Aýdym -sazyň haram bolyşy
Esselamu aleýkum . Düýnki
musulman bolan repçi baradaky ýazan mowzugymdaky , köp heleýlilik
we aýdymyň haramdygy meselesi jedele sebäp boldy. Bu mowzugymda
köp aýallylyk meselesine girjek däl, inşAllah ol barada aýry
mowzuk açmagy niýet edýän. Bu mowzugymda Yslamda aýdym-sazyň
harmdygynyň delillerini Kurandan we ol aýatlara dogry düşündirişi
beren sahabalaryň sözinden we Sahyh hadyslardan, mezhep
ymamlarymyzdan bize ýetirilen habarlay ýazmakçy.
Aslynda aýdym -sazyň haramdygy
gaty belli mesele welin halkymzyň dogry din ylmy bolmanlygy üçin
gereksiz çekeleşikler ýüze çykýa. Araplarda bir ata sözi bar :
Adam bilmeýän zadynyň duşmanydyr, diýýärler. Delileriň
esasylaryny ýazmak bilen çäklenjek galanynam çeşme görkezerin
ýogsam uzyn bolypdyr zat diýip başlarsyňyz. Kuran-Kerimden aýdym
-sazyň haramdygyny beýan edýän birinji aýat Lukman
surasynyň,6-nji aýatydyr. Aýatda : (Ynsanlaryň içinde şeýle
kimseler bardyr,ylymsyz (ynsanlary) Allah ýolyndan azdyrmak üçin
we oýun etmek üçin SÖZ GÜÝMENJESINI satyn alarlar. Ine olara
peseldiji azap bardyr)diýilýär.
Biz Kurany öz kelämize görä
tefsir edip bilemzok şonyň üçin bu ymmatyň iň haýyrly nesli
bolan sahabalaryň bu aýat barada beren tefsire seredýäs. Alym
sahaba Abdullah ibn Mesud r.a aýatdaky geçen -lehwel hadis-(söz
güýmenjesi)diýmek näme bolýa diýip soralanda , ol sahaba :
özinden başka iläh bolmaýan Allah kasam edýän ol aýdyn-sazdyr
diýip , jogap berýär.(Tefsir-Taberi). Kuranyň terjimeçisi diýip
lakam alan sahab Abdullah ibn Abbas bul aýat barada: Aýatdaky aýdyn
saz we şoňa meňzeş zatlar diýip , tefsir
edýär.(Buhari,Edebil-Mufred.No:1265).
Sahabalardan Ibm Omar we Jabir
bin Abdullah dagylaram bul aýaty aýdym-saz diýip tefsir edýärler.
Sahabalardan soňky nesil bolan tabygynlardan Müjähid,Ikrime,Ibrahim
en-Nehai,Ata ei-Horasany ,el-Hasanul -Basri, Said ibn Jubeýr ,
Katade bin Deame, Meýmun bin Mihran, Habib bin Ebu Sabit, Amr bin
Şuaýb, Abdulmelik bin Jüreýj we Said bin el- Musaýýab Allah
olardan razy bolsyn ýokarky aýatdaky :lehwel hadisiň(söz
güýmenjesi)aýdyn saz diýip tefsir edenlerdir. Bul aýtdan başkada
aýdym sazyň haram bolşyna delil hökminde Isra,64. Hejm,59-61.
Enfal,35 aýatlary görkezlip tefsirçiler ol aýatlarda aýdym-sazyň
haramdygyny görkezýän delileriň bardygyny aýdyp geçenlerdir.
Hadysda aýdym- sazyň haram
bolşyna deliýl Sahyh Buharide -Kitabul Eşribe -bölüminde geçen
hadysdyr. (Kurandan soň musulman ymatynda iň sahyh kitap
Buharidir). Hadysda: Resullah aleýhis salam şeýle diýýär: Bir
döwir boljakdyr şonda ymmatymda käbirleri içkini, zynany, ýüpekli
eşik geýmegi (erkeklere) we aýdym-saz guralalryny çalmagy halal
görjekdirler diýilýär.(düýnki mowzugymdaky aýdym-saz haram däl
halal diýip gygyrýanlar şu hadysyň amala aşandygynyň alamty).
