halypadan halypa yol

“ BIZNIAÝRASALGANÝOLLAR”…

Bu ýazgy şahyr Italmaz Nury hakynda.
Ömür iki gezek berilmez bize,
Bagtymyz getirdi—berlipdir biri.
Hany, saklan, biraz söhbet açaly,
Mydam ýeteşiksiz,Italmaz Nury.

Ýatlaly geçeni, gelsene bäri,
Entek köne dostlaň hemmesi diri.
Ýadyňa düşýärmi Twer bulwary?
Ýadyňa düşýärmi,Italmaz Nury?

Nirede aşnalar,oýlan, pikir et,
Basym olar bolar daglaryň şiri.
Altaýdan S.Pasleý, Bakuwdan Fikret,
Ýegre dostlarmyzdy,Italmaz Nyry.

Dünýe düýş bolarmyş diňe keýtige,
Garramyzok, ýiti heniz göz nury.
Ýör, salam bereli Anna Paýtyga,
Hem çaýyn içeli,Italmaz Nury.

Keşt edeli gözel baglaň käsini,
Keşt edip joşmakdyr şahyryň käri.
Ysgap görmän ter gülleriň ysyny,
Nirä tasap barýaň, Italmaz Nury!?
Bu degişme biziň student ýyllarymyzda Italmaza ýazan hatymyz bolmaly.
Italmaz Nury diýilýän guýmagursak şahyr sadadan mylaýym,ulumsylygy, gedemligi bilmeýän adamdy.Şonuň üçinem onuň duşmany az,dosty köpdi.Şonuň üçinem ol hakda degişmelerem,anekdotlaram döräberýärdi.Aramyzda Italmaz bolmasa, oturyluşyk gyzyksyz,toý şagalaňsyz ýalydy.Oňa käte juda gödek hem degýärdiler.Emma ol degişmäni göterýärdi. Käte çydamasa-da,öýkesi uzaga çekmeýärdi.Öýkeläp gidensoň,bäş-on minutdan yzyna dolanyp: “Içiňiz ýansa-da gelendirin” diýýärdi-de,ýene bizi gyzyl-gyran güldürýärdi.Garaz,onuň baran ýeri ala- ýazdy.Men onuň pespälligini has-da nygtamak isleýärin.Hatda ol jaň edende-de: “ Kim gepleýär?” diýen sowala: “Aý,men-laý, Italmaz-laý” diýip, özüni pes tutup jogap gaýtarýardy. Oňa garamazdan,hiç kim ony kemsitjek bolmaýardy, kemsidibem bilmeýärdi.Çünki ol talantly şahyrdy, wepaly dostdy, mert ýoldaşdy, şahandaz söhbetçidi.Beýle adam durmuşda seýrek gabat gelýär.Ony şonuň üçinem halaýardylar,hormat goýýardylar. Uzak raýonlara, tanyş ýerlere komandirowka baranymyzda, aramyzda Italmaz Nury bolmasa, biz ýürekden kabul edilmeýän ýalydyk. “Aý,Italmaz Nurynam alyp gaýtmaly ekeniňiz-dä!” diýip, nägilelik bildirýärdiler.
Italmaz Nurynyň aramyzdanjuda ir gitmegi ony tanan,ýakyndan gatnaşan
adamlaryň keýpine döwek goşdy.Onuň gaýtmagy bilen biziň belent ýaňlanýan gülkimiziň arasy üzüldi. Çünki ol özüniň çepiksi göwresi bilendünýäniň täzedöremelidegişmelerini, entek ýazylmadyk, özünden gaýry hiç kimiň ýazyp hem bilmejek goşgularyny-da alyp gitdi.
Men onuň bilen bir institutda okadym.Biz örän gowy görüşýärdik.Ol bir gezek
täze çykan kitabyny maňa sowgat iberende,onuň iç ýüzüne: “Moskwadaky ýeke-täk türkmen, Türkmenistandaky ýeke-täk ýewreý,emma iň gowy dostum Atajan Tagana” diýen ýazgy edipdi.
Kätebir aýlap,iki aýlapözihakda täze anekdot döremese, ol gabat gelende: “Men hakda täze zat döredeňzokmaý?” diýip gyzyklanýardy.
Men şu ýazgymda Italmaz Nury baradaky degişmelerden,bolup geçen durmuş wakalaryndan hem käbirini gaýtalamakçy.Emma ol Italmaz Nuryny kemsitmek, onuň üstündengülmek däldir-de, gaýtam, söwer dostumyzyň,şahandaz adamyň, uly şahyryň ruhuna hormat goýmakdyr,ony edil diriligindäkibolşy ýaly edip görkezmäge synanyşykdyr.
