Sylapmen'iň "Muta nikasy"
“Muta nikasy...muta nikasy...sylapmeniň soragy...sylapmeniň muta nikasy”...Eýýam näçe günden bäri şu kellämde ýük bolyp aýlandy durdy. Ahyry jemlenip bildim. Sylapmen arada bir sorag berdi. Yslamdaky muta nikasyna nähili garaýan diýip. Mutanyň nämediginem bilemokdym. Yslamda beýle zadyň bardygyny birinji gezek sylapmenden eşitdim. Her zadyň bir ilki bolmalydyr welin, hijem dinim baradaky bir zady başga bir ynanjyň adamsyndan öwrenmeli bolaryn öýdemokdym. Gysgaça manysyny düşündirdi. Pikirimi sorady. Oňlamadygymy aýtsam, Yslamyň hemme ýagdaýlary bilen ylalaşmadygym üçin “köteklendim”.
Gepiň keltesi “muta” näme we “muta nikasynyň” taryhy barada internetden köp maglumat tapdym okadym öwrendim. Indem siz bilen gysgajyk paýlaşmakçy, sylapmeniňem soragyna şu ýerden jogap beren bolaryn bahana bilen.
Müt’a - belli bir toleg garşylygynda bir aýal bilen belli süreligine 1 gün, 1 aý, 1 ýyl ýa-da 10 ýyl sözleşmek diýmekdir. Iň gysga süresi bir jynsy gatnaşyk wagty. Muta nikasynda talak ýok. Muta nikasynyň belli şertleri bar. We bu nika girip bilmekleri üçin iki tarapyňam şertleri hökmany bilmekleri gerekmiş. Nika öz şertlerine laýyklykda gyýylyp maksada ýetileninden soň erkek tarapdan talaga garaşyp oturmaly däl eken, aýal awtomatiçeskiý boş bolýa we erkegiň mundan soň ol aýala garşy, Göwreli bolup çaga galmagy daşynda, hiç hili jogapkärçiligi bolmaýa. Birden orta ýolda çaga emele geläýende-de intäk ony subut etmegem gerekmişin kimiňkidigini. Umuman aýdaňda, Muta - modern zinagärlik bolýa. Muta nikasy barada Gurhanyň 4-nji süresiniň 24-nji aýatynda aýdylyp geçýämişin. Muta nikasynyň zynagärlik bilen baglanşykly bolup bolmadygy barada musulman jemagatlary şeýle-de Gurhan tewsirçileri arasynda ylalaşmazlykar bar. Bu barada Şu wagta çenli ýazmaga degýän ýeri bolsa, Yslamdaky dört uly mezhebiň “Müta diýip bir nikanyň ýokdygy we müt’anyň haramdygy, zynadygy” düşünjesinde jemlenmegidir.
Meniň şahsy pikirim hem dört mezheplerden üýtgeşik däl, muta nikasynyň zynagärlikden hiç hili tapawudy ýok. Nika ady bilen ýagdaýy ambalažlanyň bilen ikisiniňem kök maksady bir. Sylapmen’e görä-de muta zynagärlik. Has takygy onyň pikirine görä “Yslam zynagärlige owadanlyk bilen rugsat berýär”. Munyň Gurhanda 4-nji süräniň 24-nji aýatynda geçýändiginem aýtýa. Pygamberimiz hem şu ýagdaýy oňlanmyşyn. Pygamberimiziň durmuşyny, Yslamy we Gurhany menden senden gowy bilýän eken. Bolsa-da maladis. Ýöne ýene-de adaty bolyşy ýaly ýagdaýy özine (özlerine) görä çözümlemäge çalyşýar(lar).
Howwa, muta nikasy pygamberimiz döwrinde-de bolypdyr. Sahabalar tarapyndan hem ýaşalypdyr. Onyň Arabystana Yslam bilen gelip gelmändigi bolsa belli däl. We Haýber güninde Pygamberimiziň (s.a.w) hut özi Bu ýagdaýy ümmetine gadagan edipdir:
*İmam Malik, Buharî, Müslim ve daha birçok hadis imamlarının tahric ettikleri hadîs-i şerif aynen şöyledir:
"Gerçekte Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem Hayber gününde, kadınların mut'asını yasakladı. Ve ehli eşeğin etinin yenmesini nehyetti."
