Mubarek gijeler

Aşyr gijesi, Aşyr aýynyň biri

gününiň gijesi musulmanlaryň hijri-kamary ýylbaşy gijesidir. Gurban aýynyň

soňky güni bilen Aşyr aýynyň birinji güni agyz beklemegiň sogaby kändir.

Musulmanlar öz ýylbaşy gijelerinde biri-birilerini zyýarat edip, sowgat

bererler. Öz ýaşulylaryny, garyndaşlaryny, alymlary öýünde zyýarat edip

dogalaryny alarlar. Täze ýylyň biri-birlerine we bütin musulmanlara haýyrly we

bereketli bolmagy üçin doga ederler. Ol gün baýram güni ýaly tämiz geýinerler.

Garyp-gasarlara sadaka bererler.

Aşure güni hijri ýylynyň ilkinji

aýy bolan Aşyr aýynyň onunjy günüdir. Aşure güni Yslam dininde wajyp orny bolan

bir gündür. Aşure gününde bolup geçenligi barada aýdylýan wajyp gudratlar

bardyr, ýagny: Adam pygamberiň günäsinden soňra eden tobasynyň kabul bolmagy,

Nuh pygamberiň gämisiniň tupandan gutulmagy, Ýunus pygamberiň bir balygyň

garnyndan çykmagy, Ybraýym pygamberiň otda ýanmazlygy, Idris pygamberiň

diriligine göge çykarylmagy, Ýakup pygamberiň ogly Ýusup pygambere gowuşmagy,

Eýýup pygamberiň hassalyklarynyň geçip gowulaşmagy, Musa pygamberiň Gyzyl

deňizden geçip Ysraýyl ogullaryny Fyrawundan halas etmegi, Isa pygamberiň

dogulmagy we ölümden halas edilip göge çykarylmagy. Aşure gününde agyz beklemeklik sünnetdir. Ýahudy

dininden tapawutlandyrmak üçin Aşyr aýynyň diňe onunjy güni däl-de, bir gün

öňünden ýa-da bir gün soňundan ýa-da öňünden bir gün soňundan bir gün goşup

beklemelidir.

Mewlid
gijesi Muhammet pygamberiň dünýä inen gijesidir. Mewlid gijesi hijri Dört tirkeşikleriň birinji

aýynyň
on ikinji (on biri bilen on ikisiniň arasyndaky) gijesidir. Mewlid sözüniň

terjimesi “dogluş wagty” diýmekdir.

Pygamberimiz dünýä inende,

kakasynyň dogany Ebu Lehebiň gyrnagy Süweýbe gelip, “Doganyň Abdyllanyň ogly”

boldy diýip buşlanda Ebu Leheb şatlanyp, gyrnagyny azat edipdi. Şonuň üçin, her

Mewlid gününde Ebu Lehebiň azaby biraz ýeňilleşýändir. Bu günde Ebu Leheb ýaly

azgyn kapyryň azaby ýeňilleşýän bolsa, pygamberimiziň ymmatynyň şatlanyp,
sadaka berip, pygamberimize bolan söýgisini görkezmeginiň sogaby kändir.

Bu gijede kaza namazyny
okamak, Kurany Kerimi okamak, doga okamak,
toba etmek, sadaka bermek, musulmanlary şatlandyrmak, pygamberimiziň doglan

wagtyndaky ýagdaýlary, keramatlary öwrenmek, diňlemek sogaplydyr. Bu gün agyz

beklenilse sogaby kändir. 

Üç
aýlar diýlip Rejep, Meret we Remezan aýlaryna aýdylýar. Bu aýlar Yslam

dininde mübärek aýlar hasaplanylýar. Yslam dininiň bäş mübärek gijesiniň

dördüsi bu aýlardadyr: Regaib gijesi, Miraj gijesi, Beraat gijesi we Gadyr gijesi.

Pygamberimiz bu mübärek aýlar barada şeýle diýipdir: “Rejep Allatagalanyň aýy, Meret meniň
aýym we Remezan ummatymyň aýydyr”. Bu aýlarda köp namaz okamagyň, agyz

beklemegiň, Kurany Kerim okamagyň we doga etmegiň sogaby kändir.
Regaib
gijesi
Rejep aýynyň ilkinji Juma gijesine gabat gelen gijedir. Regaib sözüniň

terjimesi islemek, arzuw etmek, meýil etmek diýen manyny berýär. Bu gijede

Allatagala tarapyndan rehmet, haýyr-yhsan we ýardam paýlanylýar. Regaib

gijelerinde kazasy bolana kaza, kazasy bolmadyga nepil namaz okamak, doga

etmek, toba etmek, ylym öwrenmek örän sogaplydyr. Regaib gijesinde Penşenbe

güni agyz beklemegiň sogaby kändir. Rejep aýynda birnäçe gün ýa-da başyndan,

ortasyndan we ahyryndan bir gün ýa-da doly agyz beklemegiň sogaby hem gaty kändir.

