Sözlük ýazalyňmy?
Soňky döwürde türkmen dili hakynda Kab aganyň we Yasawy aganyň mowzugyny okap men şeýle pikir etdim. geliň şu ýerde Teswirler com üçin Türkmen diliniň sözlügi diýen bölüm açalyň. eger bu bölümi açsak onda hem türkmen dilindäki käbir düşünişilmeýän sözleri we jümleleri özara düşünişip bileris hem-de belki gelejekde 1961 ýyldan bäri täzeden işlenilmän gelen sözlügimiziň täzeden işlejeklere goldaw berdigimiz bolar. men bu ýerde elbetde özbaşdak bir sahypa edilip goýulmagynyň tarapdary. Ýöne häzirlikçe administratorlar nätsäkkäk? diýip pikir edinçäler taýak gelinçä ýumruk diýip biraz sözlük ýazjak. Isleseňiz dowam ediň. Düşünmeseňizde soraň. Belki edebiýatçy agzalarymyz kömege ýetişer. Ýogsam öz dilimizi bilmän ýörmäli.Aýyp bolar! häwzirlikçe elipbiý tertibinde ýazmak mümkin däl.
SÖZLÜK
(Türkmençe-türkmençe)
Assar - bir zadyň çöwre ýüzi (parsça astar)
Aba - tire taýpa serdary (käbir türkmen taýpalarynda maşgalabaşa aýdylýär)
Apbasy - pul birligi ( Eýranda şa Apbasyň döwründe çykan demir pul) Türkmenlerde ýaşuly aýallar saçyna ýa-da çabydyň donuň öňüne bezeg üçin dakýarlar) Apbasyly don çabyt diýilýär.
Arşivin durumu
● Tam metin
● 10/10 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: teswirler.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 1 Ağustos 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 10
bedroý - bäd roý (pars pis ýüzli) - ýüzi betgelşik.
bezirgen - täjir söwdägär
bakyr- gaplama (Diýarbakir şäheriniň ady hem şundan gelip çykandyr.Bakyr ussalry bu ýerde gaplama ýasamak bilen meşhurdyr)
Helalay bu pikirin gowy yöne bu işi etmegimiz üçin bir güyçli mugallymam gerek.Sebabi kabir sözler ulanyşda başga manyda ulanyp bilyar.Yada o beyle bu beyle diyip biler.Yagny sözün manysyny yalnyş yazyp bileris.Bu mowzugy gowja otyryp maslahatlaşmaly.
salam : ).
mena razy .
yone yeke problema bar, men gaty bir kone bet turkmen sozlerini bilemok..
yone ondanda kawagt tazeje soz gosharyn. : ).
😎.
mesjid - arap sozi bolan sujud (sejde) sozunden emele gelip sejde edilyan yer diymegi anladyar.
Mejlis - jelese (oturmak) diyen arap sozunden oturshyk diyen manyny beryar.
Salam - arap sozi sag-salamatlyk anladyar, ondanam yslam we musulman sozler emele gelyar. Allahyn atlaryndan biri Salam.
Gowy pikir.
Helelay, sözlik ýazanda, shol sözi sözlemiñ içinde ýazyp gowy düshündirseñiz gowy bolar. Meselem ýokarda assar diýen söz bar eken. Sözlemiñ içinde haltanyñ assary diýse bolarmy? Meniñ diýjek bolýanym, sözlemiñ içinde sözüñ üýtgeýshinide öwredäýseñiz.
Pikir gowy. Menem goldayan, edil oz elimden geljek komek bolmasada (Menin ozum arassa turkmenchani shu sayda gelip owrendim 🙂 )
P.S.: Bayram kaka, shu 5 yylyn ichinde teswirlern diplomyny bermeseniza bolmaz indi. Hakykatdanam pikir bilimini shu yerden aljak barymyz 🙂
Kõp ulanylmayan sözlere edebiýatda dush gelýän.
Dil hazynamyzdan:
ZEMIN:Ýer, toprak, gum
ZEMISTAN:Gysh
ZEN:Aýal
ZENP:Günä, ýazyk, etmish
ZEÑ:1)Pos, 2)jañ, 3)kir, çañ
ZEÑGISTAN:Negrleriñ ýurdy, Afrika
ZEÑÑI:Negr, garaýagyz adam
ZER:Tylla, altyn, gyzyl
ZERAGAT:Ekish, ekerançylyk, daýhançylyk
ZERBAP:Tylla sapak goshulyp dokalan mata
ZERDAKY:Erigiñ miwesiniñ bishen görnüshi
ZERDAP:1)Sary suw, 2)öl
ZERENDUT:Tylla çaýylan, tylla suwy berlen
ZEREÑ:Basharjañ, çalasyn, çakgan, ýiti
ZEREFSHAN:Tylla pürkülen, altyn çaýylan
ZERRE:Azajyk, her bir zadyñ iñ ownuk bölegi
Goldaýan! Sözlük hökman gerek.
Men ilki bilen orfografiki sözlügiň tarapdary. Çünki ýokary bilim alanlaryň arasynda hem iň bärkisi ýönekeý sözleri ýazan wagtlary orfografiki ýalňyşlyklary goýberýärler. Munuň esasy sebäbi täze türkmen elipbiýine geçilmegi bilen baglanyşykly. Ozalky ulanan elipbiýimiz bolan kirillisada 38 sany harp bardy. Ol harplaryň 4 sanysy, ýagny, Е, Ё, Ю, Я harplary awtomatiki usulda aýryldy. Ц, Щ harplarynyň ýerine S we Ş harplaryny ulanmaly. Ь, Ъ harplary bolsa elipbiýe girizilmedi. Şeýlelikde, indi 38 harpyň ýerine 30 harp ulanýarys. Bu bolsa käbir sözleriň nädogry ýazylmagyna getirdi. Meselem, öň газет diýlip ýazylýardy we газйет diýlip okalýardy. Sözüň ortasynda gelýän e harpy йе diýip okamaga hukuk berýärdi. Indi gazet diýip ýazýarys we öňki ýaly gazýet diýip okaýarys. Häzirki e harpy ýe diýip okamaga hukuk berenok. Başga bir mysal, öň ýazuwda яъ, хиъ sözleri arkaly ümlükleri aňladyp bolýardy. Indi nätmeli? Ýene kän jedelli sözler bar. Elbetde, bu zatlar Teswirleriň meselesi däl. Ony YA çözmeli.
meswak- diş çotgasy
murgab (morg ab) - suw guşy
murde - öli
mahmal - ýumşak (mata ady)
messewe - türkmenlerde nahar görnüşiniň ady. Gatykly aş.
mekejin - dişi (ene)doňuz
melhem - dürli otlardan bejerilen derman
muşt - ýumruk
malah - çekirtge ( näme böýle malah açan ýaly bolduň-la?) çekirtge çozanda hemme zady iýýänligi üçin bu söz bizde meňzetme görnüşinde galypdyr. malah açmak -açgözlük öňüne näme gelse iýýän -diýmekdir.
mätişge - göräýmäge türkmen dilinde sögünç görnüşinde ulansa-da aslynda bu ruslaryň
matuşkaenejan sözüdir. Ruslar türkmen aýallary bilen ilkinji gezek gepleşik açmakda ulanan sözüni türkmenler sögünç hökmünde ulanypdyrlar. Bu sözüň asly ruslaryňenejansözünden alnandyr.