Internet maglumatlarynyň käbirinde Mutanyň Muhammet pygamber tarapyndan oňlanandygy, diňe hz. Ömer’iň halyflygy döwrinde gadagan edilendigi ýazylýar. Bu ýerde we ýokarda-da özleriçe tassyklaýan hökminde görkezilen aýat bilen bagly köre mäli çatyşmazlyklar bar: Birinji bilen hz. Ömer(r.a) dört halyfyň biri, Pygamber Efendimiziň jan dosty, Sahabalaryň arasynda iň adalatlysy. Pygamberimizň Sözüniň üstine söz aýtmadyk hz.Ömeriň Pygamberimiziň oňlan zadyny gadagan edendigine kim ynansyn? Mysal getirilen aýatda bolsa töleg barada aýdylanlar Yslamdaky mehirdir. Ýok eger däl bolsa, ol ýerdäki peýdalanmak sözi wagtlaýyn peýdalanmak ýagny müt’a diýip kabul edilýän bolsa, Näme üçin bütin Gurhan boýunça bu ýagdaý barada ýagny “Müt’a nikasy” diňe Bir aýatda geçýä? Üns berseňiz Gurhanda aýdylýan bir zat hökmany ýene ýene gaýtalanýandyr. We bir aýat beýleki aýatyň ýa dowamydyr ýa-da goldaýandyr. Edil şu ýagdaýda bolsa Bir aýaty öwürip çöwürip öz bähbidiňde mysal getirmekden başga hiç zat göremok men-ä. Ne muny tassyklaýan başga bir aýat ne-de hadys bar.
** Gurhanyň 4-nji süresi 24-nji aýat: “Onlardan bir şeye karşılık istimtâ ettiğinizde, ücretlerini kendilerine kararlaştırıldığı biçimde verin.”
Aýatyň doly manysy: “Kocası olan kadınlarla da evlenmeniz haramdır, ancak harp esiri olarak eliniz altında bulunan cariyeler bundan müstesnadır. İşte bütün bunlar Allah’ın kesin hükümleridir. Bu sayılanlardan başkalarını, iffetli yaşamak, zina etmemek şartıyla, mal harcayıp mehirlerini vererek nikâhlamanız helâldir. Dikkat edin: Evlenerek beraberliklerinden yararlandığınız kadınlara, belirlenmiş olan mehirlerini verin, bu bir haktır. Ama belirledikten sonra, aranızda anlaşarak miktarını arttırıp eksiltmenizde size bir vebal yoktur. Allah alîm ve hakîmdir (her şeyi hakkıyla bilir, mutlak hüküm ve hikmet sahibidir).”(Nisa, 4/24).
Köpem bolsa-da ýaltanman okansyňyzdyr diýip umyt edýän. Meň üçin-ä muny takyklamak gyzyklydy. Siz-de Muta barada öň eşiden bolsaňyz ýa-da täze öwrenen bolsaňyzam pikirleriňizi paýlaşsaňyz gowy bolardy...
Arşivin durumu
● Tam metin
● 88/88 yorum korunmuş
Yayımlandığı site: ertir.com · Kaynak: Web Archive kopyası — ertir.com, 1 Mayıs 2012 · Orijinal sayfayı gör ↗
Yorumlar 88
Sagbol Banuchechek! Geping gysgasy Muta nikasy wagtlayyn nika diyjek bolyangyzmy? Men shu wagta chenli Yslamda Muta nikasy bar diyip eshitmandim,Galybersede Yslamda wagtlayyn nikalashmaga rugsat bar diyip eshitmedim. Biz name uchin Yslamy Yslam dushmanlaryndan owrenmeli???? Bu bir Yslam dushmanlarynyng tapan toslamasy bolaymasa. Onsongam Kurany Keriming 4 nji(ayallar suresining) 24 nji ayatynda: Yene arli ayallar (haram edildi). Megerem(urushda- jengde) ele salan gyrnaklaryngyz halaldyr. DUSHUNDIRISH: Шол дөврүң дессурына гөрә, урушда есир
дүшен эркеклер гула, аяллар болса, гырнага өврүлйәрлер. Бу аятда эгер есир
дүшен аялың өз ватанында әри галан
болса-да, дегишли мүтдет ыдда сакланындан соң, эеси үчин халал боляндыгы айдыляр. (Бу хөкүмлери) Алла бойнуңыза парз эдип гойды.
Ине, шолардан башга аяллар билен зына этмедик халыңызда, малларыңыздан мәхр (сүйт хакы) берип өйленмек Сиз
үчин халал эдилди. Олар билeн
никалашып, якынлык эдениңизден, белленен мәхры (сүйт хакы) бериң. Мәхр беллененден соң, өзүңиз ылалашан ягдайыңызда (ягны, олар өз
ыгтыярлары билен сүйт хакыны алмасалар), сиз үчин гүнә ёкдур. Элбетде, Алла
билим ве хикмет эесидир.