Pygamberimiziň Remezan aýyndan soň iň köp agzyny beklän aýy Rejep aýydyr.

<B style="mso-bidi-font-weight:br
normal">Miraj

gijesi

Rejep aýynyň 27-si gününiň gijesidir. Miraj gijesi Muhammet pygamberimiz

gijäniň az bir bölüminiň dowamynda Mekgedäki Mesjidi Haramdan Kudüsdäki Mesjidi

Aksa alnyp gidilendir we Mesjidi Aksadan göklere çykarylandyr. Jebraýyl perişde

tarapyndan göklere çykarylyp, Melekler älemini görendir, birinji asmanda Adam

pygamber bilen, ikinji asmanda Isa pygamber we Ýahýa bilen, üçünki asmanda

Ýusup pygamber bilen, dördünji asmanda Idris pygamber bilen, bäşinji asmanda

Harun pygamber bilen, altynjy asmanda Musa pygamber bilen we ýedinji asmanda

Ybraýym pygamber bilen görüşip, olaryň dogalaryny alandyr. Soňra Allatagalanyň

huzuryna äkidilip, Allatagala bilen araçysyz gürleşendir. Pygamberimiziň

Mesjidi Haramdan Mesjidi Aksa alnyp gidilmegine Isra diýilýär. Isra sözi gije

ýolagçylygyny aňladýar. Pygamberimiziň Mesjidi Aksadan göklere çykarylyp, maddy

älemi aşmagyna Miraj diýilýär. Miraj diýmek merdiwan diýmekdir. Miraj gijesinde

Allatagaladan aşakdaky örän wajyp emirler getirilendir:

1. Yslama aralaşan howpuň aradan aýrylanlygy habar

berilýär.

2.     Ozalky dinleriň

hereketiniň galdyrylýanlygy yglan edilýär.

3. Muhammet pygamberiň ylahy güýjüň täsiri

astyndaky äleme çykarylmagy adamzat ylmynyň yzygiderli öňe gitmegine delalat

edýär.

4. Ynsan bilen Allatagalanyň arasyndaky iň wajyp

aragatnaşyk bolan bäş wagt namaz bu gijede parz kylnandyr.

5. Bakara süresiniň soňky iki aýaty Yslam ummatyna

sowgat bolup gelendir.

6. Allatagala şärik goşmaýan möminleriň

bagyşlanjaklygy buşlanylýar.

Miraj gijesi Kurany Kerimiň Isra süresinde

aňladylandyr. Miraj gününde agzyňy beklemegiň we Miraj gijesinde namaz

okamagyň, Kurany Kerimi okamagyň, doga we toba etmegiň, sadaka bermegiň we

musulmanlary şatlandyrmagyň sogaby örän köpdür.

<B style="mso-bidi-font-weight:br
normal">Beraat

gijesi Yslam dininde mukaddes kabul

edilen gijelerden biridir. Meret aýynyň on bäşinji (on dördi bilen on bäşiniň

arasyndaky) gijesi Beraat gijesidir. Beraat sözüniň terjimesi “aklanmak, tämiz

we günäsiz çykmak” diýmekdir. Beraat gijesi diýmek günälerden gutuluş gijesi

diýmekdir.

Bu gije bir ýylda boljak bütin

işler höküme baglanyp ýerine ýetirilmegi üçin Allatagala tarapyndan perişdelere

berilýär. Bu gijäni ybadat we doga bilen, gündizini hem agzyňy bekläp

geçirmegiň sogaby kändir. Meret aýynynda birnäçe gün ýa-da doly agyz beklemegiň

sogaby hem gaty kändir. Bu gijede Allatagala ýere gaty golaý gelip daňa çenli

şol ýerde bolar we “Günäsiniň bagyşlanmagyny isleýän ýokmy, günäsini

bagyşlaýyn, ryzk isleýän ýokmy, ryzk bereýin, bir bela bilen mübtela ýokmy,

gutuluş bereýin” diýer.

