Nurmyrat Saryhanow
( 1906-1944 )
1906-njy ýylda Gökdepe etrabynyň ikinji Gökdepe obasynda garyp daýhan maşgalasynda eneden dogulýar. Ol ilki oba mekdebinde okaýar. 1925-nji ýylda onuň kakasy Aşgabat etrabynyň Gökje obasyna göçüp gelýär. Ýaşlykda okamaga bolan höwes ony Aşgabatdaky politehnikuma alyp gelýär. Tehnikumda Nurmyrat üstünlik bilen okaýar hem şonuň bilen bir wagtda “Türkmenistan” gazetiniň redaksiýasynda işleýär. 1928-nji ýylda Nurmyrat Saryhanow Daşkende okuwa gidýär. Ol ýerde žurnalistleriň bir ýyllyk kursyny gutarýar. Ol 1929-njy ýyldan tä 1937-nji ýyla çenli Goşun hatarynda gulluk edýär. Bu ýylllar Nurmyrat uly terbiýeçilik mekdebini geçýär. Onuň syýasy taýýarlygy ösýär. Bilim derejesi artýar. Köpçülik işlerine işjeň gatnaşýar. “Gyzyl goşun” atly harby gazetiň jogapkär sekretary bolup işleýär. N.Saryhanow 1937-41-nji ýyllarda dürli gazetleriň redaksiýalarynda, “Sowet edebiýaty”, “Garagum” žurnalynda işleýär. Metbugat işi bilen aragatnaşyk saklamagy ony edebiýat meýdanyna çykarýar. N.Saryhanow zähmetsöýer, joşgunly watançydyr. Beýik Watançylyk Urşy başlanan wagtynda ol meýletinlik bilen Watan goragyna gidip, özüniň ýiti galamy, ötgür ýaragy bilen faşistlara garşy batyrgaý söweşýär. 1944-nji ýylyň maý aýynyň 4-ne Gitlere garşy söweş meýdanynda gahrymanlarça wepat bolýar. N.Saryhanow türkmen prozasynyň taryhyna “Şirin”, “Kitap”, “Arzuw”, “Soňky öý”, “Ak tam”, “Giýew” ýaly hekaýalary, “Şükür bagşy”, “Ýagtylyga çykanlar”, “Gyzgyn günler” ýaly powesleriň “Hossarlygy”, “Aýjemal”, “Garaş aga”, “Ene” ýaly oçerklerini goşmak bilen özüne müdümi ýadygärlik galdyrdy. Olar çuň ideýaly, joşgunly watançylyj, dostluk, gumanistik, internalistik ideýalary duýgulara ýugrulan eserlerdir.N.Saryhanowyň eserleri türkmen dilinde we goňşy halklaryň birnäçesiniň dilinde ençeme gezek neşir edildi we edilýär. “Kitap” hekaýasy“Kitap” hekaýasynda N.Saryhanow türkmen klassygy Magtymguly we onuň edebi mirasy barada söz açýar. Hekaýanyň baş gahrymany Welmyrat aganyň obrazynda türkmen zähmetkeşleriniň XVIII asyr klassyk şahyry Magtymgulawe onuň dürdäne döredijiligine bolan mähirli söýgüsi ynandyryjy suratlandyrylýar. Hekaýada Welmyrat aga ýaly bir sowatsyz adamyň bütün maşgalasynyň guwanjy, olaryň güzeranyny dolandyryjysy bolan düýesini kitap bilen çalyşmagy, okap bilmesede ony wagtal-wagtal eline alyp görmegi, tüýs ýürekden guwanmagy, onuň her bir setirini bir düýä hasaplamagy – bularyň hemmesi okyjyda aýratyn bir täsir galdyrýar. “Şükür bagşy” powestiÝazyjynyň döreden powestleriniň arasynda onuň adyna şohrat getireni “Şükür bagşy” powestidir. Bu eseri N.Saryhanow urşa gitmeziniň öň ýanynda (1942) ýazyp gutarýar. Bu powest türkmen halkynyň milli saz sungatyna, onuň at owazasyny ýokary derejä göteren belli sazanda Şükür bagşy barada. Eserde suratlandyrylýan waka hakyky durmuşdan, ýagny XIX asyryň ahyrlarynda – 1871-nji ýyl töwereginde Duşak sebitinde bolup geçipdir.Halkyň arasynda ady belli bolan sazanda Şükür bagşy şol ýyllar otuz ýaşlary töweregindedi. Şükür bagşy sazandady. Ol obama-oba aýlanyp, halka hezil bererdi. Ýaryşda Şükür bagşy hem Gulamyň başlan heňini çalyp başlaýar. Gulam kowýar. Birnäçe heň çalynýar. Gulam hem elde baryny edýär, asla galar ýaly däl. Soňky heň çalynýar. Bu heňi Şükür şu jedelli ýaryş edip otyrka döredipdir. Ol “Ellerini başynyň üstünden aýlap-aýlap çalýar. Şunuň ýaly edip, Gulam bagşyny eýerdip barýarka, birden elini ýöne dutaryň ýüzünde aýlap-aýlap göýberdi-de, çalyp barýan heňiňiň soňuny perdelerden çykýan ses bilen doldurdy”. Gulam bu sesiň nirelerden çykýandygyny duýman galýar. Ol “Hyrjyny dişläp, başyny ýaýkady-da?”-Ah-ah, myhmanyň pylly-pyllysy çohdy” diýip, ýüzüni aşak salýar. Şükür bagşy üstün çykýar, doganyny azat edip, obasyna dolanyp gelýär.Powestiň baş gahrymany Şükür bagşy 97 ýaşap 1928-nji ýylda aradan çykan tanymal saz ussady.
