NIREDEN ÇYKAN TÖWELLA?
Biri gyz alyp gaçsa, oglanyñ hossarlary /il içinde sözi geçýän, abraýly adamlary/ gyzyñ ene-atasynyñ öýüne töwella gidýärler.
Türkmençilikde är-aýal aýrylyşmakçy bolsa ýa uruş-sögüş bolsa we şuña meñzeş ýerlerde hem töwella edilýär. Munuñ umumy manysy ýalñyşan tarapyñ beýleki tarapdan ötünç soramagydyr, ylalaşyga geleli diýmekdir, öýke-kinäni aradan aýyrmak üçin ädilýän ilkinji ädimdir. Bu asylly däpdir. Bu däp türkmen halkynyñ hiç kimiñkä meñzemeýän özboluşly diplomatiýasydyr. Uly mukdardaky puluñ, haýbat atyp, gorkuzmagyň ýa-da pylança ýyllyk türme tussaglygynyñ başarmadyk, çözüp bilmedik meselelerini köplenç halatda töwellaçylyk başarandyram, çözendirem. Şol bir wagtyň özünde hem töwellaçylyk mertebäňi gaçyrmak, derejäňi peseltmek ýaly düşünjelerden daşdadyr. Tersine, töwella edýän tarapyň mertebesi ýokarlanyp biler. Şeýle-de Töwellanyň alynmadyk ýeri, çözüp bilmedik işi azdyr. Eger ýüze çykan meseläni çözüp bilmedik bolsalar, ähtimal bolan iş çökderdir. Olar ýaly ýagdaýda diňe bähbit bolsun diýmeli bolýar. Elbetde, alynmadyk töwellada hem bir haýyr bardyr.
Bu mesele hemmelere düşnüklimikä diýýän. Indi düşnüksiz zat barada.
Şu töwella diýen sözüň özi nireden çykdy? Türkmen sözümi ýa gaýry dilden geçenmi? Munuñ kökünde haýsy söz ýatyr we aýratynlykda alanyňda näme many berýär?
Meñ öz pikirim şeýle: Töwella arap sözi bolup, bize Yslamdan soñ gelen bolmaly. Soñky iki bogunda Alla sözi bar. Bashky bogun, ähtimal, türkmen dilinde güýçli assimilýasiýa /uýgunlaşma/ sezewar bolup, düýpli üýtgändir. Manysy, Allanyñ haky üçin ylalaşaly, öýkeleşmäli diýmek bolsa gerek. Bu meniñ pikirim. Mende ylmy esaslar ýok. Diñe çaklama.
Siz nähili pikirde?
Töwella haýsy diliň sözi?
Türkmen(0%, 0 adam)
Arap(54%, 6 adam)
Pars(9%, 1 adam)
Bilemok(36%, 4 adam)
Arşivin durumu
● Tam metin
● 7/7 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: ertir.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 11 Mayıs 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 7
Kab aga, töwella arap sözi, ýöne bu ýerde Alla sözi bilen baglanyşygy bardyr öýdemok, ony تولى tewelle işliginden gelip çyka söz hasaplaýaryn. تَوَلَّى
1) стать правителем,
принимать на себя (управление чем-л.), заведовать, управлять; الحكم ~ стать у власти; زمام السلطة ~ образн. взять власть в свои руки;
2) брать
на себя (напр. обязанность); браться (за что-л.); проводить, исполнять (работу);
ابلاغ عذا الخبر ~ взяться сообщитьэто известие (кому ل);
3) занимать (положение); اعمال السكرتيريّة ~ выполнять обязанности секретаря;
4)овладевать (чем-л.);
5) охватывать, обуревать (о каком-л. чувстве);
تولّته الدهشة он пришел в изумление; تولاَّه الغضب егоохватил гнев; تولاَّه اليأص им овладело отчаяние;
6) отворачиваться,
уходить (от кого عن); отказываться (от чего عن);
Allanyñ haky üçin bolaymasa,yöne wagtlayyn agzanyn jogaplaryny bu söze utgaşdyryp bılmedım
hakykatdanam towella gaty wajyp zat. ka halatda towellada ylalashylyp kop zatlar chozulyar. bu sozin nirden gelip chykany barada welin hich chanlamam yok.
dogry bellik, meni has gyzyklandyryän zat essalamaleýkum, ýagny öýiňiz parahat bolsyn diýen ýaly bir zat, indi araplar sözi dp kabul etsek, türkmençe salama derek näme diýdilerkä ?, ýa araplaň bizden salam diýän sözi özleri kabul etdimikän ?Sebäbi araplar bärik gelende, medenýetiň we ylmyň gaty köp ösendigine gözä ýitirenmişler, men piki edýän gaýtam araplar bizden köp sözi aldymykan dp pikir edýän !
Tevella - bu arap sozi bolup,, pygambere we pygamberin mashgalasyndan onen nesillere hormat we soygi,, diymegi anladyar.
Safewiler dowrunde has hem shayylaryn arasynda ornashan bir yslamy shertdir.Ulemalaryn arasynda has hem yaybanlashandyr. Eger ulemalaryn arasynda yaybanlshan bolsa bizin towellamyz hem shol towella bolmaly. Sebabi towella uchin dine hormatly adamlary iberilyandigini bilyan.
Alevilerde tevella olaryn yslamy shertlerinin biri bolup ,, dostluk gurmak,arany yakynlashdyrmak,, manysyna gelyar. Yone sozun asyl gelip chykyhsy yene-de yokarky,,rygambere we onun nesillerini soymekden,, gelyandigi we olaryn hatyrasyna dostluk gurup ,arany yakynlashdy5rmak dushunjesi bardyr.
Name uchin alewi we shayylary mysal tutdyka diyen sorag hem gelip chykar. Shayylyk we alewilik ilki Safelilerin,safewilerin bolsa Uzyn hasanyn agtygy Sha Ysmayl tarapyndan doredilen bir yoldugyny yatladayyn. Bilshimiz yaly Uzyn Hasan hem,Sha Ysmayl hem turkmendir.