Başka hadysynda : Meň ymatymdan käbirleri içkini başka atlar
bilen içerler. Baş üçlarynda aýdym-aýtdyrarlar we aýdymçy
zenanlara aýdym aýtçakdyr. Allah olary ýere batyrsyn we olary
maýmyna ,doňuza öwirsin.diýip Resullah olara bet doga edýär.(Ibn
Mäje ,es-Sünen). Aýdym -zasyň bar ýerinde hökman ýarym ýalaňaç
ýada aňysyny bärsini bulap durar zenalaram çykyp başlaýa. Başka
hadysda : Iki ses bardyr olar dünýäde lagnatlanadyr. Bir aýdym
-zas sesi we bele beter gelende aglam eňrap çykarylýan sesler.
diýilýär.(Bezzar,Keşful Estar). Başkada kän hadys bar bu
barada. Musulmanlaryň enesi Aýşa r.a enemiz bir gezek aýdym aýdyp
tans edýän birini görýä we ol şeýtandyr diýýär.
(Buhari,Edebul Mufred).
Mezhep Ymamyz Ebu Hanifa aýdym
diňlemegi haram hasaplaýan eken we dinleýäni gaty ýazgarýan
eken.(Ibnul Jewzi,Telbisul-Iblis). Dört mezhebiň dördisindede
aýdym-zas bilen meşgul bolmak we diňlemek haramdyr.
Diňlemäge rugsat berilen we
Ymam Gazaliň Ihýada mubah diýen aýdymy diňe adamyň öz sesi
bilen zas guralsyz aýdan
sözleridir.(ilähi,neşit,hüwdiler,gazallar,söweşde esgerleri
ryhlandyrmak üçin aýdylan marşlar buňa mysaldyr). Buň hem
şerleri bar, hapa söwinç , pahyş, zenalaryň owrat ýerlerini
taryp edýän sözler bolmazlygy gerek we ol işi adamyň kär
edinjek derejede meşgul bolmasy dinde gadagandyr. Belläp geçmeli
zat günimizde ilähi diýip ýaýradylýan zatlaryň köpsi
Yslamdaky ilahi şertlerine gabat gelenok, Mysal Sami Yusuf ýalylaryň
neşidi, üstesinede arada Sami Yusuf interwýusynda men ilahi
çykaramok ýöne şol kliplarym dünýäde ilahi diýip kabul
edildi, men aýdymçy aýdym zas sungaty bilen meşgul bolýan diýdi.
onsaňam soňky döwir pygambre salawat aýtjak diýip , ilähi aýdan
bolyp diniň arkasy bilen gazanç edýän köpeldi. Mysal biziň
ýurdumyzda käbir zenan bagşylar Sami Yusufu türkemnçä öwrip
aýtdylar netijede käbir obalarda toýda aragyň gapdalynda şony
goýberip dagap tans edilýänine ençeme gezek şaýat boldym. Alla
meni we sizi dogry ýoldan aýyrmasyn.
Arşivin durumu
● Tam metin
● 60/60 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: ertir.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 11 Mayıs 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 60
düýnki agzyna gelnini samyrdan gardaşlar düýnki aýdan söziňize toba ediň harama halal diýip otyranlar bardy düýn.Maňa wahabi diýip at dakjak bolanlara ýüzlenýän Gaýrat ediňde din bilen ýaşaýanlara at dakmaň ,siziň ol wahabi diýen söziňiz maňa dälde ol aýdym zasy haram eden Alla we Pygambere dil ýetirmek bolýa.Onsaňam din meseli dünýewi mesle ýaly däl bir zat ýazmakaňyz pikirleniň ,barlaň ,derňäň kyýamt güni şol pkirlenmän diýen söziňiziň aşagynda galaýmaň.Alladan külli musulmany,husasanam Türkmenleri öz penasynda saklamagyny dileýän.
