Omar Haýýam

Söz Omar Haýýam hakynda,
Bu beýik alym hakynda ,öñem diýilen zat az däl,dogrusy,her kim isläninem diýip ýör...
Ýöne yslam dünýämiziñ bu alymynyñ bitiren i$leri,bir iki sany adyna ýöñkelen rubagy bilen unudylmagy ,haklymyka?

abul fath giýaseddin Omar ibn ibrahim haýýam bilen bile ders alypdyr,we ondan soñ ýa$an köp taryhçy alymlaryñ ,meselem,onuõ $ägirdi abu hasan ahmet ibn omar ibn aly an nyzamy al aruzyý samarkandy özüniñ "çar makala",
$emsetdin Muhammet ibn mahmyt $ahruzy "nazhatul arwah we rawzatul arwah"eserinde,
zahretdin bayhaki "hukomoul yslam" kitabynda... ol ynsanyñ (O.H.!)takwa bilen ýa$anlygy,akybet,ahyryýetini oýlaýan we onuñ ugrunda amallar edýän ,döwründe iñ bir sylanylýan (ylymly) ynsanlaryndan bolanlygny nygtaýa...
ýöne olar Omar haýýamyñ (gowy ýa erbet) rubag ýazanlygy hakynda kelam agyz zat ýazmandyrlar...

...birinji bolup,Omar haýýam hakynda inlis alymy,oksford dorulfununiniñ mugallymy Tomas Gaýd ,soñurak fon gomer birgestel we meme nikolas dagy ýazdylar.

I856 njy ýylda iñlis $ahyry edward wits gerald ýetmi$ sany rubagyny terjime edýä we me$hur bolup gidýä.gerald bu terjime hakynda öz halypasy gowla ýazan hatynda:
- "men bu rubagylary öz asly ýaly terjime etmedim.käbir taraplaryny saklap galyp,biri birine go$up(garyp) üýtgetdim"-diýip ýazýa.

Bu terjimä ýewropada $eýle uly üns berildi ki,az wagtyn içinde eýýäm birnäçe dile öwrüldi..

bu musulman ýa$lary din ýolundan uzakla$dyrmak üçin oýlap tapylan oýundy!!!

Eger olar biziñ $ygryýetimize gyzyklanýan bolsalar,näme üçin ferdöwsini,Azadyny,nowaýyny... Terjime etmediler?

Omar Haýýam olara näme üçin gerek boldy?

Olar,omar haýýam ýaly ylymlaryñ uly wekili,özi musulman hasaplansa hem,yslama,onuñ akydalaryna gar$y çykan , diýmek üçin $u ýoly tutdular.

Bu ýerde olar.adaty adamlar ýaly ylymsyz bolmansoñ gar$y cykdy,yslama sowatsyz,akylsyz adamlar ynanýa -diýdirjek bolýalar

...
we ýene ,aloweddin ali ibn muhammet ibn ahmet ibn halop al horasany atly pars $ahyrynyñ lakamy hem,Haýýam bolan.(üns ber. $ahyr.!)

gelip 1978 iñ 6 njy dekabrnda "al ahram" da "londandaky omar haýýam golýazmasy galp eken" diýlen habar çap edildi...(ol ýerde galplyk subut edildi, diýip ýazylan ,kimden haçan satyn alynany hem ýazylan.)
,

käbir eserleri:
1. Zeýji melik$ahy (astranomia)

2.kitabun fil burhan ul sihhat-i turkuk ul hind (geometria)

3.risaletin fi berahin il jewr we mukabele.(bilemak)

4.muskilati hisap (matematika)

5.ylmy kulliýat.(syýasat)

6.nowruznama(bilýäñ muna)

7.rysaletun fil ihtiýal li marifet(altyn kumi$in bir jisimdäki mukdaryny bilmek.)

8.rysaletun fi $erhi ma e$kele min musaderat(bilemak)

9.rysaletun fi wujud.(pelsepe we beden gurlu$)

10.muhtasarun fit tabiiýat(fizika)

11.rysaletun fil kewn wet teklif

12.lewazym ul emkine(yerne görä howa)

13.fil jowap selaseti mesail we fil ke$3il hijab(uc zada jopap)

14.mizan ul hikem (bilmedim)

15.abdurahman el nesewä jopap.

16 nyzamylmülk(biografia)

17.e$ari bil arabiýýe(rubagylar.arapcha)

18. fil mutaýat(ylym prispleri).