Gyz toýundan ýatlamalar...

Ýakynda biziň öýümizde toý boldy. Gyz jigimi durmuşa çykardyk. Çykýan meniň körpe uýamdy, öňem ikisini çykarypdyk. Agasy hökmünde toýa edip bilen kömegimi etmäge çalyşdym. Hemme myhmanlar bilen görüşip, salamlaşyp -gerek zadyňyz barmy- ýaly sypaýyçylykly sözler bilen aýlandym ýördüm. Ýöne güler ýüzümiň astynda özümçe oýlandym we bu oýlanan zatlarymy siz bilen paýlaşaýyn diýdim.

Belkem iň gynançly toý gyz (durmuşa çykarylýan) toýdur. Şu wagta çenli öýüňi dolduryp duran gyz ertesi gün başga biriniň gelni, gyzy, maşgalasy bolmaly. (Praktikada) Siziň öýüňiziň eýesi bolup ýören ulugyz - indi öýüňize myhman gelin bolar. Her näçe öz içiňden "öz öýi ýaly gelip gider, olam ejesiniň-kakasynyň çagasy ahyry" diýseň-de, göwnüňe birhili, şol gyz gitse gitdi-gitdä gitjek ýaly bolar durar. 

Bu belkem öňler şeýle-de eken. Aragatnaşygyň we habarlaşmanyň beýle tiz bolmadyk döwürlerinden bize miras galan - ýat illere gyz satsaň, ýiter gider ejejan - setirleri bu sosial hereketden habar berýär. Balkandan Lebaba gyz göçürseň bilmedim-dä ömrüňde näçe sapar görüp bilýärdiňkäň. Belki-de bu meniň düşen oýlaryma düşüp döredilen setirlerdir. Belki-de durmuşa çykmadyk gyzlaryň hemmesinde şuňa meňzeş pikirler hemişe höküm sürýändir we belki-de men muňa ömür dramamymyň sanlyja sahnasynda (mysal üçin gyz toýunda gyzyň agasy rolunda wagtym) düşünýändirin.

Indi döwür üýtgedi ahyry. Telefonlar işläp dur, ulaglar gatnap dur. Ýöne şol duýgy welin ýerinden butnaman duran ýaly. Bir tarapdan welin özümem täzelikde öýlenenim üçin öýlenmegiň hikmetine indi başgaça düşünip öz-özümi köşeşdirýän aldygyna. 

Toý tutmak umuman aňsat iş däl. Näçe ýüzläp ýakyn-ýat adamyň öňünde durmaly, iýdirmeli-içirmeli, kemçilikleri ýerinde çözmeli, däp dessurlary ýerine ýetirmeli, ilden pes bolmajak bolmaly we bularyň hemmesini edip ýörkäňem ýalňyşmaly däl. Sebäbi ýalňyşaýan halatyňda durmuşyňda saňa degişli bolup durýan adam köpçüliginiň hemmesine ýakynynyň göz öňünde we ýadyndan çykarmajak pursatlarynda boljagy üçin gaty masgara bolmak howpuň bar. Toý wakasyny şeýle jogapkärçilikli ele almagyň özi - toýda bolmaly şatlyk-şagalaň gatyşykly hereketleriňi adatkysyndan has agras ýa-da aşa dyrjaşylan ýaly görülýän hereketler bilen çalyşmagy gaty ahmal.

Hemme toý birem däl. Men öz ýanymdan gyz toýunda diňe agras bolmagy özüme gelişdirýärin, sebäbi ýokardaky pikirime goşmaça gyz jigim öýüni çalyşyar diýip begendim diýip biljek däl. Belki (nesip bolsa) birnäçe ýyl soňra gowy durmuşlaryna guwanyp, ýegenjiklerimi elime alyp söýmäge gezek gelen wagty bu üýtgäp biler, ýöne entekler-ä bilmedim. 

Toý çäresi köpçülik bilen çözülýän çäre. Hudaýa şükür garyndaşlarymyzam, goňşy-dost-obadaşlarymyzam aýak üstünde hyzmat etdi. Menem öz gezegimde özüme degişli bolup durýan myhman köpçüligine hyzmat etdim, käte şeýle bahana bolanda görüşilýän uly ýaşly garyndaşlarymyz bilen salamlaşdym, hal-habar alyşdym. Toýa boldugyndan aktiw gatnaşjak boldum, ýöne gyz toý bolany üçin kän göz öňünde-de bolmajak boldum. Mysal üçin, äkit getir işleri üçin kakamyň maşynyna aktiw sürüji bolmak maňa düşdi.

Bizde (etrapda) bir ýazgysyz kanun bar toý bilen baglanyşykly. Sagat 21:00 bolanda toýuň aýdymyny ýatyrmaly diýip. Bolmasa güniň ýaşýany hem 19:00 töwerek. Elbetde wagtynda adamlar uruşandyr sögüşendir çykandyr-da. Indi beýle bolup durýan waka-da ýok welin uçastkowoýlara yrsaramaga gowy bahana-ha bolýar. Her etdik hesip etdik ýöne toýuň aýdymy 21:30 töweregi ýatdy. Hyzmat etjek diýip, oglan ýerden gelenler bir tans etsinler, däpleri ýerine ýetirsinler diýip tans edip ýetişmedik garyndaşlar örän närazy boldular. Menem soraşdyryp obada ses apparatlaryny kireýine aýlaýan bir adamyň salgysyny alyp öýe getirdim we 22:00-dan gije sagat 01:00 töwerekleýänçä howlymyzda aýdym ýaňlandy, ýaşlar-garrylar hezil edip tans etdiler. Öz howlymyzda aýtdyrýanymyz üçin uçastkowoýlaram kän azar berip bilmedi. Bu meniň toýa eden iň uly goşandym bolan bolmagy ahmal.

Ertesi gün, ýagny gelnaljy güni nahar şor edinip ýene öňki tertipde aýlanjyradym ýördüm. Gelnaljy wagtynda bolsa öňki jigilerimiň toýunda bolşy ýaly kakamyň kiçijek jaýynda ýatdym. Edil gapymyzyň agzynda bolsa -bir polk daýza- gyz satýançylar hökmünde pul gazanmak üçin diwar bolup uly galmagal edýärdiler. Bir gudrat bilen şonça goh bolsa-da (üç jigimiň gelnaljysynda-da) gitýänçäler uklap galypdyryn. 
Eýle boldy beýle boldy toý geçdi. Kazanda okap ýören inim öz aýal doganynyň toýuna gatnaşyp bilmedi. Nätjek, sähedi oglan tarap belleýär-dä. Bolmasa geçen ýyl men öz toýumy onuň gelerine gabatlapdym. Toýdan ýadymda galan iň bir täsirli zat bolsa agşam maşgala bolup geplenilýän ýerinde kakamyň eden dilegi boldy. Ýaşuly mugallym meniň-ä entek ençe menzil aşmasam öndürip bilmejek hil derejämdäki şu mazmunly sözleri aýtdy -

..şeýdip abraý bilen toý edip ogul öýerip gyz çykarmak, soňra-da olaryň bagtyna guwanyp ýaşamagy Beýik Biribardan hemme türkmen maşgalalaryna dileýärin. 

Belki ogul öýerip gyz çykaramda dagy düşünerin.