'Ozuni suyt bilgil dostuny gaymak', men bu nakyly calarak uytgedip aydayyn 'ozuni suyt bilgil, ozgani gaymak', hemmamize degishli.
Araplara aýdymyn öyjügi, sholara halalmyka onson?
Araplara aýdymyn öyjügi, sholara halalmyka onson?
Yslam kitaplarynda aýdym -zasa berlen atlardan käbiri Şeýtanyň azany,Akmak sesi,Zynaň dogasy,Şeýtanyň sesi,Fäjiriň sesi we ş.m ler. Alymlar aýdym -zas ruhyň içgisidir diýip atlandyranlardyr.Çünki aýdym dinlän göýä serhoş ýaly adatda etmedik hereketlerini edip tans edip başlaýa.Egerde biri men dini ruhy dynç aldyrmak üçin aýdym-zas diňläýän diýjek bolsa.Arakkeşem ,zynakeşem ,girrekeşem şoňa meňzeş sözler aýdalar.Ruňy dynç aldyrýan zatlar dinde halal diýen zat ýokdyr. Alymlar şeýle diýenler aýdym-zas diňleýäne Kuran-Kerim diňlemek agyr düşer.
Araplar din däl gardaş, din Kuran we Sünnet.
Temany okamadym, aralarynda bir entera basyp paragraf goyaymala, okamana howes bolar yaly, gozlerin yadamaz yaly!
Tema hakda men pikirim; owuncha 5 wagt bolan parz namazlarymyzy okamaly, sadak bermeli, Haja gidip-gelmeli, i .t.d, sholary doly yerine yetiremizden son dawalashsan bolar bu mowzugy, a tak shu wagt muny dawalashamamyz bosh!
Dostum gayrat etde temana girip 3-4 sany Enter basyp chyksana, okajaklaryn gozunin ishini goryan.
eýýäm 1400 yýl bäri hökümi belli bolan zady asla dawalaşmak gerk däl, biziň Türkmenimiz bir zady bilmesede bilýän ýaly geplemäni gowy görýä.Biri günä edýän bolsa Allah bilen öz işi emma haram halal diýip başlasalar bul eýýäm başka zat bolýa.
Harama halal diýip başlasalar diýjek boldym.
çyndanam kop meselede araplary orta sokyalar, yada ay namaz okanam gorduk, plan toyda arak ichdi diyen yaly gurrunlere dushyan kabir IQ 60 adamlardan, Sende azajyk akyl bar bolsa dushunda o dunyada herkimin ozunden hasap soraljakdygyny, Araplar etdi diyip senem etdin diyip ikinizkinem gechirerler oydyanmi. (hiçkim özune çekmesin, sebabi bu gurrunler dine ertir.com da dal, durmyshdada kop dushya)
birzada ynanmak uchin logika gozlense yagshyda, aydym name uchin haram bolsyn? Yagny arak ichmek haram. Aydym indi arak bilen den derejede boldymy? Haram diylende shoncha uly tasiri bolyar!! Gurhanda gechya diyyan, ol sozun onlarcha tapawytly yorup bolyar, haysysydygyny takyk nadip bilmeli? Aydym bolanda haysysy? Ylahy, rep? Rock? Halk aydym? Yada ejemizin huwdisem aydymyn gornushi dalmi? Ejeminizin huwdisem harammy? Men sana dogryny aydayyn. Sen beynin dogmatik dushunjeler bilen dolupdyr.
elinizi yureginize goyup aydymm dinlap goremok diyin
Temanda gowy dushundiripsin. Sami Yusuf-yn aydan aydymlary we shona menzesh arassa aydymlary dinlemek guna dalmika diyan.
