Ebýranda Yrakda gezendir diýlip çak edilýär. Sebäbi onuň aýdymlary bu ýurtdaky türki dilli halklaryň arasynda giňden ýaýrandyr. garajaoglan diňe bir şahyr bolman ol ozan hem bolupdyr. Ýagny öz goşgusyna saz düzüp özi hem çalmagy başaran ussat özi hakda şeýle diýýär
Kozan dagyndan aslymyz
Warsakdyr durak ýerimiz
Ary türkmendir aslymyz
diýip özüniň aslynyň türkmendigini belleýär. Garajaoglanyň saçlaryň gara dälmidir goşgular ýygyndysy ýazyjy Oraz ýagmyryň tragallasy bilen çap boldy. Ýöne Garajoglany ylmy taýdan derňäp ilki halka ýetiren alym Abdyrahman Mülkamanowdyr. Türkmenistanyň Golýazmalar inistitutynda ozanyň Garajaoglan we Meňli gyz atly gysga bir dessany saklanýar. Bu dessany alym Annagurban Aşyrow çap edipdi.
Meniň iň söýgüli şahyrym bolan Garajaoglanyň bir şygyryny hem ýatdan size hödürleýärin. Ýeri gelende aýtsam garajaoglan we Türkmen bagşylary atly makalamy 1997 ýylda Türkiýede türk dünýäsi jurnalynda çap etdiripdim.
Guşak olsam.
Gök ýüzünde tütün olsam
Ýer ýüzünde biten olsam
Al menekli keten olsam
Geýse meni ýar egnine

Ýar saçynda burma olsam
Iýdikleri hurma olsam
Ýar gözüne sürme olsam
sürtse meni ýar gözüne

Garajaoglan uşak olsam
ýar biline guşak olsam
Bir mahmaldan düşek olsam
Ýar düşenip ýatsa meni.

kab aga we Didar hanym sag bolun!

hasam shu goshgyny aydymyny halayardym:
GARA DÄLMIDIR?

Gelin, maňa gara diýme,
Gaşlaryň gara dälmidir?
Dal gerdene düşer saçyň,
Saçlaryň gara dälmidir?
 
Hany Isa, hany Musa,
Şerbedi ezerer tasa,
Musadaky zeýtun hasa,
Destesi gara dälmidir?
 
Guzaý saçyň burma-burma,
Öldürdiň garşymda durma,
Gara göze gara sürme,
Çekilen gara dälmidir?
 
Garajoglan, biýr salamy,
Goýnunda Hakyň kelamy,
Ak kagyz üste galamy,
Ýöreden gara dälmidir?

Kichi wagtym Garajaoglan hakynda kakamdan kan eshdyadim, we shaherde pamyatnigy bolanson ony ozume has yakyn agam hokmunde goryadim. Shol shahyry oz garyndashym yaly gorup guwanardym. ah chaga dushunjam 🙂

EL UZATSAK BARYMYZ

Kadyr möwlam, bir dilegim bar senden,
Artdyr biziň şöhratymyz, şanymyz.
Altmyş gardaş olsak aýny eneden,
Bir supraga el uzatsak barymyz.

On bäşimiz awlagyny awlasa,
On bäşimiz baştutanlyk eýlese,
Otuzymyz misli aga söýlese,
Içimizde serdar olsa birimiz.

Bir ýigit silkinip ata müninçä,
Dönüp-dönüp ol gylyjy salynça,
Kapyr gelip bir ýigidi alynça,
Müň kapyra gylyç salsa birimiz.

Garaja Oglan diýr diläliň aman,
Ol belent daglary büredi duman,
Munda Gurhan, ahyretde ol iman,
Zowalsyz jennete girsek barymyz.

GYRMYZY

Bir jüp bilbil geldi, gondy çemene,
Başy ýaşyl, aýaklary gyrmyzy.
Bal akyp dur dillerinden, lebinden.
Alma kimin ýaňaklary gyrmyzy.

Meniň ýarym hem soltandyr, hem handyr,
Datly janym ol gözele gurbandyr,
Hünji däldir, sadap däldir, merjendir,
Ak golunda gol baglary gyrmyzy.

Bakjamyza üç gül ekdim, bitäýse,
Jak-jaklap teýinden bilbil ötäýse,
Meniň wadam senden owwal ýetäýse,
Mazaryma dikdikleri gyrmyzy.