<B style="mso-bidi-font-weight:br
normal">Remezan aýy musulmanlaryň agyz

beklemekligi parz kylnan dinimizde mukaddes kabul edilen aýdyr. Şonuň ýaly-da

tarawa namazyny okamak we pitre sadakasyny bermek hem Remezan aýynda ýerine

ýetirilýär. Kurany Kerim bu aýyň içinde indirilendir. Remezan aýynda agyz beklemeklik parzdyr, tarawa namazyny

okamaklyk sünneti müýekgedir we pitre sadakasynyň berilmegi wajypdyr. Pitre

sadakasy Remezan baýramynyň birinji güni berilmegi wajyp bolsa-da, mundan öň

ýa-da soň hem berlip bilner. Agyz beklenilende agzyňy açman yzly-yzyna iki gün

beklemeklik mekruhdyr.

kändir).Bu barada pygamberimiz “Kim Remezan aýynda agzyny bekläp, onuň
üstüne Baýram aýyndan hem 6 gün beklese, tutuş bir ýyl     agyz bekläniň sogaby berler” diýipdir.
Gurban
baýramy
Gurban aýynyň onunjy, on birinji we on ikinji günleridir. Gurban baýramynda

ybadat niýeti bilen :gurbanlyk haýwan
kesmeklik ýolagçy bolmadyk, musulman bolan we “nisab” mukdarda emlägi bolan

adamlara wajypdyr.Gurbanlygy Gurban baýramynyň birinji güni kesmek has
sogaplydyr.

Gurban sözi ýakynlaşmagy aňladýar. Gurbanlyk Allatagala
ýakynlaşmak we Allatagalanyň ryzasyny gazanmak üçin kesilip, Allatagalanyň
beren nygmatlaryna şükür etmeklikdir. Mundan maksat sogap gazanmak we

belalardan goranmakdyr. Gurbanlyk diňe goýun, geçi, sygyr, gäwmiş (buýwol) we
düýe jynsly haýwanlardan kesilip bilner. Gurban baýramy günlerinde agyz

beklemeklik mekruhdyr. Gurban kesmekden başga-da, musulmanlaryň ömründe bir

gezek gitmegi parz bolan haj zyýaraty hem
Gurban aýynda amala aşyrylýar.
Remezan we
Gurban baýram gününiň säheri ertir irden turmak, ýuwunmak, dişleri arassalamak, iň gowy
eşikleri geýmek we oňat ysly atyrlar sepinip, metjide gitmek, sataşan
adamlaryňa güler ýüzli bolmak, pakyr-pukaralara kömek edip, olary şatlandyrmak,
dini bir doganlarymyzyň baýramyny gutlamak, garrylary zyýarat edip,
hal-ahwallaryny soramak, ölülerimiz üçin sadaka bermek, gabyrlary zyýarat edip,
Kuran okamak we doga etmek, öýkäni taşlamak, öýkeleşenleri ýaraşdyrmak,
çagalary sowgatlar bilen begendirmek baýramlarda ýerine ýetirmegi gerek bolan

esasy işlerdir.
Juma gijesi hepdäniň dördünji gününden
bäşinji gününe geçilýän gijedir. JumA
bäşinji gününe geçilýän gijedir. Juma sözüniň terjimesi toplanmak diýen manyny

berýär. Juma güni öýle namazy wagty erkek kişilere metjitde jemagat bilen Juma namazyny okamaklyk parzdyr Pygamberimiziň
bir hadysynda: Üstüne gün dogýan iň haýyrly gün       juma günüdür. Adam aleýhissalam O gün Jennetde goýulandyr, O

gün hem Jennetden kowulandyr. Kyýamat hem O günde gopjakdyr” diýilendir. Juma

güni musulmanlar üçin bir baýramdyr. Juma güni edilen ybadatlaryň sogaby has

kändir. Juma güni edilen günäleriň häm günäsi has uludyr. Juma gününiň içinde

bir sagat bardyr, ol sagatda edilen dilegler kabul bolýandyr.
Juma güni agyz beklemegiň sogaby kändir, ýöne juma
güni agyz beklenilende diňe bir gün beklemän, öňünden ýa-da yzyndan bir gün

goşmalydyr. Diňe Anna ýa-da diňe Şenbe güni agyz beklemeklik mekruhdyr.