Bosh dawalashmak.
men aýat ýazdym ol aýaty haýsy mana gelýänini uly tefsir kitaplarynda alynýa olaram ýazdym. hadyslar sahyh buharide ,ýer ýüzünde Buhari iň sahyh hadys kitaby hasaplanýa.derrew at dakyp başlaýaňyz .Men size diniň hökmini ýazdym isle diňle ,isle diňleme dinem ,sogabap her kimiň üzine gerek biziňki diňe ýetirmek.onyň peýdasyny zyýanyny alymlarmzy kitabynda aýdyp geçýärler.Türkmenlerde mukadeslik diýen zat galmandyr öýdýän,Kurandan,Sahyh hadysdan ,Sahabalardan,Mezhebimiziň fetwasyndan ýetirseňem eýel beýleň.Doganlar nefsiňize ýakmasa ,ýakanok diýiň ýöne harama halal diýjek bolmaň.Haýsy aýdymy diňlemäge rugsat berilýänem ýokarda agzaldy.--------------
Diňlemäge rugsat berilen we
Ymam Gazaliň Ihýada mubah diýen aýdymy diňe adamyň öz sesi
bilen zas guralsyz aýdan
sözleridir.(ilähi,neşit,hüwdiler,gazallar,söweşde esgerleri
ryhlandyrmak üçin aýdylan marşlar buňa mysaldyr). Buň hem
şerleri bar, hapa söwinç , pahyş, zenalaryň owrat ýerlerini
taryp edýän sözler bolmazlygy gerek we ol işi adamyň kär
edinjek derejede meşgul bolmasy dinde gadagandyr.
Hadyslar sheyle bir köp hatda olary ulanyp Sylapmenem Hz. MUHAMMEDI (S.A.W) 9 yashly caga bilen bolan yada wagtlayn nikan islamda bolyandygny dokazat etya, öziche. Sholam Buhari we Tirmizidan sahih hadyslar getirya. Shon ucin hadysda aydylan zat, Kurani Kerimde goldalmayan bolsa Mena ol hadysa mun sahih dp, kimin adyna rowayat etyanem bolsalar ynanamak.
Söz guymenjesi, aydym saz diyp yorulyamy? Söz guymenjesini her zat diyp yorup bolya: debate'ler, tv showlary, gybatlar.
Sami Yusuf, pygamberi taryp edip aytyan aydymlary, halk aydymlar, Bethooven, Vivaldi, Enigma, Ilahiler harammy? Name ucin? Yarim yalanach ayal we icgi bamy sho aydymlan yanda?
Sonam Kurani Kerim name ucin, beyleki haram edilen zatlar yaly bu, aydym sazy hem gönu aydym saz haramdyr diyp aytmady. Meselem: Kuranda donuz eti, gan, Alladan bashga kimsan adyna kesilen malyn eti haramdyr dp gönuden gönu aydylya. A name ucin butayda SÖZ GUYMENJESI diyilya?
Esassyz bu aytyanlaryn, hic hili logika gabat gelenak
teman uzyn bolanson sonuny okamandyryn, 🙂
huwdi girmeyar diyipsin, yone muny gurhanyn niresindaki soze gabatlap aydylypdyr dushundirmandirsin. Gurhanyn oz beren terjimane gora soz guymenjesi diyyan, muna goshgy, sanawachlaram giryar diyip tutdyrsanam bolardy :-)
oz pikrim boyuncha bu ayet, suranin nirden name uchin gurhanda yazylandygyny chaklap bilerin. Megerem pygamber dowrunde pygamber barada yada bashgasy barada, prikol, yada peseldiji goshgylar, sazly, yada dine dilden kop aydylyardy. Sho yagdayam pyga:berin gownunden turmad we gurhana awtorlyk etdi. 🙂
düýn halal diýjek bolyp ýördiň,halaldygyna ynaýan bolsaň toba etmeli bolýaň dogan.