Üç ýyl oldy şu daglary aşaly,
Bäş ýyl oldy, gyz, söwdaňa düşeli,
Galk, gideli, biziň oda düşeli,
Başdan aýak düşekleri gyrmyzy.

Garaja Oglan diýr gelgin ýanyma,
Saňa gelen kaza degsin janyma,
Meni öldür, bas elleriň ganyma,
Diýsinler ki barmaklary gyrmyzy.

AÇYJY BOLMA

Diňle saňa bir nesihat kylaýyn,
Hatyrdan, göwünden geçiji olma.
Ýigidiň başyna bir iş düşende,
Ony ýat illere açyjy olma.

Mejlisde aryf bol, kelamy diňle,
Il iki sözlese, sen birin söýle,
Eliňden geldikçe eýgilik eýle,
Hatyra dokunyp ýykyjy olma.

Hatyra dokunan özüni bilmez,
Asylzadalardan hiç kemlik gelmez,
Sen eýgilik etseň, ol zaýa bolmaz,
Darygyp, her başa kakyjy olma.

El arypdyr, barla özi-kendini,
Açar hazynany - ata pendini,
Ýüz berilse otur, synla kendini,
Gaty beýiklerden uçujy olma.

Myradym nesihat munda söýlemek,
Size laýyk olar ony diňlemek,
Söý seni söýeni, zaýa etme emek,
Söýeniň sözünden geçiji olma.

PERMANYM BARMY

Çyplak geldim, ýene çyplak giderin,
Ölmezlige elde permanym barmy?
Ezraýyl geler-de, jan talap eder,
Meniň jan bermäge mejalym barmy?

Dirilerler, dälirärler, ýörerler,
Ruzy-magşar diwanynda durarlar,
Haramy bar diýe, gorky bererler,
Meniň ýüpek ýükli kerwenim barmy?

Är bolsaň ärligiň meýdana getir,
Kadyr möwlam, nogsanymy sen bitir,
Maňa diýrler: gam ýüküni sen göter,
Meniň ýük götäre mejalym barmy?

Garaja Oglan diýr, adym öwerler,
Awy boldy iýdigimiz şekerler,
Gözel söýer diýe töhmet ederler,
Meniň Hakdan özge söýenim barmy?

ÝOLUM BAGLAMA

Kadyr möwlam, bir dilegim bar senden,
Muhannes golunda mätäç eýleme.
Jenneti-aglaýa nesip et meni,
Syrat köprüsinde ýolum baglama.

Gapymyza gara düýe çökinçä,
Tüweleýler bu älemi ýykynça,
Jähenneme gul seçilip çykynça,
Kadyr möwlam, ol gullardan eýleme.

Kadyr möwlam, ataş atma özüme,
Dünýä maly görünmeýir gözüme,
Kadyr möwlam, bakaweri ýüzüme,
Jähennemiň ataşyna daglama.

Garaja Oglan, hata çykmaz dilimden,
Gojaldym-la, haýyr gelmez elimden,
Kadyr möwlam asla geçmez gulundan,
Däli köňül, sen ah çekip aglama.

AÝRYLAR BIR GÜN

Soltan Süleýmana galmadyk dünýä,
Bu daglar ýerinden aýrylar bir gün.
Nije müň ýyllardyr çüýregen janlar,
Hakyň emri bilen diriler bir gün.

Ne gözel ýapydyr jennet ýapysy,
Çoh aradym, görünmedi gapysy,
Meniň gorkdujagym syrat köprüsi,
Jähennem üstüne gurular bir gün.

Garşydaky daglar garly dag olsa,

Töweregi al sünbülli bag olsa,
Aga olsa, paşa olsa, beg olsa,
Ýakasyz köýnege giriler bir gün.

Bu dünýäde adam ogly diýer sen,
Halaly, haramy durman iýer sen,
Iýme il malyny, ir-giç berer sen,
Eden etmişleriň soralar bir gün.

Mendenem goşant azajyk

Garaja oglanyn goshgulary gay gowy. Yone name uchindir Eranlylar dawa edyarler Garaja oglan Eyranyn shahyry diyip. Yewropa yurtlarynyn shaherlerinin birinde eyranly talyplar konferensiya gechirdiler Garaja oglanyn nache yyllygyna, anyk yadyma dushenok. Onun goshgularyny pars dilinde okadylar. yalnyshmasam suraty hem bardy oytyan elde chekilen.