*
Italmaz NuryMoskwanyň Edebiýat institutynyň dördünji kursunda okaýarka, Aşgabatda “Edebiýat we sungat” gazetiniň redaksiýasynda praktika geçýärdi. Şol ýyl Berdi Kerbabaýewiň 70 ýaşynyň dolýandygy mynasybetli hem kitabynyň çykýandygy sebäpli, Italmaz Pribaltikarespublikalarynyň birine (haýsydygyny ýadymdan çykarypdyryn) redaksiýa tarapyndan komandirowka iberilýär.Italmaz ol ýerde okyjylar bilen duşuşyp, B.Kerbabaýew hakynda oçerk ýazmaly eken.
Italmaz komandirowkadan gelýärkä, Edebiýat institutynyň ýatakhanasynda,biziň ýanymyzda düşledi.Ol eýýäm biz ýaly student däldi-de, wagtlaýynça-da bolsa, respublikada şol mahallar söýlüp okalýan gazetin komandirowka dagy iberilip ýören jogapkär işgäri bolansoň,hörpi-de birneme ýokarydy,ýany-da pulludy.Şonuň üçinem ol dükana gidip,iýip- içmäge bir topar zat alyp geldi.Ol ertir agşam ugraýan samolýot bilen Aşgabada uçmalydy.Agşamlyk ol biz bilen oturyp, keýpini mazaly köklänsoň, konserwaroriýada okaýan türkmen oglanlarynyň ýanyna gezmäge gitdi.
Şol agşam Italmaz biziň ýatakhanamyza dolanmady.Biz ony konserwatoriýada-
ky oglanlaryň ýanynda ýatmaga galandyr, ertir aeroporta gitmezinden ozal hoşlaşmak üçin geler öýtdük.Emma ol ertir agşamam biziň ýanymyza dolanmady,biz bilen hoşlaşman,Aşgabada uçan bolmalydy.Biz çalarak gatyrgansagam, “Aý,Italmazdyr-da!”diýip,derrewem öýkämizden ýazyldyk.
Ertesi irden Ýokary edebiýat kursunyň diňleýjisi ýazyjy Arap Gurbanow türkmenistanly studentleriň hemmesini öz otagyna ýygnady.Ol biziň ýaşulymyzdy. Arabyň ýüzi salykdy.Asyl ol aglaýardam.Biz bir ýakymsyz wakanyň bolandygyny aňdyk.
--Mydam üstünden güldüňiz.Mydam o neresse hakda bolgusyz anekdot döretdiňiz—diýip,Arap Gurbanow möňňüripgoýberdi.
Biz zöwwe-zöwwe galşyp, Araba golaý bardyk.Ol gözýaşyny süpürip, zordan gepledi.
--Öten agşamky Moskwadan uçan samolýotAşgabada ýetip barýarka,al-asmanda kül bolupdyr.Iki motory hem birden sandan çykypdyr. Italmaz neresse-de…
Barymyz ýas tutduk.Emma iki-üç sagat geçip-geçmänkä,hoş habar geldi.Asyl Italmazöňki agşam biziň ýanymyzdan keýpi kök halda gidişine,konserwatoriýa-dasowulman, göni “Domodedowo” aeroportyna barypdyr.Ulagda boşornuň bardygyndan peýdalananItalmaz erte agşam uçmaly halyna biletini şu gün agşama geçirdipdir. Gaýtam, ol Arap Gurbanowa jaň edip, hiç zat bolmadyk ýaly,ýykylan samolýot hakda dil hem ýarman,ýatakhanada galdyryp giden kitaplarynyňAşgabada gaýdýan oglanlardan iberilmegini haýyş edipdir.
Biz özýanymyzdan: “Serhoşlygyňam nepi degýän ýeri bolýar eken-ow!” diýen
netijä geldik.
Italmaz jaň edende, Arap oňa özuçmaly samolýotynyň ýykylandyny eşidip,
onuň ölümine hemmämiziň gözýaş edendigimizi aýdanda ol:
--Indem meň ölmändigimi bileňizsoň, “Bize şondan dynmak ýok” diýip aglaşarsyňyz-da—diýipdir.
Şolar ýaly gepi bilen Italmazyň özi hem özi hakda anekdotlar döredýärdi.
( Soňra biz şol ýykylan samolýotdaadyny bilýänimizden teatr režissýoryMaşdy Gulmämmedowyň wepat bolandygyny eşitdik.)

ATAJANTAGAN
Kyrk ýylda ýazylan kitap