Banuchechek yene-de bir zat. Yslam dushmalary Kurana dushundirish berende olar,ozleriche dushundirish beryarler.Yagny ters tarapa.
Teymir Banucicegiñ aýdanlaryny gaýtalapsyña. Ýöne öz okanlaryñ bn.
.
Awtor, sag bol paýlashanyña!
.
Muny eýrandan gelenleriñ etýänini eshidip ýazgarýardym, häzirem sheýle. Bu Alewilerde rugsat bolmagy mümkin. Ýöne näme ücindir ähli sünnet bolan eýranly doganlarymyzyñ mundan peýdalanýandygyna haýran. Sylapmen ýalylar bolsa bu ýerden peýdalanýar.
.
Sylapmeniñ bu shekil mowzuklaryny enshalla Allahu tagala musulmanlar ücin haýyra öwürjekdir.
Gaytalan bolmagym mumkin,sebabi men songuna chenli okamadym,name diyjek bolyanyna dushundim, Mysal getirip gorkezen ayaty hem turkche bolansong dushunmedim,mumkin menden bashgada turkche dushunmeyan agzalar bardyr. Eger mening teswirim yaramadyk bolsa otunch sorayaryn.
ADS1 Bu Eyranly ahli snnetlerde hem haram nikadyr. Shygalarda(Shayylarda) muna syga diyilyar.Eyranly ahli sunnetlerde bu nika gyylaysa onda ona zyna diyip gunakerlenyar. Syga farslarda bar hem bolsa goze durtulip duran achyk aydyn gormedim. Yone bardygyny eshidyarin. Bu hem elbetde yokarda Banuchichegin aydan Omar hezretlerinin gadagan etmesinden(shygalar Omary dushman hasaplayarlar) gelip chykyan,hamana Omaryn kanuna ters ,garshy chykyandan bolup edilyan bolmagy ahmal. Turkmenlerin,buluchlaryn,eyrandaky beyleki sunni milletlerin arasynda yigrench bilen yazgarylyar.
Dildar gelnejä goshulýan.
Bu aslynda ir wagtlarda araplar musulman bolmazdan onuncha zyna bolanson,onun onune gechmek we dash yerlere giden tajirlerin (4-5 yylyk) her bir ayal bilen zynada bolubermesinin onune gechmek uchin bir nysak bolmaly. Emma wagtyn gechmegi bilen yslamda gadagan eilipdir. Edil shu wagtlarda shygalarda bar hem bolsa,bu osen ,dunyagarayshy gin we oz ayalyna hormat goyyan ,shygalarda hem kopchulikleyin boluberyan nika daldir. Shygalaryn ichinde hem bu nikany yazgaryanlaryn bardygyny bilyan. Yone shygalaryn nika kanunda bar . Eh yigrenji zat shu syga nikasy.
Sylapmen! ,,...... monjuk gozleyane menzeyar,, Eger sheyle zatlary ysalmdan gozlap yorenden ya-da shu yerdemusulmanlaryn hem kopdugini bilyan eyrinde Ertir.comda bu temany gozganp yormesine hich dushunemok. Onun niyeti ,,ar almakmy<, masgaralamaga synansyhmakmy, ya-da bizin hem hristianlykda asla ynsan yashayshyna sygmayan zatlary tapyp jedele girmekmi?
Baýbaa oñ ýalam bole ekenow :'(
Banuchichek, mowzugy nadogry achypsyng, Sylapmening muta nikasy...Bu Sylapmening Muta nikasy dal, bu yslamyng taryhynda, Kuranynda, hadysynda, Resullyllah sunnetinde gechen bir yagday. Bu wagt hem kop musulmanlar tarapyndan saklanyp gelinyan bir zat. Mundan bashgada teymir ildeshimizing hem aytmagyna gora, hatda gurl-gyrnaklar bilen hem ayallarynyng ustune jynsy gatnashyk etmek rugsat berilen bir yagday...Bu sebapden beyle zady men ozumden oylap tapamok, yslamy owrenenimde dush gelen zadym...
