Maýa siwilizasiýanyň ýitip gitmegine ýeňil bir gurakçylyk täsir edipdir !
Meksika we Gwatemala terotorýasynda bolup we geçen Maýa siwilizasiýaň ýitip gitmegine çalarak gurakçylygyň bolmagyna sebäp bolandyr diýen çaklama gelipdirler
Alymlar gaty köp dowamlaýyn, maýa döwletiň gaýtmagyna, gaty erbet gurakçylyk gelendigi bilen şu çaka çenli ylalaşyp gelipdirler.
Ýöne britan we meksika alymlarynyň ýlym barlag netijelerinde, 25-40% ýagynyň derejesi peslende-de, salkymlaýyn we sezonlaýyn berip durýan suw üpjunçiligini ýitirmek ukybynyň badygyny anyklapdyrlar
Alymlar biziň eramyzdan öň 800 we 950 ýyl mundan ozal, maýaň ýitip gitmegne bolon senelerde, orän çylşyrymly modelini ulanyp, ýagnyň nähili derejede göwrüminiň pese gaçanlygyny hasaplap bilipdirler.
Olor(ýagny alymlar) Ýukatandaky hiç hili derýajygyň bolman şertinde, ýagnyň azyrak derejede, ýok bolmgam, suw zapasyny(gorumyny) peseltmäge ukybynyň barlygyny takyklapdyrlar
Geljege duýduruşmy !
Bu peselme , ýagny ýafynyň, ortaça ýylyň derejesinden şeýle ujypsyz 25-40% -e ýetýänem bolsa, suwuň bugarma başlap, ýerine ýagyş ýagy`p öwezini dolyp bilmedigi üçin, suw ýetmezçiligi kritiki ýagdaýa yetendigi „ Uniweriň professory Ilko Rohling nygtap geçipdir
Durnukly durmuşyň, bozulmagy we köpçülikleýin şäherleriň boşamagna suwuň ýetmezçiligi getirip bilýär, bu hadysa bolsa häzirki döwurde-de dowam edip biler dp sözini dowam etdi
Ylmy modeliň kömegi bilen döredilen, bu gurama şerti, klimatyň üýtgäp, ýasaýyş ukyba köpçilikleýi täsir etmesini subut etdi, ýöne bu problema ýeke bir ýukatan ýarym adasyna degişli bolman , eýsem şonuň ýaly meňseş poblemaly döwletlerde hadysaň çalt depgin bilen bolmagy ähtimaldygyny professor Martin Medina hasap edýär
Arheologlar bir näçe ýyl diýen ýaly, Maýa siwilizasiýanyň alty asyrlap (600 ýyl) , ösgüne ýetip, birden ýok bolmagyny, jedellerini dowam edýär
Ýöne mümkin gurakçylykdan başgada, graždan konfliktiň bolmagy, epidemiýa we agaçlaryň kesilmegi bilen bolandyr diýen çakalmada bar.
Çeşme BBC-i
Biz gurakçylygyň öňini almalymy we nädip ?
Howwo, suwy ekenom etmeli !(30%, 3 adam)
Aý hudaý badyrda(30%, 3 adam)
Suwy Orsýetden almaly kanal çekip(10%, 1 adam)
Deňizi duzuny aýyryp içer suw etmeli (30%, 3 adam)
Arşivin durumu
● Tam metin
● 9/9 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: ertir.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 23 Mayıs 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 9
Ummuman şu mowzygy talypkomda-da ýazypdym, bärigem peýdasy degsin diýdim, elbetde bu çaklamalary super kompyň üstü bilen ýörüte abzalyň kömegi bilen modelleşdirip bolýar,we netijesini gören bolsaňyz, suw ýetmezçiligi
bir iki günüňicinde ak şäheri ýoklap bilýär ekenBizde-de şonüň ýaly, wakaň bolmagy ähtimalmykan diýärin sebäbi, meselem Ahalda suw kanaldan, we ýerzemin köllerden suw alynýar, eger bir sebäp bilen suw tapylmasa, biziňem ak şäherimiz howuply ýagdaýda dur, araňyzda suw problemasy bilen işleýän alymlar ýokmy ?
meniň gözegme gelýär, bizde suw problemasy ýitse bu ýokary gatlakly jaýyň bokly ysyndan 100 kilomtre yaýrar, adamlar suw `içmeden başga suwa düşünýär we kanalizasiýalar harç edýär, aslynda şeýle pikir edýän , bizde suwy ýokary etežlara galdyrmak üçin nasaolar ulanmaly bolýar, muňada suwyň harjy köpelýär, peýda barmykan etaž jaýlardan, suwy tygşytly saklamakda nämeler çäreler görmeli, suw zapasy bizde nähili ýagdaýdyka ?