şahyra bolan garaýşyň nähili ?
gowy, söz ýok(81%, 9 adam)
boljak(9%, 1 adam)
halammok(9%, 1 adam)
Arşivin durumu
● Tam metin
● 24/24 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: ertir.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 26 Mayıs 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 24
Näme diýeli. Şol bir montonny sözler.. Haladym, sagja bol ....)
kitap hekaýaty diýen eserinde ýaşulyň bir kitaby bir düýä çalyşmaýyşy eseri has hem bezäpdir👍
Bet tema. Men-ä halaýan bu ýazyjyny.
Shükür bagshy powestini hasam gowy görýän. Okap doýup bilemmok. 🙂
Elmydama Şükir Bagşy kinony görsem N.Saryhanow göz öňüme gelýär,
N.Saryhanow agzalsa Şükir Bagşy ýadyma düşýär.
Nurmyrat Saryhanow - türkmen edebiýatynyň hekaýa žanrynyň läheňi!! Döwründe hekaýa ýazmakda ussat ýazyjylar tarapyndan ykrar edilen zehinli ýazyjy! Arman, ömri gysga boldy. Beýik Watançylyk urşunda wepat bolýar. Uzagrak ýaşan bolsa, türkmen sowet edebiýatynyň ösmegine ägirt goşandyny goşardy Nurmyrat aga!! Kitap hekaýasy we Şükür bagşy powesti tutuş SSSR ýurtlarynyň okyjylary tarapyndan gyzgyn garşylandy. 'Türkmen edebiýatynyň Çehowy' adyny alan ýazyjy! Iň bir buýsançly tarapy hem, bu ýazyjy meniň obadaşym bolmaly!!!
Edil Gurbannazar aga yaly-da,omri gysga...
Obadashyndanam kop ustunliklere garashyas
Yazyjynyn yokarda agzalan eserlerini gozden gechirdim. Edebi mirasyny yeke yeke okan ekenim. Yazyjynyn ,,Kitap ,, eserini yazyp gutarynan shu yyl 70 yyl dolyan eken. Mumkin bolsa bu eserleri terjime etmeli. Dunya edebiaytynda tanatmaly.
Dildar gelneje, nesip bolsa, men ýazyjy Nurmyrat Saryhanowyň 'KItap' hekaýasyny siziň we ertir.com-yň beýleki agzalarynyň dykgatyna ýetirmekçi. Nesip bolsa, ýene bir-iki aýdan. Onsoň, 'Kitap' hekaýasy online-da, ýagny internetde. Soňra, Wikipedia-da (türkmençe neşirinde) hem neşir etmekçi.
Bildiren uly ynamyň üçin, köp sag bol,
19dida93 dost!!!
Garashyas dost, uly goshant etdigin bolardy !
Mende ýazyjynyň 'Ýagtylyga çykanlar' diýip, 'Türkmenistan' neşirýaty tarapyndan 1978-nji ýylda çap edilen kitaby bar. Ol kitapda Nurmyrat Saryhanowyň 'Şükür bagşy' powesti we 'Kitap' hekaýasyndan başlap, ähli eserleri diýen ýaly bar. Nesip bolsa, ählisini hem elektron warianta geçirip, ilki bärik, soňam wikipedia-da goýaryn.
P.S. Ilki bilen Mämmet Seýidowyň 'Kesearkaç' romanyny tamamlaýyn. 5-6 baby galdy öýdýän.
Mammet Seyidowyn mende iki desse gul atly kitaby bar. Ichinde goshgulary bar. Oyde durdy. OKuwdan baramda okadym kitaby,oran gowy goshgulary bar,
Gokjede menin kochamde yashapdyr N. Saryhanow
Mende Mämmet Seýidowyň 'Durun mukamy' poemasynyň audio ýazgysy bar. Radio-da okalypdyr bir wagtlar. Sesi dury çykýar, goşgynyň manysyna many goşýar. Poema şahyryň dosty, aramyzdan ir giden, 1948-nji ýylyň ýer titremesinde şehit bolan ussat sazanda Şamyrat Gurbannepesow barada barýar. Poema kime gerek bolsa, şahsyda meniň bilen habarlaşaýsyn.
Abdylla dost, ynha şu linke girip gör hany: http://www.ertir.com/index.php?uid=94
Mammet Seyidowyn ''Kesearkach'' romanynyn elektron kitabyny onrak spaces.ru'dan skachat edipdim,sonam telimi yitiremde gitdi,yene seretsen tapsa bolar.
Linkinem shu yerden alypdym oytyan,belki Sawyer dos sen goyansyn.
sagja bol Nury Belli ýazyjymyz hakynda maglumat bereniň üçin