Mening niyetim ar almak dal, masgaralamak dal, hakykaty aytmak we bu barada bilelikde oylanmak! Eger Isa Mesihing durmushynda, Injilde yada Isa Mesihing resullarynyng yagny shagirtlerining durmushynda shunga mengzesh zat bar bolsa men bu barada gurrung etmage tayyar we sheyle delil bilen shol zatlar bar bolsa men gaty gormerin bu barada pikir alyshmaga!?
gysgacha aydanda,jelebe gitjek bolsalar,musulman erkekler muta nikasynyn arkasynda gizlenyaler...
ol hezil ekeni,islan wagtyn zyna et,bir gunluk/sagatlyk muta nikasyny gyydyrsan boldy.
Teymir,yslam tarapdary bolubam pozitif dushundirish berip gor hany shu nika,dinlali seni.
'Hemper syryny achyar' kitabyny okan bolsañyz, shol yerde-de muta nikasy barada aydylyp gechilyandir.
Muta nikasy Dildar gelnejañ aydyshy yaly öñ bolan, yöne soñ gadagan edilyar.
Musulmanchylygy öz ichinden yumurmak üchin, jynsy gatnashyk, adamyñ iñ gowshak taraplary bolan yerinden zaherlemek, Yslam dushmanlarynyñ pyrryldaklarynyñ biri
Mutanyng orta chykmagy yslam pygamberi Muhammet tarapyndan egindeshlerine berilipdir we bu uchin ol Allahdan ayat hem alypdyr bu ayat bolsa Kuran 4;24 diyip aydylyar, bu barada Bukhari, Musliming hadyslarynda hem esas getirilyar. Bu wagt kabir musulman alymlary bu Muta nikasynyng yatyrylandygyny aytmaga chalyshyarlar, emma olarda ne Kurandan nede Muhammeding aytmagy bilen gadagan edilendigine nede uchunji kalif Umardan ongki kalifler tarapyndan hem gadagan edilman, dinge uchunji kalif Umar tarapyndan gadagan edilipdir... Ine bu sebapden, musulmanlaryng kopusi bu meselede bolunishikli pikirde we heniz hem bu wagtlayyn jynsy gatnashyk uchin bolan nikany berjay edip gelyarler. Bular bolsa bar bolan delilli hakykatlardyr!Muny bu gun modern musulmanlar goldayarmy yada goldamayarmy mesele bolup durman, shu muta nikasynyng ilkinji yagdayda orta chykmagydyr...
Sylapmen bu barada maňa-da aýdypdy. Şonda mutanyň Yslamdan öň bolandygyny, Yslam gelende başda gadagan edilmänigini (içgi hem başda gadagan edilmändi) aýdypdym. Şonda Sylapmenden ses çykmady. Men muny kabul edendir diýip oýlapdym.
Görýän welin Sylapmen mutanyň haramdygyny kabul etse-de başgalaryň ynanjyny ejizletmek üçin ýene-de ulanýan eken. Meniň pikirimçe muňa ynsapsyzlyk diýilýär! Ýewreýlerde, budistlerde, hristianlarda, umuman ähli ynançlarda adamkärçilik diýlen adalganyň manysy üýtgemeýär. Adamkäçilik hemme ýerde bar, ýöne sylapmende ýok. Şahsy pikirim.
Konserwator! Sizin pikiriniz bilen doly ylalshyan. Aslynda yslamdan on bolan zatlary birden halyn ichinde sogrup zynmak o diyen ansat dushmeyar. Mysal uchin jigerhor Hinda hem muna mysaldyr. Ol musulman bolmazdan onuncha zynany gadagan etmelrin garshysynda duran ayallardandy. Emma yslamy kabul eddenden sonra belki-de in ysalmy dogry yoreden ayallardandyr. Kabir shertlere gora (urush,erkek yetmezchiligi, howanyn gyzgyn tebigaty bilen ynsanyn gyzgynganlygyna sebap bolyan yagdaylar,yslamdan onki dap dessurlar) hem sebap bolup biler. Konserwator Sylapmen hich wagtda dogryny kabul etmeyar,onun isleginde bashga dini ezmek,masgaralamak,ozuni hakly edip gorkezmek bar. Muta nikasy - onun cholpusyna ilen ilkinji ,,oljasy,,
Ey Aklyn Oyunden Cykyp, Akyl MInarasayndan Ozuni Oklap, Akmaklyk denizinin duybune gacan samsyk!Yoklugyny subut etmage gerek dal sana, welin aydaly Sunnetde Muta Nikasy bar diyeli, Hristiyanlara seretsega, ar-namys diyen zat arada gurrunem acmasana, belet biz. Sen dusundurubem otyrma.