Ýeňil gurakçylyk,ilatyň känligi we açlyk.Käbir çaklamalara göra suwdan meselesinden başgada,olaryň kän agaç ýykýandyklary sebapli(Agaçdan olar esasy guirluşyk materiýallaryny ýasapdyrlar,we şol sebäpli çenden aşa kän ulanmaly bolupdyrlar) olaryň ýaşaýan ýerlerinde agaç galmandyr we şeýlelik bilen howanyň temperaturasy 4-5 gradus ýokarlanypdyr,yagýan ygalyň derejesi 30-40% peselipdir.Ust-üstünede,topragyň hasyl berijiligi peselendigi sebäpli,açlyk hem Maya-lary kösap ,ençemesini öldüripdir.
takyk maglumatlar-a biljek dal, yone chaklamalar etse bolarmyka diyyan:
1. Agachlaryn yok edilmegi;
2. Guraklyk;
3. Soweshler;
4. Ylahy azap...
Sonky yazanym ucin azajyk goshant: belki, Maya imperiasynda zalymlyk, bisebap kelle kesihlik we yokary gatlakda, hatda, umumy halkyn icinde-de haramylyk we shady-horramlyk ginden yaybanlanan bolsa, Allahy dushundiryanlerin yit(iril)ip, dine haramlyklary undeyanler we goldayanlar galan bolsa we sh.m yagdaylarda Allah tarapyn bu medeniyet we ynsanlary Allah tarapyn azaba duchar bolup biler.
Galyberse-de, suw problemasy babatda on hem agzalar gonshy obalarda mowzuk(lar) acdymyka diyyan bu obada bolmasa-da. Ynha, meselem, tmolympiadda suw prb barada gozleg netijesinde ka maglumatlary owrense bolar. Ayratynam, Garagum kanaly barada.
Suw bizde kan tygshytlanmayar. Turkdaki ya yewropadaky yaly tolegli bolaysa nadersin. Barde krantlary(emeli cheshme) yorite achyk goyyanlar bar, shol sanda gaz we toklaryny hem. Tog-a %10 galdy oydyan nyrh taydan. Yone olam sheyle bir kan dal.
Garaz, dashary dowletlerin gazy, togy we suwy tygshytlayshy yaly tygshytlasak, onda, belki, geljekde suw problemasyny chekman bileris. Bolmasa kyn.
Eyyamden Ashgabadyn kabir mikrayonlarynda gije 12-06 arasy suwlar yapylyar.
Birem, Ashgabatda, hatda, TM-nin ahli yerinde nace kop agac ekilse shonca gowy. Chunki, mukaddes hadyslaryn birinde MANY taydan Allah tagalanyn sheyle sesleneni aydylyar:'eger haywandyr agaclarynyz hem bolmasa, bir damja suwa zar bolup bilerdiniz!'
nace kop agach bolsa, shoncha kop hem ygal bolarmyka diyyan. Shonun ucin 'her adama bir agach' yorelgesi hem az. Azyndan iki-uch etmelimika diyyan shony gysga wagtda. Her yyl ucin.
Bah, men dushunmedik zadym: Bu Maya siwilizasiyasy oz bashyna geljek guraklykdan habary yok, ahyrzamanyn geljek wagtyny aydan(mysh)my? Beytsenem bolyamyka? blum
Howwo dogrydanda suw ptoblemasynda agajyň uly rol oýnaýandygyna gaty dogry belläpsiňiz, sebäbi agaç ýeke suw saklamak ukybyndan başgada kislorod
bömek ukybam bar, ynha şu problemada aşgabat şäheriniň häkimleri jaýlaryň öňündäki agaçlary kesip ot eken boldylar, biziň howa şertimizde 100 ýyl bolup barýan agçlary kesip aýyrmak dagy, gaty jenaýatçylyk işi ahyryn, ösüp otyran agja dagy degmeli däl ahyryn, käşgä orsýet ýa ýewropaň howasert ýaly bolsady, şu wagyt agaçli mikraýon bir otyzynjy galdy, başga miraýonlar giden çöllük, gaty dogry belläpsiňiz !suwy orsyetden almaly
ýokarda aýdyp geçen kanalizasiýa pikiriňi menem köp pikirlenýädim. tuwalet üçin köp arassa suw zaýlaýas, şoňa bir çözüm gözlenmeli. ine şu aşakda usul ulanylsa erbet bolmaz, başgada has ekanomlyrak çögütler gözlemeli.