Konserwator bn Dildar gelnejä respect
Dildar@ Bu Eyranly ahli snnetlerde hem
haram nikadyr.
Menem shuny diýdima how. Haramdygyna garamazdan shol ishi etýän tapylýada. Shoña gynandym.
Sylagsyzam ölerindäki tonnalary görmäni bize palan-püsgän diýen bolýar, . . .
Hawa her bir amala niýetiňe görä sogap ýa-da günä berilýär. Sylapmen hem Yslam çeşmelerini näçe dörsede gowy dörüp bilmeýär we ýene hakykat Yslam bolup çykýar. Hawa Pygambermiz(s.a.w) diňe muta nikasyny Mekke ýeňişinde musulmanlara gadagan etmän, köp (10-15) aýallylygyň sanynyň 4-çenli azaldylmagy,musulmançylykdan öň gelen gulçulygy ýatyrmak üçin hem tapgyrlaýyn çäreleriň, höweslendirmeleriň görülmegi, aragyň hem birden däl-de tapgyrlaýyn haram edilmegi we 23 ýylyň içinde adamlaryň wagşy ýaşaýyşdan adamkärçilikli we medeniýetiň ösen jemgyýetine öwrülmegi hem aýdyň mysaly bolup durýar.
Eger muta nikasy bize rugsat edilen bolsady biz dinsizlerden däl-de öz mezhep alymlarymyz ýazardy we alymlarmyzdan, ýaşulylarmyzdan hökman eşiderdik. Ol =Dinsizler= hem Eýran şaýylaryndan däl-de hut öz ýaşaýan-ýaşan obasyndan birtopar mysal getirip bize ýelmejek bolardy. Ynha, olaryň hakyky ýüzi: Öz ynançlaryny subut edip bilmän, biziň ynanjymyza şübhe atjak bolup, ol hem paşman ŞEÝTANYŇ masgarasy bolýarlar.
Şeýtan hem bizi ýoldan azdyrjak bolup, biziň jennete girmegimize sebäp bolýar. Emma niýeti erbet bolany üçin özi dowzahy gazanýar. Bular hem şeýtanyň akly kör missionerleri.
Aslynda bir dini ýalan görkezip, öz ynanjynyň hem dogrulygyny subut edip bilmese onda ol üçinji bir hakyky ynanjy gözlemeli ýa-da görkezmeli bolýar. Olar ne öz ynançlarynyň dogrulygyny subut edip bilýärler, ne-de biziňkiň ýalňyşlygyny. Ejiz galan ýerlerinde =dar gapydan giriň, ýa-da gözüňiz kör= ýaly sözleri ýazýarlar.
Ol dinsizler her näçe Pygambermize(s.a.w.) palçyk zyňmaga synanyşsalar hem, ýene öz gözlerine ýelmeşýär. Her näçe dinsizler islemesede, görüpliklerinden ýarylsalar hem Iň soňky ahyrzaman Pygamberi Muhammet Mustafa (s.a.w.) we 1500 ýyla golaý wagtyň içinde bir sözüni hem üýtgedip bolmaýan we bolmajak Kurany Kerime ýer ýüzünde günsaýyn adamlaryň söýgüsi artýar.
Biz musulmanlar, Allaha şükür Allahyň (j.j.) hemme pygamberlerine we Kitaplaryna ynanýarys.
Resul diýip kitap berlen Pygamberlere(a.s.) aýdýarlar. Sylapmen hem Yslama ynanmasa hem gaty köp okansoň Yslamyň pikirleri we sözleri biygtýar agzyndan sypýar. Ýöne ( toba Hudaýym!)Hudaýy kiçijek ÜÇBURÇLYGA salyp, 3-e bölüp, Ataly –Ogul we 3-nji iň güýçli Hudaýa ( iň güýçli diýýänimiň sebäbi Ata Hudaý öz ýekeje Günäsiz Ogluny GARALAP, ýagny öz etmedik günäsini oňa ýükläp iň uly Hudaýa ýagny Mukaddes Ruha gurbanlyk berýär, ony hem özi bermän Adamlara berdirýär, Gurbanlyk berýän Hudaý Ata , günäkär bolýan hem adamlar,durşuna töhmet, adalatsyzlyk kim günä gazandy, kim sogap gazandy???!)
Sylapmen ýene-de şol öňki =biziň kiçijek aklymyz ýetenok= diýip gaçýan soraglaryň gaýtalanjak, ýene-de, ýene-de , ýene-de.....